سر درد (3) Headache

در نوشتارهای پیش چند نوع آن را مانند: میگرن، سردرد خوشه‌ای، سینوزیت، ساییدگی گردن، گرفتاری‌های چشمی و سردرد تنشی را بررسی کردیم. در این واپسین نوشتار، دیگر گونه‌های سردرد، علل و درمان آنها را پیگیری می کنیم.

 

سردرد برآمده از فشار خون

هنگامی که سردرد با تپش، عرق ریزش، دل‌شوره و اضطراب فراوان همراه است، امکان دارد از فشار خون بالا سرچشمه گرفته باشد. در مواردی که فشار خون بالا بوده، یا به صورت درست کنترل و درمان نشده باشد، سردردی پیدا می‌شود که در ناحیۀ پشت سر شدت بیشتری دارد. این سردرد هنگام بامداد رخ داده و با درمان فشارخون در بسیاری از موارد، سردرد نیز از میان می‌رود. بنابراین در موارد مشکوک به افزایش فشارخون باید بی‌درنگ نزد پزشک رفت تا وی فشارخون را در کوتاه‌ترین زمان کاهش دهد و از پیامدهای ناگواری که ممکن است در اثر فشار خون بالا پدید آید (مانند سکتۀ مغزی یا قلبی) جلوگیری کند.

 

پی‌درد  Neuralgia

درد عصب صورتی (نورالژی ) که بیماری عصب سه‌شاخه (Trigeminal) هم خوانده می‌شود، عصب سه شاخۀ چهره را گرفتار می‌کند که با دردی بسیار شدید همراه است. این درد به صورت یک‌سری تکان‌هایی آشکار می‌شود که در یک طرف چهره و در امتداد گونه‌ها دیده می‌شود. این درد می‌تواند به هنگام جویدن، برخورد با آب سرد یا جریان هوا پدید آید. گاهی سخن گفتن نیز ممکن است این احساس بسیار دردناک را در پی داشته باشد.

درمان:

در درمان دارویی، داروهایی مانند کاربازپین یا بکلوفن به‌کار می‌رود. در روش جراحی، رشته‌های عصبی که درد چهره را منتقل می‌کنند با کمک روش‌هایی مانند لیزر می‌سوزانند.

 

سردرد برآمده از توده‌های مغزی

توده‌های فضاگیر درون جمجمه‌ای مان غده‌های سرطانی یا آبسه‌های مغزی با فشار بر روی مراکز عصبی ایجاد سردرد می‌کند.

درد در اوایل بامداد شدت بیشتری داشته، با کارهایی مانند سرفه و تکان دان سر بدتر می شود. این گونه سردرد معمولا با دیگر نشانه های مغزی- عصبی مانند اختلا های بینایی یا شنوایی، فلج صورت یا اندام‌ها، بی‌حسی و گزگز اندام‌ها، سرگیجه و... است.

درمان:

درمان اختصاصی به‌دست جراح مغز و اعصاب انجام می‌پذیرد.

 

سردرد ناشی از یبوست

یبوست در بسیاری از افراد موجب سردرد می‌شود. این سردرد به دنبال جذب فرآورده‌های زهرآگین موادی است که یش از اندازه در روده بزرگ مانده‌اند. کاهش جریان خون مغز ناشی از دگرگونی‌های دستگاه گردش خون در هنگام یبوست است.

در اینجا شایسته است یادآوری شود که در نوع ویژه‌ای از سردرد میگرنی، یک‌سری نارسایی‌های گوارشی ماند تهوع، استفراغ، سوزش سردل، دل درد، اسهال یا یبوست هم ممکن است دیده شود.

درمان:

با مصرف فراوان سبزی و میوه (و در صورت لزوم داروهای ملین) یبوست و سردرد ناشی از آن بهبود می یاید.

 

انواع دیگر سردرد

1- در صورتی که آرواره‌های بالایی و پایینی (فک) به خوبی روی هم قرار نگیرند، پس از خوردن غذا یا سخن گویی طولانی، فرد دچار دردی می‌شود که بین گونه‌ها و گوش احساس می‌شود. همچنین پوسیدگی دندانها نیز باعث درد چهره و سر می‌شود. در اینگونه موارد باید به دندان پزشک مراجعه کرد.

2- گاهی برخی هنگام خوردن بستنی یا دیگر خوراکی‌های بسیار سرد و یخ، دچار سردرد در ناحیه پیشانی و ابروها می‌شوند که اندک زمانی پس از فرو دادن بستنی کاهش می‌یابد. پس از گذاشتن بستنی در دهان، یکباره دمای دهان کاهش می‌یابد  و رگ‌های خونی تنگ می‌شوند. همزمان با این گرفتگی رگ‌ها، فشار خون افزایش یافته، سبب گشادی رگها می‌شود. این جریان ها عصب سه شاخۀ صورت را تحریک کرده، سردردی بین 25 تا 60 ثانیه ایجاد می‌کند.

3- چرک و عفونت‌ می‌تواند باعث سردرد بشود. این عفونت‌ها می‌توانند ساده بوده (مانند سرماخوردگی یا گلو درد چرکی) یا اینکه بسیار شدید و مرگ‌بار (مانند مننژیت) باشند.

