بواسیر (Hemorrhoid)

پیش‌درآمد:

بواسیر (همورویید) بیماری است که در آن سیاهرگ‌های ناحیه نشیمن‌گاه متورم و دردناک می‌گردد و ممکن است خونریزی نماید. بواسیر ممکن است در درون  مقعد (بواسیر داخلی که شامل 4 درجه می­باشد) یا بیرون آن (بواسیر خارجی که به ندرت همراه با ترومبوز یا لخته شدن خون درون آن می­گردد) باشد. هر دوگونه این بواسیر فراوان بوده و همراه با افزایش فشار هیدروستاتیک در ورید پورتال (سیاهرگ باب) می­باشند.

چرایی بیماری:

این بیماری علت مشخصی ندارد و ممکن است در هر سنی پیدا شود. یبوست و دفع مدفوع حجم‌دار و سخت ممکن است به شکل‌گیری آن کمک نماید. دیگر عوامل آماده کننده شامل سابقه خانوادگی، برخی بیماری­های تن، بارداری، نشستن دراز مدت، برنامه خوراکی کم فیبر و نوشیدن کم آشامیدنی‌ها می­باشند.

 نشانه‌های بیماری:

هنگامی که بواسیر درونی بزرگ می­گردد، تا زمانی که تورم سیاهرگ‌ها همراه با ترومبوز (لخته خون)، عفونت یا فرسایش بخش بالایی سطح مخاطی نباشد، معمولا همراه درد نمی‌باشد. درد بیشتر در Fissure شکاف‌ها (شقاق یا فیشر) و  Fistule فیسستول‌های (سوراخی میان راست روده و پوست) مقعدی دیده می‌شود.

 بسیاری از بیماران از دیدن خون قرمز روشن بر روی سنگ دستشویی، کاغذ توالت یا بر روی مدفوع، همراه با خارش و احساسی مبهم و ناخوشایند در ناحیه نشیمنگاه شکایت دارند. این حس ناراحتی هنگامی افزایش می­یابد که بزرگ شدن یا افتادگی مقعد روی می­دهد که همراه با ادم (خیز یا تورم) و اسپاسم اسفنگتر دفعی (انقباض ماهیچه حلقوی مقعد) می­باشد. تورم بواسیر بیرونی به دلیل اینکه شبکه سیاهرگی آن زیر پوست قرار گرفته است کاملا دردناک است (به‌ویژه اگر افزایش حجم وریدی ناگهانی باشد). به طور کلی بواسیر با نشانه‌های یبوست، درد و ناراحتی و خارش، زور زدن هنگام دفع، احساس پری و وجود بلغم (چرک مانند) در مدفوع همراه می­باشد.

شناسایی:

تشخیص هموروئید داخلی و خارجی از راه معاینه، آزمایش دیجیتالی و دیدن مستقیم در آنوسکوپ (وسیله دیدن درون نشیمنگاه)، پروکتوسکوپ (وسیله دیدن راست روده) یا کولونوسکوپ (دیدن روده بزرگ) می­باشد. گرچه گرفتاری هموروئید فراوان است، ولی هر خونریزی رکتال (راست روده) یا کم‌خونی کمبود آهن را نباید به بواسیر نسبت داد، مگر اینکه پیشاپیش از تندرست بودن بخش بالایی دستگاه گوارش مطمئن شویم. در دوران سالمندی سرطان‌های دستگاه گوارش را نیز باید در تشخیص افتراقی در نظر داشت.

درمان:

بواسیر در بسیاری از موارد به درمانهای سنتی مانند حمام آب گرم یا داروهای نرم کننده‌ مدفوع پاسخ می­دهد؛ ولی هموروئید داخلی که ایجاد افتادگی مزمن در ناحیه مقعد می­نمایند، به جراحی بهتر جواب می­دهد. در گرفتاری‌های خفیف­تر بزرگی یا افتادگی مقعد می­تواند با استفاده از نوارکشی بند آورنده خون یا تزریق عوامل اسکلروزه کننده یا سوزاننده درون رگی (مانند Sodium tetradechol sulfate) درمان شود.

