گرد و غبار به علت ايجاد بيماريهاي ويژه، از زمانهاي پيشين گريبانگير انسان بوده است.  اين

 

بيماري چنانچه ریه ها را درگیر سازد به نام پنوموكونيوز خوانده مي‌شود که اهميت زیادی دارد.

 

      وجود معادن و كانسارهاي سنگ چيني وسیلیس ، كارخانه‌هاي سنگبري، سنگ‌كوبي و توليد 

 

شن و ماسه باعث پديد آمدن گرد و غبار در اثر خرد كردن سنگ‌ها مي‌شود. شكستن، 

 

برش،ساییدن،مته كردن، تركاندن و كوبيدن باعث به وجود آمدن ذرات ريز و خاكه

سنگ مي‌شود كه همراه با تنفس وارد شش‌ها شده و در دراز مدت كارگر را بيمار وناتوان

 

مي‌سازد.

 

  البته لازم به يادآوري است كه مواد ديگري مانند گرد و غبار ناشي از گندم، آرد، پشم، 

 

حشره کش ها ،دود و آلودگي هواي شهرها نيز باعث ايجاد بيماري مي‌شود. اين بيماريها يكي از 

 

مهمترين علل غيبت كارگران از كارگاه و كارخانه مي‌باشد.

 

 

چه عواملي در ايجاد بيماري مؤثرند؟

 

     هر چه تراكم ذرات بيشتر باشد يعني هوا غبارآلود‌تر باشد، بيماري خطرناك‌تر مي‌شود. اندازه 

 

ذرات نيز بايد بسيار ريز باشد تا بتواند به شش‌ها رسيده و آنها را آزرده سازد. ذرات  درشت در  

 

بيني وراه‌هاي تنفسي بالاگير افتاده و به شش‌ها نمي‌رسد. سيگاريها و افراد پير نيز بيشتر در  

 

معرض خطرهستند.هر چه كارگر زمان بيشتري در معرض گرد و غبار باشد پيشرفت بيماري بيشتر

 

است.

 

      چه كارگراني در معرض خطر بيماري هستند؟

 

1- كارگران كانسارهاي قلع، طلا، مس و كروميت.

 

2- كارگران معادن سنگ‌هاي تزئيني ساختمان

 

3-حجاران (نقش آفرینان بر روی سنگ)

 

4- كارگران كارخانه‌هاي سنگبري گرانيت (سنگ خارا) و با شدت كمتر سنگ چيني.

 

5- كارگران سفال‌سازي، كوزه‌گري و  سراميك سازي.

 

6- كارگران كارخانجات شيشه‌سازي، فولادسازي و توليد پودرهاي لباسشويي و پاك‌كننده‌ها.

 

7- كارگران شن‌زني (كسانيكه در كارگاه‌هاي توليد شن و ماسه‌شويي كار مي‌كنند).

 

8- کارگران ساختمانی

 

نشانه‌هاي بيماري:

 

      بيماري با شروع آرام و پيشروي آهسته مي‌باشد. در موارد بسيار كمي ممكن است بيماري در

 

 عرض چند ماه پيشرفت سريع كند. پس از مدتها برخورد با گرد و غبارو تنفس در هواي غبارآلود،

 

 بيماري باتنگي نفس آغاز مي‌شود كه نخست خفيف بوده و كم‌كم به هنگام فعاليت بدتر مي‌شود.

 
بيمار ممكن است سرفه‌هاي كمي داشته باشد كه نخست خشك بوده و سپس ممكن است

 

 همراه باخلط شود. با پيشرفت بيماري،توانايي شش‌ها كاهش يافته و قدرت كارآيي فرد كم

 

مي‌شود.

 

 

      درمان و پيشگيري:

 

      از آنجائيكه هنوز درمان خاصي براي بيماري پيدا نشده است بنابراين، اصل مهم در اين گونه 

 

بيماري‌ها پيشگيري مي‌باشد. درمان تنها شامل درمان سرفه و تنگي نفس است. نكته اساسي 

 

درپيشگيري، جلوگيري از آلودگي محيط كار به گرد و غبار مي‌باشد.

 

      اقدامات كلي عبارتند از:

 

1- كاهش يا كنترل گرد و غبار به وسيله نصب فيلتر و استفاده از آب به هنگام برش و ساب.

 

2- حفاظت فردي در كارگران با استفاده از ماسك در محيط پرگرد و غبار.

 

3- آزمايش و اقدامات پزشكي به صورت دوره‌اي.