بيماري ساده سرماخوردگي تاكنون براي همه شما پيش آمده است. ممكن است به دنبال آن دچار گرفتگي صدا هم شده باشيد، به گونهاي كه صدايتان را دوستان به زحمت ميتوانند بشنوند. خوب پس حتماً ميخواهيد علت آن را بدانيد.
شناسايي بيماري:
گرفتگي يا خشونت صدا، واژهاي براي تغييرات غيرطبيعي صدا ميباشد. هنگام گرفتگي صدا ممكن است صداي فرد در هنگام سخن گفتن، خشن، هواآلود و يا همراه با تقلا به هنگام بيان آن باشد. همچنين ممكن است در بلندي يا زير و بمي صداها تغييراتي رخ دهد.
معمولاً تغييرات صدا ناشي از اختلالات تارهاي صوتي میباشد. به هنگام تنفس تارهاي صوتي از هم جدا هستند. هنگام صحبت كردن يا آواز خواندن آنها به هم چسبيده و با خروج هوا از درون ششها، تارها لرزيده و صدا توليد ميشود. هر چه تارها يا چينهاي صوتي سفتتر كشيده شده و كوچكتر باشند سريعتر لرزش پيدا ميكنند. لرزشهاي تندتر، صدایي با فركانس بالاتر (صداي زيرتر) پديدار ميسازد. وجود تورم يا توده در چينهاي صوتي از به هم چسبيدن درست آنها جلوگيري كرده و باعث تغيير صدا ميشود.
علل گرفتگي صدا:
الف- ورم حاد حنجره (لارنژيت):
خشونت صدا دلائل زيادي دارد خوشبختانه بيشتر آنها خطرناك نيستند و در مدت زمان كوتاهي خوب ميشوند. شايعترين علل آن شامل:
1- لارنژيت حاد (Acute Laringiths) معمولاً ناشي از تورم ايجاد شده در اثر سرماخوردگي معمولي.
2- عفونت ويروسي راههاي تنفسي بالايي.
3- تحريكپذيري ناشي از استفاده بيش از حد از صدا، مثل جيغ زدن در مسابقات ورزشي يا كنسرتها.
ب- تورم مزمن:
خشونتهاي درازمدت صدا معمولاً ناشي از صداهاي خيلي بلند نامتناسب و بيش از حد ميباشد. اين عادات ناجور ميتواند منجر به تشكيل گره صوتي شوند كه به نام ندول خوانندهها ناميده ميشود مانند خوانندگان، مداحان، نوحهخوانها و آوازخوانها. ندول خوانندهها معمولاً به صورت : دانههايي پينه مانند بر روي تارهاي صوتي دانههاي گل كلم مانند بر روي چينهاي صوتي پوليپ تورمهاي خيلي بزرگ ميباشد.
البته ندول صوتي در كودكان و بزرگسالاني كه صدايشان را به هنگام بازي يا كار بيش از حد معمول بالا ميبرند نيز به وجود ميآيد كه اين پوليپها يا گرهها معمولاً تبديل به سرطان نميشوند.
پ- بازگشت محتويات معده به مري:
یك دليل شايع در بزرگسالان و افراد مسن بازگشت محتويات معده به مري ميباشد. در اين حالت اسيد معده به مري بازگشته و سبب تحريك چينهاي صوتي ميشود. بيشتر اين بيماران نشاني از سوزش سرِ دل يا ترش كردن ندارند. در اين بيماري معمولاً خشونت صدا صبحها بدتر است و در طول روز بهتر ميشود. ممكن است چنين افرادي احساس يك توده در گردن يا چسبيدن ترشحات در گلو يا احساس نياز بيش از حد به پاك كردن گلويشان داشته باشند.
ت- سيگار كشيدن:
كشيدن سيگار دليل ديگر خشونت صدا ميباشد. از آنجايي كه سيگار كشيدن يكي از دلايل اصلي سرطانهاي گلو ميباشد. اگر سيگاريها خشونت صدا داشته باشند بايستي حتماً توسط پزشك معاينه شوند. كشيدن ترياك هم همين اثر را دارد.
ث- دلیلهای ديگر:
بسيار از دلایل غيرمعمول خشونت صدا عبارتند از: معتادان به مواد مخدر بویژه تریاک، حساسيتها، بيماريهاي تيروئيد، بيماريهاي عصبي، ضربه به حنجره، عادت ماهانه زنانگي، بالا رفتن سن.
ارزيابي بيماري:
گرفتگي صداي ناشي از سرماخوردگي يا آنفولانزا توسط پزشكان خانواده كه با چگونگي معاينه حنجره آشنا هستند بررسي ميشود. زماني كه خشونت صدا بيش از دو هفته به درازا بكشد يا هيچ دليل واضحي نداشته باشد بايد توسط متخصص گوش و حلق و بيني ارزيابي شود. يك گروه درماني ويژه كه دانش كافي در زمينه كاركرد اندام صوتي دارند ميتوانند به بهترين وجهي بيماريهاي صدا را درمان كنند. اين گروه شامل پزشك خانواده، متخصص گوش و حلق و بيني، آسيب شناسان تكلم و زبان و كارشناسان گفتار درماني به همراه معلمان آواز، بازيگري و يا گويندگي ميباشد. اختلالات صدا مشخصات بسيار گوناگوني دارند كه ميتوانند راهنماي درمانگران باشند.
در موارد زير بايستي پزشكان بيمار را نزد متخصص گوش و حلق و بيني بفرستند:
1- خشونت صدا بيش از دو سه هفته طول بكشد.