 به طور کلی درمان­ها شامل 4 می­باشند:

الف- درمان_­­های غیر دارویی، ب-  درمان­های دارویی، پ–  جراحی، ت- درمان­های گیاهی.

الف- درمان­های غیردارویی:

1.    جلوگیری از  فشار آمدن بر ناحیه نشیمنگاه (مانند نشستن بر روی یک حلقه باد شونده).

2.    خودداری از زور زدن هنگام دستشویی، اجابت مزاج و کم کردن زمان نشستن در دستشویی.

3.    بیشتر خوردن سبزیجات تازه، میوه‌جات(مانند زردآلو، آلوچه و آناناس)، خوراکی‌های فیبردار و آب.

4.    کاهش خوردن چربی­های اشباع شده (جانوری) و افزایش مصرف چربی‌های غیر اشباع (گیاهی).

5.    خوراک خوردن در فضای آزاد و آرام.

6.    جویدن کامل غذا.

7.    نشستن به مدت 3 دقیقه در لگن آب گرم و سپس 1 دقیقه در آب سرد، این کار تا 3 بار تکرار شود تا یک دوره تکمیل گردد. یک تا دو دست در روز و 3 تا 4 بار در هفته سفارش می­شود.

8.    استراحت

ب- درمان­های دارویی:

1- Saline Laxatives (ملین های نمکین): که دارای یون­های سیترات، منیزیم، فسفات و سولفات می­باشند و به عنوان نرم کننده مدفوع، وارد آورنده فشار بر مدفوع و جلوگیری از دفع مدفوع سخت به کار می­روند؛ مانند شربت شیری رنگ منیزیوم سولفات.

2- بی‌حس کننده­های موضعی: مانند ژل­ها و پماد­های لیدوکائین، بنزوکائین و پراموکسین؛ همچنین نیتروگلیسرین موضعی می­تواند باعث کاهش درد بیمار گردد.

3- ملین­هایی (شل کننده مدفوع)  به شکل توده حجم‌دار (Bulk): مانند گرد پسیلیوم (پودر گیاه اسفرزه) و عصاره مالت (مخمر آبجو).

4- شیاف­ها و پمادهای آنتی هموروئید (ضد بواسیر) که دارای ترکیب‌های:

 الف) بی‌حس کننده­های موضعی که در بالا یادآوری گردید، برای کاهش درد بیمار می­رود.

 ب) ترکیبات تنگ‌کننده رگ‌ها (منقبض کننده عروق) مانند فنیل افرین و اپی نفرین برای کاهش تورم و خارش و احساس ناراحتی در مقعد

 ج) ترکیبات قابض مانند هاماملیس، زینک اکساید (سفیداب روی)، آلومینیوم ساب استات و کالامین که باعث برطرف شدن خارش، سوزش و تحریک می‌گردد.

 د) ترکیب‌های نگاه‌دارنده مانند: کره کاکائو، گلیسیرین، روغن پارافین، لانولین و روغن جگر ماهی که باعث نرم شدن ناحیه تحریک شده گردیده و از سوزش بیشتر جلوگیری می‌نماید.

5) ترکیبات ضد التهاب کورتونی: مانند هیدروکورتیزون.

پ- جراحی:

هموروئید درونی که ایجاد افتادگی مزمن می­نماید، به جراحی بهتر پاسخ می‌دهد؛ ولی در مواردی که هموروئید بیرونی همراه با ترومبوز (لخته شدن خون در رگ‌ها) شدید باشد درمان دربرگیرنده: ایجاد برش، جداکردن لخته خون و سپس فشرده کردن ناحیه مربوطه می­باشد. در زمان التهاب شدید مقعد، زخم معده یا کولیت اولسراتیو (روده زخمی شونده) باید از جراحی خودداری گردد. پروکتوسکوپی یا کولونوسکوپی پیش از عمل انجام می­شود.

