آریوبرزن

ویژگی‌های بیرونی:

گیاه چای سیاه با نام علمی:  Thea Sinensis یا Camelia  از خانواده‌ی چای Theaceae می باشد. این گیاه به ‌صورت بوته، درختچه یا درخت در نقاطی از جهان از جمله هندوستان، چین، سریلانکا، ژاپن، ایران پرورش می ‌یابد.

چون در سه فصل از سال (بهار، تابستان و پاییز) برگ‌های آن برداشت می‌شود، بنابراین در بیشتر جای‌ها، چای به صورت بوته وجود دارد؛ ولی در صورتی که هیچ‌گونه برداشتی از آن صورت نگیرد، کم‌کم بالا رفته و به ‌صورت درختچه یا درخت در می‌آید.

بخش اصلی مورد استفاده‌ بوته‌ چای، برگ آن است که به ‌روش‌های گوناگون تبدیل به انواع چای می‌شود.

چای دارای بهترین کیفیت از جوانه‌های تازه شامل دو یا سه برگ اول همراه با شکوفه‌های در حال رشد بدست می‌آید. چای با کیفیت پائین که در تهیه چای فوری و Brick  Tea به کار می‌رود از برگ‌های پائین ساقه گرفته می‌شود.

انواع چای:

لازم به ‌یادآوری است که گیاه چای سبز و سیاه یکی است، ولی در نوع عمل آوردن آن‌ها تفاوت وجود دارد. بیشتر خواص دارویی بین چای سبز و معمولی (سیاه) مشترک بوده و بسته به درصد مواد موجود در آن‌ها ممکن است در قدرت اثر آن‌ها تفاوت وجود داشته باشد.

چای پس از آب، پرمصرف‌ترین نوشیدنی در جهان است و هرساله سه میلیارد کیلوگرم چای در جهان تولید می شود. چای سبز را می‌توان مانند چای سیاه، دم کرده و آشامید.

چای سبز: در صورتی که برگ تازه‌ی چای را به سرعت خشک کنند، چای سبز به ‌دست می ‌آید. در این شرایط اجازه‌ی تخمیر به چای داده نمی ‌شود.

چای سیاه (معمولی، تیره یا قرمز): در صورتـــی کـــه بـــرگ تــازه‌ چـــــــای، دچار عمـلیــات اکسیداسیون آنزیمی تـخمـیــر (Fermentation) قرار گیرد، تغییراتی در رنگ، بو، مزه و مواد و اثرات آن نسبت به چای سبز ایجاد می ‌شود. پس از مراحل تخمیر، آن را خشک کرده و بسته ‌بندی می‌ کنند.

موادی بنام کاتشین (Catechin) و پلی‌فنولهای موجود در برگ‌های چای تبدیل به ترکیبات قهوه‌ای یا قرمزی بنام تئوفلاوین و تئوروبیجین می‌شوند که موجب می‌شوند چای دم کرده به رنگ سیاه یا قرمز مایل به قهوه‌ای درآید.

چای اولونگ (Olong Tea): در صورتی که برگ تازه ی چای به ‌صورت ناقص نیمه تخمیر شود، چای اولونگ با رنگ قرمز یا زرد به ‌دست می‌ آید. این‌ گونه چای در ایران و بسیاری از نقاط دنیا تولید نمی ‌شود، ولی در کشور چین تولید می ‌شود.

چای سفید: برگ‌های تازه (جوانه‌ها) چای هستندکه زیر عمل اکسیداسیون قرار نگرفته‌اند؛ شکوفه‌های چای را برای جلوگیری از تشکیل سبزینه (کلروفیل) از نور خورشید می‌توان دور نگه داشت. چای سفید نسبت به دیگر انواع چای در اندازه‌های کمتری تولید می‌شود و می‌تواند از همان نوع چای که با روش‌های دیگر تولید شده از لحاظ قیمت نسبتاً گران‌تر تمام شود. این نوع چای در کشورهای دیگر به غیر از چین، کمتر شناخته شده‌است، اگرچه این شناخت با عرضه چای سفید به شکل کیسه‌ای، و نیز چای سفید سرد و فوری، بیشتر شده‌است.