4- از دیگر علل سردرد می‌توان به ضربۀ مغزی، گرمازدگی، عصب درد"آرنولد" و حساسیت به داروها اشاره کرد . البته بیماران ضربۀ مغزی دارای نشانه های واضحی مانند کاهش هشیاری، سرگیجه، استفراغ، تهوع و عدم تعادل هستند که در اینگونه موارد بیمار باید حتماً در بخش اورژانس، زیر نظر پزشک باشد. 

 

سردرد (2) Headache

در شماره قبل مطالبی در مورد سر درد و شناسایی آن نوشتیم. در این شماره نگاهی به سه گونه دیگر سردرد داریم.

سر درد برآمده از سینوس‌ها و بینی

سینوس‌ها حفره‌های استخوانی در پیرامون بینی و ناحیۀ پیشانی هستند که درونشان آکنده از هوا است. کار سینوس‌ها گرم و نم‌دار نگه داشتن هوای تنفسی است. پوشش درونی بینی و سینوس‌ها نسبت به درد حساس هستند. عفونت، التهاب و دیگر روندهای تحریکی که منجر به پیدایش بیماری سینوزیت Sinusitis می‌شوند، موجب رویداد سردردی می شوند که خود را در ناحیه پیشانی، گونه‌ها و کمان ابرو آشکار خواهد کرد. گرچه بسیاری از مردم، سردردهای خود را ناشی از سینوزیت می دانند که در حقیقت این‌گونه نیست و برای تشخیص درست و درمان سردرد باید نزد پزشک رفت.

درمان:

بهره جستن از داروهای آنتی بیوتیکی (پادزی)، ضد دردها، داروهای ضد احتقانی  (دکونژستانت)، بخور دادن گرم مانند اوکالیپتوس، و گاهی هم داروهای ضد هیستامینی (آنتی هیستامین).

 

سردرد ناشی از ستون مهره‌های گردنی

آرتروز بندها و ساییدگی (DJD) مفصل مهره‌های گردنی پس از 50 سالگی پدیده نسبتاً فراوانی است . درد این بیماران در ناحیۀ پشت سر و بالای گردن احساس می‌شود. درد با کار بیشتر شده و با استراحت کاهش می‌یابد. البته ضربه به مهره‌ها و جابجایی آنها نیز سبب سردردهای شدیدی می‌شود.

درمان:

فیزیوتراپی گردن، به‌کار بردن حولۀ گرم بر روی گردن ، کاربرد داروهای ضد التهابی (استروییدی و ساده) و مسکن ها به صورت خوراکی ، تزریقی و مالشی.

 

سردرد برآمده از چشم

هنگامی که دید کسی، دچار اختلال باشد و به‌دست چشم پزشک یا بینایی سنج اصلاح نشود، وی گرفتار سردرد شدیدی خواهد شد. در کودکان عیب‌های انکساری چشم Miopia, Hypermetrop, Astigmatism (نزدیک بینی، دوربینی، آستگماتیسم) سبب پیدایش سردرد در ناحیۀ پیشانی (و گاهی پشت سر) به‌ویژه هنگام خواندن یا دیدن تلوزیون  می‌شود. هنگامی‌که نوری شدید بر چشم شخص بتابد (نور خورشید، تلوزیون یا کامپیوتر) درد از ناحیۀ چشمان و پیشانی آغاز شده، سپس به پشت سر جابجا می‌شود. آب سیاه (گلوکوم) نیز از دیگر بیماری‌هایی است که سبب درد شدید در ناحیۀ چشم و پیشانی می شود. در نوع حاد آن ممکن است تهوع و استفراغ هم دیده شود. علت آن بالا رفتن فشار کرۀ چشم است.

 درمان:

هرگونه عیب چشمی باید به‌دست چشم پزشک تشخیص داده شده، درمان مناسب آن انجام پذیرد.

 

سردرد (1) Headache

 

 

 

 

 در این بخش به بررسی دو نوع سردرد (تنشی و خوشه‌ای) می‌پردازیم، اما نخست بهتر است تعریفی از سردرد داشته باشیم. هرگونه درد درون جمجمه‌ای را (خواه تمام سر را در بر بگیرد یا اینکه موضعی باشد) سردرد می‌نامند. البته بافت مغز نسبت به درد حساس نبوده و گیرنده درد ندارد، اما رگهای درون جمجمه و پوشش مغز (مننژ) می‌تواند با تحریک اعصاب  جمجمه‌ای ایجاد درد کند. تحریک پوست سر و صورت و گردن، رگهای برون جمجمه ای و پوشش سینوس‌ها (سینوزیت) هم از علل پیدایش سردرد هستند.

 

 

 

 سردرد تنشی Tension Headache

این گونه سردرد بیش‌ترین گونۀ سردردها را در بر می‌گیرد. این سردرد را به نام سردرد کششی (کشش ماهیچه‌های سر) یا سردرد مزمن روزانه (سردرد عصبی) هم می‌نامند. علت پیدایش سردرد، گرفتگی ماهیچه‌های سر، صورت،گردن و شانه می‌باشد.  از علت‌های که باعث گرفتگی ماهیچه می‌شود، می‌توان به فشارهای روانی (استرس) مانند هیجان، اضطراب، افسردگی و خستگی ناشی از کارهای روزانه اشاره کرد.