ت- درمان­های گیاهی:

1- plantago psyllium (اسفرزه): که به عنوان یک ملین حجم دهنده با میزان 1 تا 2 قاشق مرباخوری در روز (6 گرم در هر قاشق) پس از ظهر یا پیش از صبحانه خورده می­گردد.

2- Horse chestnut ،Aesculus hippocastanum (شاه بلوط هندی): که افشره آن به شکل خوراکی (با دوز mg/day120-40) یا موضعی (ژل 1 تا 2% چند بار در روز) در درمان بواسیر  به کار می­رود. (این گیاه بومی یونان و بلغارستان بوده ولی به دلیل زیبایی آن در ایران پرورش می­یابد.)

3-Hesperidin (یک بیوفلاونوئید است که در تیره مرکبات وجود دارد): به فرم خوراکی به عنوان ضد درد و ضدالتهاب (از طریق مهار پروستا گلاندین­ها) در درمان بواسیر به کار می­رود. (از قرص­های mg 500 آن (Daflon)، 2 قرص سه بار در روز به مدت 3 روز و سپس 1 قرص 3 بار در روز به مدت 4 روز).

4- مورد (Myrtus Communis): مورد از گیاهانی است که دارای اثر ضد باکتری، ضد قارچ، پلشت بر، ضد عفونی کننده، ضدالتهاب، التیام بخش و بهبود دهنده زخم‌ها می‌باشد.  عرق برگ و گل آن قابض و بندآورنده خون بوده و افشره آن نیز ضد احتقان (پرخونی) و قابض (تنگ و خشک کننده) است.  در طب ایرانی از آن در درمان بواسیر و شقاق بهره بسیار گرفته شده است. در بازار دارویی ایران به شکل پماد و قطره یافت می‌شود.

۵- ریوند چینی (روبارب) Rheum Palmatum: داروی آماده شده از گرد (پودر) ریشه این گیاه به صورت خوراکی دارای اثرات درمانی بر روی بواسیر و شقاق می‌باشد. این دارو با دارا بودن ویژگی ضدالتهابی و التیام دهندگی مواد لازم را برای تندرستی دیواره به رگها رسانده، دیواره را استحکام بخشیده، از پارگی رگها و خونریزی جلوگیری می‌کند.

میگرن Migraine

میگرن Migraine (سردرد نیمه سر، صداع شقی)، شایع­ترین سردرد است که در 15% زنان و 6% مردان رخ می­دهد. به طور کلی، میگرن سردردهای پی‌درپی و تکرار شونده‌ای است که بیشتر با دردهای یک سویه، ضربان‌دار، متوسط تا شدید که 4 تا 72 ساعت طول می­کشد مشخص می­گردد. گاهی نیز همه سر را در بر‌می‌گیرد.

از انواع میگرن  می­توان سردرد میگرنی با پیش آگهی، بدون پیش آگهی، بازیلار (کف سر)، همی پلژیک (همراه با فلج گذرا و یک‌طرفه) و... را نام برد.

چرایی میگرن:

هنوز چرایی رخداد این سردرد (سردرد عروقی) نامشخص ‌است. درد میگرن در اثر گشاد شدن گذرای رگهای خونی و تحریک عصب‌های پیرامون مغز که به ساقه مغز سرشناس است پدید می‌آید. شاید یک ماده شیمیایی در مغز به نام سروتونین نقش اصلی را در این بیماری داشته باشد. پس از مدتی که از گشادی رگ‌ها گذشت، تنگ شدن آن‌ها آغاز می‌شود که همان احساس زنش یا طپش در سر هست.

 هم‌چنین برخی پژوهش‌های تازه نشان داده‌است ژنتیک می‌تواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد.

