در شماره‌هاي پيشين گونه خاصي از حساسيت پوستي به نام درماتيت را بررسي كرديم. در اين نوشتار در مورد واكنش پوستي ديگري به نام اگزما صحبت مي‌كنيم.
اگزما به‌معني جوشها و بثورات پوستي خارشدار است. اگزما علت دروني و زمينه اي داشته و عامل بيروني نمي‌توان براي آن پيدا كرد.در زير به چندين نمونه از اگزما اشاره داريم.

اگزماي آتوپيك:

آتوپي (Atopy) يك اختلال ژنتيكي و ارثي است و در برگيرنده گروهي از بيماريهاست كه ارتباط تنگاتنگي با يكديگر دارند. اين بيماري‌ها شامل: تب يونجه، آسم، كهير، اگزما و ايكتيوز  (بيماري كه پوست بدن همانند پوست ماهي خشك و پوسته پوسته شبيه پولك مي‌شود) است. شرح حال بيمار وخانواده او معمولاً تشخيص را آسان مي‌كند. حدود 10درصد مردم گرفتار آتوپي هستند؛ يعني ممكن است به يكي از بيماري هايي كه در بالا نام برده شد مبتلا باشند؛ البته تنها پنج درصد آنها ضايعات پوستي اگزما را نشان مي‌دهند. ممكن است یک بيمار نخست اگزما داشته و پس از بهبود ضايعات پوستي، نشانه هاي ايمني  (آسم، تب يونجه) ديده شود.
برخي از اين بيماران ممكن است نسبت به پني سيلين حساسيت شديد داشته باشند و حتی بمیرند.

نماي باليني:
اگزما در هنگام نوزادي آغاز شده و به همين دليل آن را اگزماي نوزادان مي‌نامند. از ماه سوم به بعد نماي بيماري مشخص‌تر مي‌شود. پوست سر قرمز و پوسته پوسته مي‌شود. به‌زودي اين ضايعات به گونه‌ها نيز انتشار مي‌يابد. تعدادي دانه هاي سرخ خارشدار بيرون زده كه پوسته‌دار مي‌شوند. چون كودك نمي‌تواند خود را بخاراند، سر و صورت خود را بر بالش مي‌مالد؛ در موارد شديد لكه‌ها به اندام و همچنين محل پوشك كردن بچه (Napkin rash) گسترش يافته، كودك به خاطر ناراحتي، بيقرار بوده و نخوابيده و با گريه پدر و مادر خود را بيدار مي‌كند. در موارد شديدتر تمام سطح تن گرفتار شده و ممكن است ضايعات زخمي و خون‌آلود شوند. اين نماي ترحم‌انگيز و بي‌خوابي فرزند باعث اضطراب و دل‌نگراني پدر و مادر مي‌گردد.
دگرگوني آب و هوا در سير بيماري نقش بسزايي دارد. سرما باعث بدتر شدن اگزما مي‌شود، بدين‌خاطر آماس پوستي در زمستان بيش از دیگر فصل‌هاي سال ديده مي‌شود. البته گرماي زياد نيز خود باعث مشكلات بيشتر مي‌شود كه به دليل عرق كردن كودك است.

پيش آگهي:
اگرچه اين بيماري خودبه‌خود تا دو سالگي رو به بهبود مي‌رود، اما در پاره‌اي موارد بيماري خوب نشده بلكه به جاي صورت، روي انگشتان و چين آرنج و زانو نمايان مي‌شود. به علت خارش مداومي كه شبها بدتر مي‌شود و خاراندن محل، پوست کلفت و چرمي مي‌گردد. بايستي توجه داشت كه عفونت به زخم ناشي از خارش ضايعات افزوده نگردد.

درمان:
1ـ كودكان گرفتار به اگزما، ممكن است بيش از ديگر افراد، نسبت به مواد حساسيت‌زا، حساس باشند؛ بنابراين شايسته است كه از تماس با پر و موي جانوران، گردوغبار خانه، گرده گل و گياه جلوگيري شود.
2ـ در صورتي كه نسبت به مواد خوراكي هم حساسيت وجود داشته باشد بايد از خوردن شير گاو، كره، تخم مرغ، بادام زميني، شكلات، پفک و گوجه فرنگي پرهيز شود.
3ـ تعداد دفعات حمام را بايد كاهش داد (دو بار در هفته)؛ بهتر است براي شستشو از صابون‌های گلیسیرینه (مانند اژه يا داو) و شامپوي بچه ملایم (مانند فيروز يا جانسون) استفاده شود. به هنگام حمام كردن مي‌توان محلول‌هاي روغني را به آب وان اضافه كرد تا پوست كودك به اندازه كافي چرب گردد.
4ـ براي پوشاک، لباس‌هاي 100 درصد نخي بكار رود و محيط پيرامون كودك، خنك نگاه داشته شود.
5ـ به هنگام پیدایش حمله حاد بيماري از پمادهاي استروئيدي (كورتون)  بهره گرفته مي‌شود و هنگامي كه بيماري خاموش است كرمهاي نرم‌كننده ومرطوب‌كننده بكار مي‌روند.
6ـ در صورت افزوده شدن عفونت بايد از آنتي بيوتيك (داروي ضد ميكروبي) کمک گرفت.

اگزماي ليسي:           Lip Lick Eczema اگزمای لیسی            

اين گرفتاری رنج‌آور، مشكل فراوانی در بچه‌ها به ويژه در هواي سرد است. بيماري (Lick eczema) با ترك كوچكي در دور دهان آغاز شده و با ليسيدن آن (براي رهايي از سوزش وناراحتي) ادامه پيدا مي‌كند. دورادور لبها، ناحيه قرمز رنگي با حدود مشخص (تا جايي كه زبان مي‌رسد) ديده مي‌شود. براي درمان بايد از ليسيدن لب خودداري كرد واز داروهايي كه پزشك تجويز مي نمايد (پماد‌های ویژه) بهره گرفت.

خارش زمستانه:

اين بيماري كه به آن اگزماي خشكي پوست (Asteatotic eczema) هم مي‌گويند در پوست‌هاي بيش از حد خشك به ويژه در فصل‌هاي سرد سال و افراد پير پديد مي‌آيد و علت آن كمبود ترشح چربي مي‌باشد . شستشو با صابون باعث بدتر شدن ضايعه مي‌شود. در اين حالت پوست بدن به ويژه پشت دست و ناحيه جلويي ساق پا دچار خشكي شديد و پوسته‌ريزي شده، ترك وشكاف‌هاي ريز خارش‌داري آشكار مي‌شود. براي درمان نبايد داروي استروئيدي بكار برد و بايد از داروهاي ويژه‌اي كه خاصيت نرم‌كنندگي دارند و توسط پزشك تجويز مي‌شوند بهره گرفت. كمپرس نمدار سرد 3- 4بار در روز، هر بار به مدت 15 دقيقه خيلي مؤثر است.