در این گونه سردرد نشانه‌های چشمی وجود ندارد، اما حالت تهوع بدون استفراغ وجود دارد. درد آرام‌تر از میگرن بوده، وارون (برخلاف) آن معمولاً همۀ سر را در برمی‌گیرد. سردرد به طور معمولی از ناحیۀ پیشانی، شانه یا گردن شروع شده، کم‌کم همه جای سر را فرا می‌گیرد. در این هنگام فرد احساس فشار و سنگینی در سر می‌کند . سردرد ممکن است چندین روز به درازا بکشد. جالب است بدانید، این نوع سردرد در روزهای تعطیل آخر هفته بهبود می‌یابد که نشانۀ تنش ناشی از کارهای روزمره است.

درمان

در نخستین گام باید به بیمار آرامش خاطر داد که هیچگونه گرفتاری مغزی ندارد. بهترین درمان پرهیز از فشارهای روانی و عامل تنش‌زا (استرس) است . در صورت لزوم می‌توان از داروهای آرامبخش و یا انواع مسکن استفاده کرد.

 

سردردهای خوشه‌ای Cluster Headache  

این سر درد را "هیستامینی"، "کلاستر" یا (نشانگان هورتون) Horton Syndrom هم نامیده‌اند. این نمونه بیشتر در مردان پدیدار  می‌شود. از ویژگی های سردرد خوشه‌ای این است که بیمار ممکن است فقط یک یا دو ماه دچار این سر درد بوده، بقیه سال یا حتی برای چندین سال هم هیچ‌گونه گرفتاری نداشته باشد. در طول مدتی که بیمار دچار این سردرد مزاحم است، چندین حملۀ پی‌درپی در درازای هفته رخ می‌دهد. این سردرد بیشتر شب هنگام آشکار شده، بیمار را خواب زده می‌کند، دورۀ آن کوتاه بوده و پس از 30 تا 90 دقیقه بهبودی می‌یابد. سردرد همیشه یکطرفه بوده، پشت کاسۀ چشم، ناحیۀ پیشانی و گیجگاهی را فرا می‌گیرد. درد با پرخونی چشم، اشک‌ریزش و آبریزش بینی همراه است. به هنگام درد ماده‌ای به نام "هیستامین" در خون زیاد می شود. این بیماری بیشتر در کسانی‌که آشامیدنی‌های الکلی می‌نوشند، دیده می‌شود.

درمان

همراه با ننوشیدن الکل از داروهای آنتی (ضد) ‌هیستامینی، کورتون، ضددرد و مسکن نیز کمک گرفته می‌شود.

 

برخورد با بیماران دچار صرع Epilepsy

 صرع (تشنج) Convalsion, Sizure از بیماری‌های مغز و اعصاب می باشد که معمولاً به صورت تشنج (صرع بزرگ Grand mal ) و یا حواس‌پرتی ( صرع کوچک Petit mal ) است که در مدت زمان کوتاه اتفاق می‌افتد. به صورت ناگهانی و تقریباً بدون هیچ نشانه آگاهی‌دهنده آغاز و چند دقیقه به درازا می‌انجامد و بیمار پس از آن، از حوادث روی داده چیزی به یاد نمی‌آورد. صرع یک گونه ناهماهنگی (دیس ریتمی) در جریان الکتریکی مغز  است؛ که برخی از این کسان در نوار مغز خود (EEG) آن را نشان می دهند.

 این بیماری از دوران ایران باستان (به هنگام ورود کورش کبیر به بابل) شناخته شده بوده، و در کتابهای پزشکان ایرانی (مانند ابن سینا، زکریای رازی و اسماعیل جرجانی) به آن اشاره شده است.

مراحل حمله صرع:

مرحله نخست: همه ماهیچه‌های فرد منقبض شده، مانند چوب خشک شده و در پی آن به زمین می‌خورد.

مرحله دوم: چند ثانیه پس از مرحله نخست دچار تشنج‌ها و تکان‌های پی‌درپی در همه بدن می‌شود. در این مرحله کف از دهان بیمار بیرون آمده و ممکن است وی دچار بی‌اختیاری ادرار و مدفوع گردد.

مرحله سوم: پس از حدود یک دقیقه به حالت اغماء می‌رود.

در پایان فرد به هوش آمده و ممکن است به خواب طبیعی برود.

 

کمک‌های نخستین:

1) به هنگام حمله بیمار را از نقاط خطرناک دور کنید و به آرامی شانه‌ها و دست‌های او را بگیرید تا دامنه حرکت وی کم شود.

2) در اثر تکان‌های شدید ممکن است بیمار دچار ضربه مغزی شود؛ بهتر است زیر سر وی جسم نرمی مانند بالش و غیره بگذارید.

3) سر بیمار را به یک سو خم کنید.

4) اگر دهان بیمار بسته بود، تلاشی در باز کردن آن نکنید؛ ولی اگر دهان بیمار باز بود جسم نرمی مانند لاستیک یا دستمال را بین دندان‌های بیمار قرار دهید تا از گاز گرفتن احتمالی زبانش جلوگیری شود. به هنگام این کار باید توجه داشته باشید که زبان بیمار به عقب نیفتاده و راه‌های هوایی را نبندد.

5) به دلیل اختلال نداشتن در تنفس، نیازی به تنفس مصنوعی نمی‌باشد.

6) پس از حمله به بیمار استراحت داده و همچنین آشامیدنی‌های شیرین به او بخورانید.