نشانه‌های بیماری:

میگرن یک سردرد تپش‌دار است که می‌تواند در یکسو یا هر دو سوی سر ایجاد شود. سردرد میگرن بیشتر با تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، فتوفوبیا (نورگریزی) و فنوفوبیا (آواگریزی) همراه است.

 فعالیت فیزیکی و ورزش، نورهای درخشان و یا صداهای بلند می‌توانند سردرد را تشدید کنند. بیشتر بیماران گرفتار میگرن، پس از آغاز سردرد به محلی تاریک، آرام و خنک می‌روند تا سردرد رفع شود. بیشتر حمله‌های میگرن میان ۱۲-۴ ساعت درازا می‌کشد، اگر چه می‌تواند کوتاه‌تر و یا بلندتر نیز باشد.

 یکی از ویژگی‌های میگرن احساس غیرمعمولی می‌باشد که پیش از آغاز حمله به فرد دست می‌دهد و به آن «پیش درآمد» می‌گویند. نشانه‌های پیش درآمد می‌تواند دربرگیرنده خستگی، گرسنگی و یا احساس خشم باشد.

 

یک ویژگی دیگر میگرن، وجود نشانه‌های پیشین یا اورا (Aura) است. این نشانه‌های پیشین کمی پیش از حمله میگرن رخ داده و منجر به اختلال بینایی، تاری دید و یا دیدن نورهای ضرباندار و چشمک زن می‌شود. این نشانه‌ها که نزدیک ۳۰-۱۵ دقیقه به درازا می‌کشند به بیمار هشدار می‌دهند که سردرد میگرن به زودی آغاز خواهد شد. گاهی نشانه‌های مقدماتی حواس شنوایی( مانند شنیدن آوایی در گوش)، بویایی و یا چشایی را نیز درگیر می‌کنند. دست و پا (به ویژه انگشتان) در حین حمله‌های درد، سرد و وارون آن پیشانی خیلی گرم می‌شود.

 همچنین میگرن دارای «پس اثر» نیز بوده که پس از حمله این احساس به بیمار دست داده و دربرگیرنده احساس تهی شدن، سردی روابط و کاهش انرژی در بدن بوده که ممکن است برای یک تا دو روز پس از یک حمله شدید میگرن ادامه یابد.

البته «علایم مقدماتی یا اورا» هم مانند «پیش درآمد» و «پس اثر» در همه بیماران میگرنی رخ نمی‌دهد و در بسیاری از موارد، حمله‌ی میگرنی درای «نشانه‌های پیشین» نیست و از آن جالب‌تر این‌که گاهی در برخی از گرفتاران، نشانه‌های مقدماتی نیز بدون حمله میگرنی پس از آن رخ می‌دهد.

در موارد کمیابی نیز میگرن به گونه نشانه‌های عصب‌شناسانه غیرمعمول همانند گیجی، کاهش بینایی، حالت سوزن سوزن شدن و کرختی و سستی بروز می‌کند.

عوامل آماده کننده:

1- رژیم خوراکی: افزاینده­هایی مانند نیتریت سدیم و منو سدیم گلوتامات، شیرین کننده­های غذایی مانند آسپارتام، تیرامین(پنیرهای مانده، موز، آووکادو، بادام زمینی، ماهی شور و جگر مرغ)، دوپامین، کافئین و فنیل اتیل آمین، سردردهای میگرنی را در 40 تا 45 درصد بیماران تشدید می­کند. خوراکی‌های یخ مانند بستنی نیز باعث پیدایش سردرد می‌شوند. برنامه غذایی کم چربی تعداد حمله‌ها، شدت و مدت میگرن را کاهش داده و در نتیجه دریافت دارو را کمتر می­نماید.

2- داروها: ممکن است میگرن با وازودیلاتورهایی (داروهای گشاد کننده رگ‌ها) که برای درمان هیپرتانسیون (پرفشاری خون) بیماری­های عروق کرونر (رگ‌های قلبی) بکار می­روند مانند رزرپین و نیز نیتراتهایی که برای درمان آنژین صدری (درد قفسه سینه) بکار می­روند، تحریک گردد.

