چهارشنبه سوری
گرچه پارهای دیگر از باستان شناسان هم میگویند كه روزهای هفته در دوران هخامنشیان و اشكانیان بوده ولی در زمان ساسانیان منسوخ شده است.(2)
البته ایرانیان باستان در 5 روز آخر سال آتش میافروختند تا روح نیاكانشان را به خانههایشان دعوت كنند. بنابراین شاید پس از حمله اعراب ، ایرانیان مسلمان برای این كه این سنت (كه مانند نوروز و مهرگان باستانی و ایرانی است) از میان نرود، نحس بودن چهارشنبه نزد تازیان را بهانه كرده و این جشن را با اعتقاد آنان منطبق كردند و چهارشنبه سوری پدید آمد.(3)
لازم به یادآوری است كه زردشتیان، پریدن از روی آتش را بیاحترامی به آن دانسته و از روی آن نمیپرند.(4)
برخی از مورخین هم، چهارشنبه سوری را مربوط به گذشتن حضرت ابراهیم(ع) از میان آتش نمرودیان میدانند. ولی احتمال نزدیكتری كه با این نظریه ارتباط دارد این است كه: سیاوش برای اثبات پاكی خود از تهمت سودابه از میان آتشی كه كیكاووس افروخته بود به تندرستی گذشت و پس از آن به یادبود آن پاكی، هر ساله ایرانیان از روی آتش میپرند تا یادمان پاكیها در ذهنشان زنده بماند.
بعضی مورخین هم عقیده دارند كه روز چهارشنبه روز پیروزی مردم ستمدیدهی ایران به پیشوایی كاوهآهنگر بر ضحاك تازی ماردوش میباشد.(5)
به هر حال این جشن باستانی هر چه كه هست، مهم این است كه روح شادی در آن نهفته است. گر چه بیشتر ایرانیان از ریشه این مراسم و دیگر جشنها آگاهی چندانی ندارند ولی برپایی اینگونه جشنها را وسیلهای برای حفظ هویت خود در برابر فرهنگ بیگانه میدانند.
مراسم چهارشنبهسوری به طور خلاصه عبارت است از: بوتهافروزی، كوزهشكنی، فالگوش ایستادن، قاشقزنی، آشنذری، آجیل چهارشنبهسوری و آبپاشی.
متأسفانه در سالهای اخیر بدلایل سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی به جای این رسم شیرین، استفاده از ترقه، مواد آتشزا و منفجره در حال جایگزین شدن است كه خطرات بسیاری را در پی داشته است. امید كه این جشن ملی جایگاه واقعی خود را پیدا كند.
پاورقی:
۱ -دكتر كورش نیكنام
2 -دكتر رضا مرادی غیاثآبادی
3 -موبد اردشیر آذرگشنسب
4 -استاد ابراهیم پورداوود
5 -روزنامه یاس نو، اسفند 81.
من ایرانیم ، کنیه ام آریا