 

غش Faint

هنگامی‌که جریان خون مغز کم شود، به‌دلیل اینکه مغز کنترل خود را روی اندام بدن از دست می‌دهد، فرد توانایی و هوشیاری خود را از دست داده و سقوط می‌کند. به این حالت غش Faint می‌گویند. غش چند ثانیه تا چنددقیقه طول می‌کشد.

 

نشانه‌ها:

1-  رنگ پریدگی

2-  سرگیجه

3-  گز گز دست و پاها

4-  اختلال بینایی

5- تغییرات علائم حیاتی (نشانه‌های زندگی) به صورت کاهش درجه دمای بدن و فشار خون و تعداد تنفس و نبض. (البته نخست تعداد کاهش یافته و پس از مدتی کوتاه افزایش می‌یابد.)

6-  سردی پوست

7-  عرق زیاد

8-  سقوط

9-  عدم هوشیاری

 

کمک‌های نخستین:

1) بیشتر هنگامی‌که فرد می‌افتد یا شما او را درازکش می‌کنید حالش بهبود می یابد و کار دیگری لازم نیست. اگر بیمار به حالت نشسته باشد بهتر است سر او را خم کرده و وسط دو زانویش بگذارید. ولی در مجموع وضعیت درازکش بهتر از نشسته است.

2) سر فرد را به پشت خم کنید تا زبان از مسیر راه های هوایی بیرون شود؛ همچنین سر را به یک سو خم کنید تا مواد استفراغی آسپیره نشوند (درون شش‌ها نرود).

3)رخت و لباس‌های آسیب‌دیده راشل کنید.

4) تا وقتی بیمار به هوش نیامده، چیزی به او نخورانید.

5) روی سر و صورت مصدوم آب سرد بپاشید یا نیشگون بردارید.

6) اگر بدن غش‌کرده سرد است او را در پتو بپیچید.

توجه: با وجود اینکه مسئله غش مسئله‌ای ساده است، ولی می‌تواند نشانه بیماری مهم قلبی و یا غیره باشد. بنابراین سفارش می‌شود که بیمار دچار غش به پزشک مراجعه نماید.

شوک Shock

شناسایی:

ناتوانی دستگاه گردش خون در رساندن خون کافی به همه اندام‌های تن را شوک (تکانه) Shock می‌گویند. در این حالت چون خون کافی به اندام بدن نمی‌رسد، تن شروع به پیکار با وضع موجود (کاهش خون رسانی) می‌کند. دفاع بدن دراین حالت به صورتی است که باید بیشترین خون به اندام‌های حیاتی مانند مغز و قلب رسیده و در برابر به اندام‌های کم اهمیت‌تر مانند پوست، روده و ماهیچه‌ها خون کمتری برسد، زیرا که تندرستی قلب و مغز ضروری‌تر است. در حقیقت «شوک» دفاع بدن در برابر کاهش خون رسانی است.

 شوک به سه دلیل می‌تواند آشکار شود و یا پیشرفت کند:

1) کاهش توانایی قلب      2)گشاد شدن رگ‌ها     3)کاهش حجم خون

 

انواع شوک:

انواع شوک را بر اساس علت آن تقسیم‌بندی می‌کنند که عبارتند از:

1- شوک قلبی مانند سکته قلبی

2- شوک ناشی از کاهش حجم خون مانند خونریزی شدید یا سوختگی شدید.

3- شوک عصبی مانند قطع نخاع

4- شوک روانی مانند شنیدن خبر بد

5- شوک حساسیتی مانند تزریق داروئی مثل پنی‌سیلین که فرد به آن حساسیت دارد.

5- شوک عفونی و غیره

 

نشانه‌ها:

شوک و علائم آن کم‌کم پیشرفت می‌کنند. نشانه‌های آن را به سه مرحله تقسیم می‌کنیم که عبارتند از:

مرحله نخست: افزایش تعداد ضربان قلب و تنفس؛ اضطراب و ترس

مرحله دوم: رنگ پریدگی، نبض تند و ضعیف، تنفس مشکل، ضعف، تشنگی و گاهی تهوع.

مرحله سوم: کاهش سطح هوشیاری، کاهش فشار خون و نبض، تنفس ضعیف.

بیشتر آسیبب دیدگان توانایی سرپا ایستادن را نداشته و روی زمین می‌افتند. مردمک‌هایشان گشاد شده و چشم‌ها حالت خماری دارد.

 

کمک‌های نخستین:

 بهترین درمان شوک پیشگیری از آن است. بنابراین اگر برای کسی حادثه‌ای رخ افتاده (مثلاً تصادف کرده) که احتمال می‌دهید دچار شوک شود، ولی هنوز نشانه‌های شوک را نشان نمی‌دهد، با این حال اقدامات درمانی شوک را در باره وی بکار برید تا دچار شوک نشود.

 

درمان اولیه:

1- وارسی راه های هوایی مصدوم.

2- جلوگیری از آسپیره کردن مواد استفراغی (برگشت مواد به درون راه‌های هوایی).

3- دادن اکسیژن

4- کنترل خون‌ریزی

5- آتل‌بندی جای  شکستگی

6- آسیب دیده را به پشت دراز کرده و پاهایش را حدود 30-20 سانتی متر بلند کنید. هشدار: اگر با این کار تنفس مصدوم مشکل شد فوراً پاها را پائین بیاورید و یا اگر احتمال شکستگی پا یا ستون مهره‌ها می‌رود پاها را بلند نکنید.