3- لیپوپروتئین­ها: ناهنجاری­های اولیه و یا خانوادگی لیپوپروتئین­ها (افزایش چربی خون) ممکن است به علت گردهم آمدن بیش از حد پلاکتی (گرده‌های خونی) و یا احتمال سستی رگ‌های مغزی با میگرن مرتبط باشد.

4- ضربه به سر: سردردهای میگرنی که با اختلالات پیچیده نورولوژیک (عصبی) همراه است می­تواند با ضربه مستقیم به سر آغاز شود.

5- افسردگی: هر یک از اختلالات افسردگی (دپرسیون ماژور) و میگرن خطر رخداد اولیه یکدیگر را افزایش می­دهند.

6- ژنتیک: سابقه خانوادگی میگرن در 55 تا 90 درصد بیماران میگرنی گزارش شده است.

7- فشارهای روانی: استرس در 50% از موارد نقش دارد؛ حتی احساسات تحریک شده بیماران را دچار میگرن می‌کند. در حالی که کسان دیگر پس از این‌که فشار روانی آن‌ها رفع شد، دچار حمله میگرنی می‌شوند (برای نمونه روز پس از یک آزمون و یا دیدار مهم).

8- عوامل گوناگون: مانند محیط پیرامون و عوامل سایکولوژیک (روانی) و فارماکولوژیک (دارویی) ممکن است حملات میگرن را تحریک نماید. مهم ترین عوامل محرک، دوره خونریزی زنانه (قاعدگی، پریود، رگل، حیض) یا تخمک گذاری در خانم­ها، گرسنگی، خواب (زیاد و یا کم)، تغییرات آب و هوا، نور، سروصدا، بو و الکل هستند.

درمان:

 اساس درمان میگرن استفاده مناسب از یک دارو یا بیشتر از میان داروهای فراوانی است که در درمان میگرن سودمند است. انتخاب برنامه دارویی بهینه برای بیمار، به فاکتورهای چندانی بستگی دارد که مهم­ترین آنها شدت حمله است. به طور کلی به محض آغاز حمله، دوز (اندازه) مناسب هر دارویی که گزیده گردد باید خورده شود. اگر با گذشت 60 دقیقه پس از مصرف، نشانه‌های سردرد برطرف نشد و یا برگشت نیاز به کمک دوباره از دارو شد، برای حمله­های بعدی دوز آغازین افزایش می­یابد. درمان میگرن برای هر بیمار فرق می­کند و یک روش استاندارد برای همه بیماران وجود ندارد. رژیم درمانی ممکن است مرتب اصلاح گردد تا هنگامی‌که به دارویی با کمترین عوارض جانبی و سریعترین و کامل­ترین اثر دست یافت.

میگرن درمان قطعی و همیشگی ندارد. گرچه پس از 50 سالگی از شدت آن بسیار کاسته می‌شود.

استفاده پی‌درپی یا فراوان از درمان­های میگرنی حاد ممکن است منجر به افزایش دفعات سردرد و استفاده دوباره از دارو گردد که به عنوان سردردهای ناشی از مصرف زیاد دارو (یا دردهای راجعه، بازگردنده) شناخته شده است. به نظر می­رسد این سندرم به صورت سردرد خود به خودی شکل می­گیرد که به محض بی‌اثر شدن دارو، سردرد بر می­گردد و منجر به استفاده دارویی بیشتر برای رهایی از آن می­شود. داروهایی که در این سندرم بیشتر دخیل هستند عبارتند از: ضددردهای ساده و ترکیبی، مخدرها، ارگوتامین، تارتارات و تریپتانها. قطع این داروها منجر به کاهش کم‌کم در تواتر سردرد و شدت آن می­شود. بیشتر کارشناسان بر این نگرشند که برای جلوگیری از پیشرفت سردردهای  دارویی، درمان­های میگرن حاد به 2 روز در هفته کاهش یابد.