ویژگی‌های درمانی:

با وجود این که امروزه چای معمولی به‌ عنوان یک نوشیدنی گرم با مصرف بسیار گسترده رو به ‌روست، ولی باید در دید داشت که چای افزون بر خوراکی بودن به‌ عنوان یک گیاه دارویی با اهمیت، دارای ویژگی‌های فراوانی است. با توجه به ‌باستانی بودن شناخت چای به‌دست بشر و مصرف بسیار آن، هزاران پژوهش گسترده بر روی آن صورت گرفته که نشان دهنده‌ی اهمیت این گیاه با ارزش است.

تا کنون 51 اثر گوناگون از چای گزارش شده که مهم ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

 ضد‌ درد، ضد آمیب (انگل تک یاخته‌ای در روده)، ضد آلزایمر (ضد فراموشی)، ضد آرتریت (درد و ورم بند و مفصل‌ها)، ضد  سختی سرخرگ‌ها(تصلب شرابین)، ضد باکتری، ضد سرطان، ضد افسردگی، ضد قند خون ، ضد التهاب و آماس، ضد جهش ژنی (موتاسیون)، ضد نیتروزآمین (مواد افزودنی زیان‌آور به خوراکی‌ها برای نگهداری درازمدت آن‌ها)، ضد اکسیدان، ضد اسپاسم و گرفتگی ماهیچه‌ها، ضد ویروس، قابض (اثر ضد اسهال)، تقویت‌کننده قلب، محرک سیستم عصبی مرکزی، ادرارآور، محافظ جگر (کبد)، کاهنده‌ی پرفشاری خون (ضد فشارخون)، محرک دستگاه ایمنی بدن،  محرک راه‌های تنفسی، کاهش دهنده‌‌ چربی خون و تری گلیسریدها، بهبود روندهای تفکر، افزایش دقت و توجه، شادی‌آور و افزایش بیداری.

از ویژگی های چای اولونگ، کاهش چربی کلسترول خون  است که می‌‌تواند در هر وعده‌ خوراک چرب، مقدار کلسترول خون را در حد متعادل نگه دارد. آشامیدن این نوع چای باعث کاهش فشارخون شده و می ‌تواند در جلوگیری از برخی گرفتاری‌های قلبی- عروقی سودمند باشد.

سفارش‌های ایمنی:

پیش و پس از دریافت فرآورده‌های آهن و در شیرخواران نباید از چای استفاده نمود. شواهد موجود نشانگر آنست که اندازه‌های بیش از ۲۵۰ میلی لیتر در روز با سوخت و ساز آهن تداخل نموده و موجب کم خونی می‌شود. شواهدی مبنی بر منع مصرف در حاملگی وجود ندارد ولی باید با پزشک مشورت نمود. مصرف چای سبز در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود.

مصرف بیش از حد کافئین که در چای و برخی از عصاره‌های آن وجود دارد در بعضی‌ها باعث پیدایش نشانه‌هایی مانند عصبانیت، بیخوابی و بیقراری می‌شود.

چای دارای مقادیر کم سدیم و مقدار زیادی پتاسیم است و از آنجا که بیماران دچار نارسایی کلیوی بایستی مصرف پتاسیم خود را کم نمایند، بایستی به این مسئله توجه کنند.

افزون بر این انواع چای، ممکن است موجب پیدایش آسم در افراد حساس شوند. همچنین ممکن است چای سیاه باعث شل شدن دریچه ورودی معده (کاردیا) شود، که این باعث احساس سوزش سر دل و ترش کردن می‌شود. بنابراین به افراد با گرفتاری معده، سفارش می‌شود که همراه با خوراک چای ننوشند، و میان خوراک و آشامیدن آن حدود ۲ ساعت فاصله بیندازند. 

واکنش‌های دارویی:

افزایش اثر متی‌سیلین و پنی سیلین (از گروه داروهای آنتی بیوتیکی یا پادزی).

تشدید اثر آسپیرین و دیگر داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین.

+ گیاهان دارویی