7- جلوگیری از دفع دمای بدن بیمار بوسیله پیچیدن وی درون پتو یا لحاف یا هر چیز مانند آن، توجه داشته باشید که با گرمای بیرونی (بخاری) مصدوم را گرم نکنید.

8- درصورتی‌که آسیب دیده بیهوش نبوده یا استفراغ ندارد به او آشامیدنی بدهید.

9- بررسی علائم حیاتی (نشانه‌های زندگی: درجه هوشیاری، نبض، تنفس، ضربان قلب، دمای بدن، فشارخون، رنگ پوست، مردمک چشم) را هر 5 دقیقه یکبار بعمل آورید.

 

وضعیت بهبودی:

مصدومی که زخم‌های گسترده در پائین صورت یا آرواره (فک) دارد، یا آنها که بیهوش هستند، را به پهلو خوابانیده و سر وی را به پائین خم کنید تا مایعات استفراغ شده و یا خونی که از رگ‌هایش بیرون می‌آید باعث بستن راه‌های تنفس و خفگی نشوند. در این گونه مصدومین باید توجه بیشتری نسبت به راه های تنفس به عمل آورد. این وضعیت را وضعیت اغما (کما) نیز می‌گویند.

سرمازدگی Cold Stroke, Frostebite

هنگامی‌که کسی در برابر سرما قرار می‌گیرد، تن وی با کاهش تعداد تنفس و میزان تعریق؛ و کاهش اندازه خونی که به پوست می‌فرستد، تلاش می‌کند با از دست رفتن گرمای بدن برخورد کرده و گرما را در بدن ذخیره کند.

 آسیب‌های برآمده از سرما دو گونه‌اند:

 1- سرمازدگی موضعی که در آن بخشی از بدن در برابر سرما قرار می‌گیرد، مانند پای کسی در آب یخ فرو رود.

2- سرمازدگی عمومی که در آن تمام بدن در برابر سرما قرار می‌گیرد، مانند افتادن روی برفها، راه رفتن طولانی زیر بارش برف و...

 

 سرمازدگی موضعی

سرمازدگی موضعی بر حسب شدت آسیب خود به سه گونه تقسیم می شود:

الف- سرمازدگی موضعی خفیف     

ب- سرمازدگی موضعی شدید         

پ- یخ زدگی.

نوع تخفیف بیشتر نوک بینی و گوش و گونه را درگیر می‌کند. پوست ناحیه سفید و در لمس حالت خمیری دارد. ناحیه سرمازده نخست دردناک است، ولی پس از مدتی این درد از بین می‌رود.

در نوع شدید، شدت آسیب بیشتر بوده و پوست ناحیه سفید و سخت می‌شود.

در حالت یخ‌زدگی، سرمازدگی بسیار شدیدتر بوده و حتی تا ماهیچه‌ها نیز نفوذ می‌کند. ناحیه سرمازده سفید یا کبود شده، حس آن از میان رفته و کرخت می‌شود.

کمک‌های نخستین:

1) اندام سرمازده را گرم کنید. از هر روش و وسیله‌ای می‌توانید کمک بگیرید، مانند سشوار (موارد خفیف) و یا بهره بردن از لگن آب گرم( در موارد شدید و یخ زدگی) که در آن دمای آب 44-40 درجه سانتی گراد شده است. آب داغ زیان‌آور است.

2) لباسهای مرطوب آسیب دیده را در آورده و وی را در پتو بپیچید.

3) اگر تصمیم دارید اندام را درون آب گرم بگذارید النگو، انگشتر و یا هرچیز دیگری که به عضو فشار می‌آورد را درآورید؛ پس از گرم شدن اندام و بیرون آوردن آن، اندام را با گاز استریل خشک کنید. اگر پاها را گرم کرده‌اید میان انگشتان گاز بگذارید تا در برخورد با هم نباشند.

هشدار: عضو را پانسمان نکنید.

4) اگر مصدوم هشیار بوده و استفراغ نمی‌کند، به او آشامیدنی‌های گرم مانند چای بنوشانید.

 

سرمازدگی عمومی بدن

نشانه‌های آن در مجموع به صورت لرز، احساس کرختی، سرگیجه و بی‌حالی همراه با کاهش  تنفس، افت هشیاری، نبض آهسته، اختلال دید و در موارد شدیدتر به صورت بیهوشی و یخ زدن می باشد.

از دید شدت دو گونه خفیف و شدید دارد.

درنوع خفیف نشانه‌ها چندان آشکار نبوده ولی در موارد سرمازدگی شدید بدن، بسیار خطرناک بوده و هر لحظه امکان مرگ مصدوم وجود دارد.

کمک‌های اولیه:

شایسته است گام‌های درمانی زیر در نوع خفیف برداشته‌ شود:

1) لباس های مرطوب آسیب دیده را در آورده، او را خشک کرده و سپس در پتوی خشک بپیچید.

2) مصدوم را به هر روش ممکن گرم کنید. در اینجا به دو نکته اساسی دقت کنید:

الف-  تلاش کنید وی را کم‌کم گرم کرده و از گرم نمودن سریع او بپرهیزید.