درمان­های پیشگیری کننده میگرن، روزانه تجویز می­شود تا تعداد دفعات، شدت و دوره حمله را کوتاه کند و پاسخ به درمان­های میگرن علامتی را بهبود ­بخشد.

شایسته است یادآوری شود که خوردن خودسرانه داروهای میگرن ممکن است بسیار زیان‌آور باسد؛ بنابراین داروهایی که در زیر آورده می شود، تنها برای آشنایی خوانندگان بوده و خوردن آن‌ها مانند هر داروی دیگری باید حتما زیر نظر پزشک درمانگر باشد.

داروهای درمان کننده میگرن:

1- داروهای NSAID مسکن و ضد درد: مانند بروفن(800-200 میلی گرم هر 6 ساعت)، آ.ث.آ (2 قرص هر 6 ساعت تا حداکثر 8  قرص)، استامینوفن (ساده، کدیین‌دار، کافئینه)، ناپروکسن و دیکلوفناک.

2- آگونیست­های 5-HT1: ارگوتامین سی (یک تا 2 قرص در شروع حمله، سپس یک قرص هر نیم ساعت تا حداکثر 6 قرص در روز و 10 قرص در هفته)، سوزن دی هیدروارگوتامین به روش تزریقی (زیرپوستی SC ، درون رگی IV ، ماهیچه‌ای IM ) نیز در درمان بکار رفته است.

قرص سوماتریپتان (mg100-50 در آغاز حمله که ممکن است پس از 2 ساعت تکرار گردد تا حداکثر mg200 در روز). آمپول سوماتریپتان(mg 6) به صورت زیرپوستی. این دارو به‌روش افشانه درون بینی نیز بکار می‌رود.

3-آنتاگونیست­های دوپامین: افزون بر اثر ضدتهوع، به عنوان یک داروی همراه نیز در درمان میگرن بکار می­روند. از آنجا که در حمله­های میگرنی جذب دارو به علت کاهش حرکت دستگاه گوارش کم می­شود، مصرف mg10 متوکلوپرامید (خوراکی، تزریقی) همراه با داروهای بالا، جذب روده‌ای آنها را افزایش می­دهد.

 

داروهای پیشگیری کننده میگرن:

1-آنتاگونیستهای بتا آدرنرژیک: مانند پروپرانولول (دوز mg 320-80 در روز) پر مصرف­ترین دارو برای پیشگیری از میگرن و بیشترین گزینه هستند.

2-آنتی دپرسانتها (ضدافسردگی‌ها): مانند آمی تریپتیلین (mg 50-10 در روز) و نورتریپتیلین(mg 75-25 در روز) دفعات، شدت و مدت حمله میگرنی را کم می‌کنند.

3-ضد تشنج­ها: مانند والپروات سدیم (mg 250 دو بار در روز تا حداکثر mg1000 در روز) دفعات حمله را کم می­کند.

طب سنتی ایران:

در پزشکی باستانی ایران از داروهای گیاهی زیر بهره گرفته شده است:

سنبل‌الطیب (علف گربه) Valerian Oficinalis، رازیانه Foenicalum Vulgore، پوست بید Salix Alba Barks، بادرنجوبه (بادرنگبویه) Melissa Officinalis Leaves، علف چای (هوفاریقون یا گل هزار چشم) Hyperikon، بابونه گاوی Tanacium.

سکسکه [Hiccups]

شناسایی:

سکسکه انقباض و گرفتگی غیرارادی ماهیچه دیافراگم (ماهیچه‌ای گنبدی شکل که قفسه سینه را از شکم جدا می‌سازد) است که باعث لرزش ناگهانی بخش بالای شکم و قفسه سینه همراه با ایجاد صدایی ویژه می‌گردد. این پدیده به دنبال بسته شدن ناگهانی حلق اتفاق می­­افتد. در این حالت چون جریان هوا متوقف می‌شود، موجب اختلالات تنفسی می­شود.

