در این هفته به بررسی جستارهای پزشکی پرداخته و موضوعهای تاریخی و فرهنگی را به هفته های دیگر واگذار می کنم.

   بيماري قند يا ديابت به بيماري گفته مي‌شود كه در آن قند خون بيمار تغيير مي‌يابد.
 در بيماري قند، ميزان قند خون كه بايستي بين 70 تا 110 ميلي‌گرم در هر درصد ميلي ليتر خون باشد، بالا مي‌رود. ادرار فرد بيش از حد عادي شده و در ادرار بيمار قند يافت مي‌شود. از اين رو به آن ديابت شيرين مي‌گويند.
 لازم است به يادآوري است كه در مقابل اين بيماري، ناخوشي ديگري وجود دارد كه در آن هم ادرار فرد افزايش مي‌يابد ولي از آنجايي كه ديگر مانند ديابت، قند در ادرار وجود ندارد به آن ديابت بيمزه مي‌گويند.
 
 ياخته‌هاي بدن انسان به ويژه سلولهاي مغز، براي ادامه زندگي، نياز به قند دارند. براي ورود قند به درون ياخته‌ها ماده‌اي به نام انسولين در بدن وجود دارد كه توسط غده لوزالمعده (پانكراس) به درون خون ترشح مي‌شود. انسولين دریچه ورودي ياخته‌ها را بر روي گلوكز كه نوعي قند است، مي‌گشايد. گوكز به درون ياخته‌ راه يافته و به وسيله اكسيژن سوزانده مي شود و مقدار زيادي انرژي و نيرو توليد مي‌كند. هنگامي كه بدن نيازي به انرژي ندارد، گلوكز درون ياخته ذخيره مي‌گردد.

آشنايي با بيماري:
 كاهش يا ايست ترشح انسولين از غده لوزالمعده و يا عدم كارايي انسولين موجود در بدن ديابت ناميده مي‌شود. بين يك تا دو درصد مردم گرفتار اين ناخوشی هستند.

 بطور كلي بيماري قند دو گونه است:

1- ديابت وابسته به انسولين – اينگونه بيماري قند كه به نام ديابت نوع اول هم خوانده مي‌شود، بيشتر در سنين زير 40 ديده مي‌شود. البته آغاز بيماري در بالاي 40 سالگي هم مي‌تواند باشد. اين افراد يك زمينه ارثي در ارتباط با ناتوانی سازمان ايمني بدنشان دارند. در نتيجه يك عامل بیرون مانند ويروسهاي بيماريزا (ويروس اوريون، آنفلونزا، سرخچه و ...) مي‌تواند باعث تحريك نابجاي ياخته‌هاي ايمني بخش بدن (از گروه گويچه‌هاي سفيد) شده وبه دنبال آن موادي به نام پادژن (آنتي‌ژن) توليد مي‌شود كه سبب ويراني سلولهاي ترشح كننده انسولين در لوزالمعده شده و فرد دچار كمبود انسولين مي‌شود.
اگر انسولين نباشد قند نمي‌تواند وارد ياخته‌هاي بدن شده و مصرف گردد. بنابراين ياخته‌ها گرسنه مانده و شخص براي جبران اين گرسنگي پرخوري مي‌كند، ولي چون قندي وارد ياخته نمي‌شود تا زيادي آن ذخيره شود، فرد با وجود پرخوري لاغر مي‌شود.
از سوي ديگر قند خون بالا مي‌رود (بالاتر از 140 ميلي گرم در هر صد ميلي ليتر خون در حالت ناشتا).
 هنگامي كه قند خون از 180 بالاتر رفت، قند در ادرار هم پيدا مي‌شود. (در حالت طبيعي نبايستي قند در ادرار يافت شود) پس از اینکه قند وارد ادرار ‌شد، چون بر غلظت ادرار مي‌افزايد، بنابراين مقداري آب هم با خود مي‌كشاند و ادرار زياد مي‌شود. شخصي كه دچار پر ادراري شده، آب بدن خود را از دست مي‌دهد و در نتيجه تشنه شده و به دنبال آن آب زيادي مي‌نوشد.

2- ديابت غيروابسته به انسولين – حدود 75 درصد مواد بيماري قند را شامل شده و ديابت نوع دوم هم ناميده مي‌شود. اينگونه از بيماري، بر خلاف حالت پيش، بيشتر در افراد ميانسال (بالاتر از 40 سال روي مي‌دهد البته دريچه‌ها هم ندرتاً ممكن است ديده شود.
 بيمان معمولاً چاق بوده و همين چاقي يكي از عللي است كه ياخته‌هاي بدن نمي‌توانند به انسولين پاسخ دهند تا دریچه ورودي سلول بر روي گلوكز گشوده شود. در ديابت نوع دوم چون سلولهاي غده لوزالمعده خراب نشده‌اند. ميزان انسولين خون، طبيعي و يا حتي ممكن است زيادتر از حد طبيعي باشد. در اينگونه هم پرخوري، پرنوشي و پرادراري وجود دارد. قند خون بالا بوده و در ادرار هم قند ديده مي‌شود. در ديابت نوع دوم نيز ممكن است زمينه ارثي نقش داشته باشد.

ماه عسل بيماري قند :
 بيمار ديابتي 2-1 ماه پس از شروع بيماري و به دنبال يك حمله حاد، وارد مرحله بهبودي گذرا مي‌شود و بيماري كه انسولين تزريق مي‌كند، نيازش به انسولين كم مي‌شود. اين دوره بهبودي گذرا را ماه عسل ديابت ‌گويند. در اين مرحله تزريق انسولين را نبايستي بكلي قطع كرد. در روزهای آینده، در مورد پیامدهای ناگوار ، درمان و رژیم خوراکی اين بيماري خواهم نوشت.
                                               تندرست باشید