ب- بیشترین کوشش خود را در جهت گرم کردن تنه (سینه و شکم) آسیب دیده صرف کنید.

3) سرمازده را وادار به استراحت کرده، از حرکت او جلوگیری کنید.

4) اگر سرمازده دچار شوک شده، شوک وی را درمان کنید.

5) در صورت هشیار بودن و استفراغ نکردن آسیب‌دیده به وی آشامیدنی‌های گرم مانند چای بنوشانید.

6) مصدوم را با مراقبت کامل به مرکز درمانی مجهز بفرستید.

 

در نوع شدید کارهای درمانی زیر بایستی انجام شود:

1)آسیب‌دیده را با احتیاط و ملایمت از روی زمین بردارید و سپس او را به جای مناسبی منتقل سازید.

هشدار: توجه داشته باشید که حرکت‌های خشن نیز می‌تواند مرگ فوری مصدوم شوند.

2) سرمازده را در سطح شیب داری بگذارید، به‌گونه‌ای که سرش پائین‌تر از پاها و بدنش قرار گیرد. مواظب راه‌های تنفسی مصدوم باشید.

3) سرمازده را در پتو بپیچید.

4) به آسیب‌دیده اکسیژن (تا جایی‌که می‌شود گرم) برسانید.

5) سرمازده را هر چه سریعتر به مرکز درمانی مجهز بفرستید.

 

پیشگیری از حساسیت

پیشگیری اصلی­ترین روی درمان حساسیت پوستی و تنفسی، آسم، تب یونجه و آلرژی می­باشد. رعایت نکردن آن در حد توان، موجب شکست داروهای خوراکی در رفع نشانه‌های بیماری می­گردد. این امر مهم در چهار محور انجام می­گردد:

1. پرهیز از عوامل حساسیت‌زا (آلرژن‌ها) و محرک‌ها (کلید اصلی بهبودی)

2- نداشتن فشار روحی روانی (استرس زمینه‌ ساز رخداد آلرژی)

3-مصرف افشانه‌های (اسپری) پیشگیرانه (که موجب تنظیم دستگاه ایمنی مخاطی است با اثرات ضد التهابی خود موجب تعادل و کارکرد بهتر دستگاه تنفسی می­شود)

4- واکسن درمانی (به عنوان مؤثرترین گونه پیشگیری برای برگردانیدن دستگاه ایمنی تن به حالت پیش از آغاز بیماری می­باشد.)

 

محرک‌ها:

سریعاً موجب علائم می­شوند؛ پرهیز بسیار جدی از تماس با محرکها (که حتی بطور نهان ساعت‌ها در محیط زندگی حضور دارند و همچون بو سریع پخش می­شوند و از ماسک نیزمیگذرند) لازم می­باشد.

بیشتر­ترین محرکها:

دود سیگار، قلیان، مواد مخدر، دود هیزم و آشپزخانه، عطر، رنگ مو و مواد آرایشی دیگر، حشره­کش­ها و سموم، پودر و مواد شوینده، سفید کننده‌ها (جوهرنمک، وایتکس) بوی الکل، بنزین، اسپری (افشانه)، رنگ، مواد شیمیایی و... برخی از خوراکی ها نیز محرک هستند و خوردن آنها بدتر کننده نشانه‌ها هستند؛ مانند: افزودنیها، ادویه­ها، نگهدارنده سبزی و میوه و پاره‌ای از میوه­های فصل.

همه کسان به همه محرکها یکسان پاسخ نمی­دهند: فعالیت شدید ورزشی و هیجان‌های روانی حساسیت­پذیری شما را به خوراک‌ها، محرکها و آلرژن‌ها بیشتر می­کند.

 

آلرژن‌ها:

آلرژی‌زاها اختصاصی­تر عمل می­کنند و شناسایی آنها نیازمند به آزمون (تست) پوستی و همت شما (به عنوان یک کارآگاه در محیط زندگی خود) بستگی  دارد.

چهار دسته اصلی آلرژی‌زاها: داخل منزل، خارج از منزل، غذایی و شغلی هستند.

 پیشگیری آلرژن­های درون خانه:

نبودن قالی در اتاق خواب و نشیمن (سرامیک، پارکت-و یا زیلوی نخی بدون مانع است.)؛  برداشتن بالش پر و پرندگان و دیگر جانوران خانگی در خانه؛ پیکار جدی با سوسک، مورچه و دیگر حشرات؛ نبودن هنگام جارو کردن (حتی جارو برقی)؛ پوشش (کاور) ویژه تشک و بالش؛ شستشو و عوض کردن ملافه­ها (هفتگی)؛ بهره نبردن از گلهای طبیعی در گلخانه؛ نورگیر بودن حمام و دستشویی،؛ داشتن هواکش و هود آشپزخانه.

پیشگیری از آلرژن‌های بیرون خانه:

یک ساعت پیش و پس از غروب آفتاب از خانه بیرون نرفتن (پارک نرفتن)؛ باز نکردن پنجره اتاق­ها و اتومبیل هنگامی که باد می­آید؛ نداشتن برخورد نزدیک با گیاهان؛ مزمزه و غرغره کردن دهان و بینی با آب نمک.