البته ممکن است سکسکه ناشی از ناراحتی­هایی مانند ریفلاکس مری- معده (بازگشت محتویات معده به مری)، فتق نافی، زخم یا غده بخش بالایی معده، ذات الریه (عفونت شش‌ها یا پنومونی)، پری‌کاردیت (آماس آبشامه یا پرده دور قلب)، التهاب صفاق، انسداد روده، آسیت، ناکارایی شدید کلیه و اختلال در مراکز کنترل کننده ماهیچ‌های تنفسی نیز می­باشد. داروها نیز می­توانند باعث پیدایش سکسکه شوند که از جمله آنها می­توان به آنتی بیوتیک­ها (پادزی یا چرک خشک کن)، داروهای ضدسایکوز (روان‌پریشی یا همان دیوانگی) مانند پرفنازین، کورتیکواستروئیدها و اتوپوزاید اشاره نمود. افزون بر آن بی­هوشی­ها نیز به علت بلوک عضلانی و با شلی ماهیچه‌ها می­توانند باعث بروز سکسکه شوند.

اگر سکسکه درمان نگردد، ممکن است منجر به ناراحتی شدید، کاهش نیروی فیزیکی، افسردگی و احتمالاً مرگ شود. خوشبختانه بیشتر اوقات سکسکه بی‌خطر بوده و معمولا ناشی از زیاده روی در مصرف خوراکی یا نوشیدنی می‌باشد.

درمان:

الف-  قطع مواد ایجاد کننده سکسکه:

در بیمارانی که از سکسکه مقاوم ناشی از دارو رنج می­برند، در صورت امکان باید خوردن دارو مدتی قطع شود که به‌دنبال آن سکسکه خود به خود برطرف می­شود.

ب­-  درمان غیردارویی:

باید پیش از به‌کاربردن درمانهای دارویی برای درمان سکسکه­های مقاوم، از روش‌های مکانیکی ساده کمک گرفت. این روش‌ها شامل: نگه داشتن نفس، نوشیدن یک نفس یک لیوان آب، تنفس داخل یک پاکت، فشار آوردن بر مردمک چشم، قورت دادن آب دهان، تحریک موکوس (مخاط یا پوشش درونی) بینی و ایجاد عطسه، تند تند نفس کشیدن، بادکردن لپها و بینی، بلعیدن یک تکه نان، بلعیدن شکر گرانوله شده (شکر دانه درشت) و ... می­باشند.

پ-  درمان دارویی:

اگر درمان­های غیردارویی کارآمد نبود، از درمانهای دارویی بهره گرفته می­شود: کلروپرومازین، متوکلوپرامید، نیفدیپین، آمی تریپتیلین، باکلوفن، دیازپام، متوکاربامول والپروئیک اسید.

ت- درمانهای گیاهی:

گیاه ترخون (Artemisia dracunculus) به علت قدرت ضد اسپاسمی (ضدگرفتگی ماهیچه‌ای) خود در درمان سکسکه موثر است. می توان در این مورد تکه ای از آن را جویده یا به صورت خام در سالاد خورد.

مصرف روغن فرار ترخون Tarragon به صورت 2 تا 3 قطره بر روی یک دانه قند، نیز می‌تواند موثر باشد. همچنین این گیاه را می­توان به مدت 10 دقیقه دم کرد و بعد از خوراک یا در طول روز نوشید. دیدگاه بر این است که این گیاه به طور قابل ملاحظه‌ای نسبت به داروهای شیمیایی مانند ضد اسپاسم‌ها ، نرولپتیک‌های معمولی (داروهای اعصاب)، آمی تریپتیلین و دیگر فرآورده­های صناعی موثرتر است.