2- گرفتگي صدا همراه با نشانههاي درد (اما نه درد سرماخوردگي)، سرفه خوني، بلع دردناك و يا يك توده در گردن باشد.
3- نبود يا تغيير شديد صدا كه بيش از چند روز طول كشيده باشد.
براي ارزيابي بيماري، پزشك درمانگر نخست تاريخچه كاملي از گرفتگي صدا و تندرستي عمومي شما را بررسي ميكند. معمولاً در هنگام معاينه پزشك توسط يك آينه كه در پشت گلوي شما قرار ميدهد، چينهاي صوتي شما را خواهد ديد. گهگاه يك منبع نوري همچون لوله نوراني قابل انعطاف خيلي كوچك از طريق بيني يا در بعضي موارد يك منبع نوري غير قابل انعطاف در پشت دهان براي ديدن چينهاي صوتي به كار برده ميشوند.
ممكن است در درمانگاههاي پيشرفته، فيلمبرداري ويديويي از معاينه، به تحليل و ارزيابي بعدي آن كمك كند. اين روشها ناخوشايند نبوده و توسط خيلي از بيماران به خوبي تحمل ميشوند.
در برخی موارد آزماشهای ویژهای همچون پردازشهای صوتی كه برای ارزیابی صدا طراحی شدهاند توصه میشود. اين روشها بينظميهاي صدا، چگونگي توليد آوا، جريان هوا و ديگر مشخصاتي را ميسنجند كه در تشخيص و درمان، كمككننده هستند.
درمان:
درمان گرفتگي صدا بر پايهي علت ايجاد كنندهي آن ميباشد. در بيشتر موارد گرفتگي صدا به سادگي با استراحت دادن به صدا يا اصلاح چگونگي استفاده از آن درمان ميشود.
پزشكان ممكن است برخي توصيهها در مورد رفتارهاي درست استفاده از صدا داشته باشند و در صورت لزوم بيمار را به ديگر اعضاي گروه درماني ارجاع نمايند.
در برخي بيماران در صورت وجود آسيبهايي مثل گره يا پوليپ در چينهاي صوتي يا ندول خوانندگان توصيه به عمل جراحي ميشود.
اجتناب از سيگار كشيدن يا در معرض دود سيگار ديگران بودن براي همه توصيه ميشود.
طبق پژوهشهاي پزشکان در بيمارستانهاي گوناگون بيش از 50% دانههاي سرطاني تارهاي صوتي در معتادان به ترياك بوده است. بنابراين با توجه به سرطانزا بودن ترياك ترك آن لازم ميباشد.
چنانچه دانه، بدخيم و سرطاني باشد، متخصص جراح گوش و گلو و بيني مجبور است كه چينهاي صوتي و اطراف حنجره را هم بردارد كه در اين حالت صداي بيمار از بين ميرود. در اين موارد در چين گلوي بيمار سوراخي ايجاد مينمايند تا بيمار بتواند به راحتي نفس بكشد. براي شنيدن صداي اين افراد بايستي به دهان وي نگاه كرد تا صداي بسيار ضعيف وي را همراه با لبخواني فهميد. اكنون وسائل صوتي ويژهاي در بازار پزشكي موجود است كه به هنگام صحبت كردن روي گلو گذاشته شده تا صداي بيمار را به حالت ديجيتالي در آورده و قابل فهم كند.
برخي بيماران داراي عادات بدي ميباشند. مثل سيگار كشيدن يا استفاده بيش از حد از صدا همچون فرياد كشيدن يا جيغ زدن. آسيبشناسان تكلم به بيماران ياد ميدهند تا شيوه سخن گفتن را تغيير دهند تا صداي تكلم بهبود يافته و مشكلاتي از قبيل گرههاي صوتي برطرف شود.
هنگامي كه مشكل يك بيمار دقيقاً بستگي به آواز خواندن داشته باشد اين وظيفه معلم آواز است تا به بيمار كمك كند كه از شيوههاي بهتري استفاده كند.
نوشيدن مايعات گرم، كمك كننده ميباشد. برخي داروهاي گياهي مانند چهارتخمه، بارهنگ، مغز سفيد بادام در درمان گرفتگي صدا سودمند ميباشند.
پيشگيري:
1) اگر سيگاري هستيد ترك كنيد و همچنين از قرار گرفتن در معرض دود سيگار ديگران هم دوری کنید.
2) اگر معتاد به ترياك هستيد از همين امروز تصميم به ترك آن بگيريد.
3) از عواملي كه بدن را بيآب ميكند بپرهيزيد مانند مشروبات الكلي.
4) به مقدار فراوان آب بنوشيد(البته آب يخ در درمان گرفتگي صدا وضعيت را بدتر ميكند).
5) خانه خود را مرطوب نگه داريد (گرماي مرطوب).
6) سعي كنيد از صداي خود به صورت خيلي بلند و كشيده استفاده نكنيد.
7) شيوه درست سخن گفتن را بياموزيد.
8) از صحبت كردن، سخنراني يا آواز خواندن در زمانيكه صداي شما آسيب ديده و دچار گرفتگي صدا شدهايد خودداری کنید.
9) مراقب خوراك خود باشيد به ويژه از خوراكيهاي ادويهدار و تند بپرهيزيد.
10) در زمان بيماري از خوردن خوراكيهاي هيستاميندار مانند خيار، خربزه، ماهي كنسرو شده، سركه و ترشي ساخته شده از آن، بپرهيزيد.
من ایرانیم ، کنیه ام آریا