رخت‌های شسته شده را در هوای آزاد خشک نکنید. در صورت برخورد با گرده­ی گیاهان (مانند باغبانی، گردش در هوای آزاد) پیش از خواب موهای خود را بشویید و لباسهای خود را عوض کنید (حساسیت‌زاهای بیرون خانه به درون اتاق خواب راه نیابد).

پیشگیری از آلرژی‌زاهای کار و پیشه:

اگر نشانه‌های بیماری در روزهای کاری بیشتر از روزهای تعطیل است، پزشک خود را آگاه نمایید، پس تغییر محیط کار و یا تغییر شغل بهترین گزینه درمانی است.

پیشگیری از آلرژی‌زاهای خوراکی:

 1- در مدت زمانی که دچار حمله آلرژی هستید از خوردن غذاهای سودایی و طبع گرم خودداری کنید.

2- هنگامی که تندرست هستید، از زیاده‌روی در مصرف خوراکی‌های سودایی پرهیز کنید.

3- چنانچه به خوراک ویژه‌ای حساسیت دارید 3 تا 5 سال از خوردن آنها خودداری کنید. گرچه در خوردن آجیل و خوراکی‌های دریایی (ماهی و میگو) بیش از 15 سال باید پرهیز شود.

4. برچسب هرگونه خوراکی را پیش از خوردن، بخوانید.

 

جدولی برای یافتن آلرژن‌های نهان در خوراکی‌ها و جایگزینی آن با دیگر غذاها

با این خوراکی‌ها می­توانند جایگزین شوند	پنهان شده در این مواد غذایی	Allergens                          (آلرژن، حساسیت‌زا،  آلرژی‌زا)
شیر سویا، شیر جوشیده	شیرخام گاو	شیر گاو
شیر سویا،-محصولات سویا (کره)، روغن گیاهی (روغن آفتابگردان)، چربی‌های گیاهی، پنیر بز و گوسفند	فرآورده‌های شیر (خامه، پنیرها، کره، سوسیس، مارگارین، نان فرآوری شده، شکلات و شیرینی، پودینگ، بستنی)	لاکتالبومین (پروتیین شیر)
فرآورده‌های  سویا	پاستا، مایونز، پودینگ، بستنی، سوسیس، کنسرو گوشت	تخم مرغ (سفیده)
فرآورده‌های  بدون مخمر	نان­های مخمری، کیک، کلوچه، نان شیرینی­های کره‌ای (شیر)، پنیر، ماست،  فرآورده‌های گوشتی (فرآوری­ شده)، آبجو (ماءالشعیر)، شراب، آب‌میوه­های تخمیری، نوشیدنی­های ماست، خوراک‌های رژیمی	مخمر
-----	همه ماهی­ها، میگو و تخم مرغ­	ماهی
گونه­های دیگرغلات و حبوبات	نان، پاستا، سوپهای آماده، سس­ها، سبزیجات، خوراک‌های آماده و رستورانی، شیرینی­ها، پودینگ، کنسروها	پروتین حبوبات، غلات
----	آجیل­ها، شیرینی­ها و شکلات	آجیل­ها

------	سس­ها، و غذایگوشت و سبزی، ادویه، کنسروها	سبزیجات
فرآورده‌های بدون سویا	نان­ها، مارگارین، سس­ها، رژیم دیابتی (برنامه قند خونی‌ها)، خوراک‌های آماده و بسته بندی شده	سویا
------	نان، مارگارین، سس­ها، محصولات برای بیماران قند خونی، خوراکی‌های آماده و بسته­بندی شده	کفک
(حساسیت به همه گوشت­ها کمیاب است) گوشت­های که می­تواند بخورد	همه انواع گوشت (همه جانوران)	گوشت
------	مرکبات	میوه
------	کاری، ادویه مخلوط، خوراک‌های آماده، سیر، وانیل، دارچین	ادویجات
عسل به‌دست آمده از شکر	عسلی که از گل  به‌دست آید، غلات و حبوبات	شکوفه گل

 

                  آشنایی با خانواده­های گوناگون آلرژنهای خوراکی و گیاهی

در صورتی که به یکی از آنها حساسیت داشته باشید نسبت به بقیه آن خانواده نیز حساس هستید 

واکنش متقاطع گرده­های گیاهان:

1ـ خانوده شوید: شوید،جعفری، کرفس، رازیانه	2ـ خانواده مورد: اوکالیپتوس، مورد، شیشه شور
3ـ خانواده کاسنی: بابونه،افسنطین، داودی، کنگر، آفتابگردان، مینا، قاصدک	4ـ خانواده زیتون: گل یاس، زیتون
5ـ خانواده حبوبات: نخود، لوبیا، عدس، ماش، بادام زمینی، باقلا، یونجه، اقاقیا	6ـ خانواده نخلیان: نارگیل، خرما
7ـ خانواده گندمیان: چمن، علف باغ، علف مرتع، ارزن، نی، گندم، جو دوسر	8ـ خانواده بارهنگ: بارهنگ، اسفرزه
9ـ خانواده گل محمدی: بادام شیرین، آلبالو، شیر خشت، توت فرنگی، هلو، نسترن، رز، تمشک	10ـ خانواده بید: سپیدار، صنوبر،تبریزی،بید مشک، بید
11ـ خانواده سیب زمینی: فلفل دلمه­ای، فلفل قرمز، تاتوره، گوجه فرنگی، توتون، بادمجان، اطلسی زینتی، سیب زمینی	12ـ خانواده پسته: بنه، پسته، سماق
13ـ خانواده خیار: خربزه، هندوانه، طالبی، گرمک، خیار، کدو	14ـ خانواده افرا: افرا، چنار
15ـ خانواده توت: شاه توت، توت سیاه و سفید، شاهدانه، انجیر	16ـ خانواده فندق: توسکا، فندق _________________________________ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 17ـ خانواده اسفناج: سلمه ترد، چغندرقند، اسفناج، جارو فراشی

 

واکنش متقاطع میان غذاها و گرده­ها:

خوراکی‌های آلرژی‌زایی که با برخی از گروه­های گیاهان نیز حساسیت نشان می­دهند.

کسانی که به این گروه از گیاهان یا پلاستیک حساسیت داشته باشند، با این خوراک‌ها هم واکنش حساسیتی دارند.

پلاستیک (لاتکس)	علف هرز	گیاهان چمن	درختان	آلرژی‌زاها(افقی)                      خوراکی‌ها (عمودی)
√	√	√	----	گروه گیاهان و میوه­های دانه­دار (سیب و گلابی)
√	√	√	√	میوه­های هسته سنگی (هلو و ...)
√√	----	-----	√	موز
√√	-----	√√	√√	کیوی
√√	√	-----	√	انبه
----	----	√√	----	هندوانه وخربزه
√√	----	----	----	آووکادو
----	√	----	----	(نخود سبز) نخود فرنگی
----	√√	----	√√	هویج خام
√	----	----	√	سیب زمینی

 

----	√√	√	√√	کرفس
√	√	√√	√√	گوجه خام
----	√√	----	√	فلفل،گشنیز
----	√√	----	----	پاپریکا (نوعی ادویه)
----	√√	----	-----	بابونه (گل گاو چشمه)
----	----	√√	----	آرد غلات، باقلا
√	√	-----	-----	بادام زمینی
----	√	----	√	فندق، گردو، بادام

موز، خربزه، طالبی، هندوانه، بادمجان، کیوی با حساسیت­زایی بالا هستند.

 √:واکنش متوسط          √√:واکنش شدید          ----: بدون واکنش

 

چاقی (Obesity)

افزایش وزن و چاقی یکی از مشکلات شایع جهان امروز و از علل مهم تهدید کننده تندرستی می‌باشد. چاقی در افزایش فشار خون، چربی (کلسترول تری گلسیرید) و قند خون نقش مهمی داشته و خطر بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، دیابت (بیماری قند)،  کیست تخمدان، گرفتاری‌های استخوانی مفصلی و بسیاری از سرطان‌ها (مانند سرطان پستان، روده بزرگ، پروستات، رحم، کلیه، تخمدان، لوزالمعده، جگر و کیسه صفرا) را افزایش می‌دهد.

هنگامی‌که بین دریافت و انرژی تعادل برقرار نشود، انرژی افزوده به صورت چربی در بدن تجمع  پیدا می‌کند. چاقی نه تنها با اندازه‌گیری وزن بدن، بلکه با اندازه‌گیری چربی بدن تعیین می‌‌شود.

 

نسبت به کاهش اضافه وزن خود اقدام کنید:

هدف از درمان، کاهش وزن و نگهداری آن برای درازمدت است. هدف نخست کاهش وزن به میزان 10 درصد از وزن بدن در طول 6 ماه است .

اندازه کاهش باید 5/. تا 1 کیلو در هفته باشد. پس از 6 ماه، بایستی وزن کاهش یافته برای مدتی نگه داشته شود.

 

روشهای درمان چاقی:

1- رژیم درمانی

2- ورزش درمانی

3- رفتار درمانی (اصلاح شیوه زندگی)

4- دارو درمانی

5- جراحی

 

1- رژیم درمانی

الف- برنامه خوراکی با 1500-1200 کیلو کالری در روز برای بانوان و 1600-1400 کیلو کالری در روز برای آقایان.

ب- محدودیت مصرف انرژی از راه گزینش خوراک‌های سالم‌تر مانند انتخاب غذاهای با چربی کمتر، افزایش خوردن سبزی و میوه‌ها، روش پخت با چربی کمتر .

پ- بایستی از خوردن خوراکی‌های پرانرژی (چرب و شیرین) پرهیز شود و خوراک بیشتر به صورت آب‌پز، بخارپز و کبابی استفاده شود. اندازه ظرف غذا کاهش یافته و به اندازه کافی آب نوشیده شود.

 هشدار در مورد رژیم‌های سخت:

برنامه‌های بسیار سخت با کالری کمتر از 1200کیلو کالری در روز، تندرستی را به دلیل پرخوری پس از رژیم و بازگشت به چاقی به خطر می‌اندازد.

رژیم‌های سخت پیامدهای جانبی ناگواری مانند تهوع، عدم تحمل سرما، ریزش مو، سنگ کیسه صفرا و نامنظمی قاعدگی (خونروی خانم‌ها) را به همراه دارد.

برنامه‌های خوراکی که دربرگیرنده آشامیدن فراوان نوشیدنی‌ها است، سبب می‌شود پروتئین و سدیم بدن بسیار کم شده و فرد دچار کمبود سدیم، حالت تهوع، گیجی، سرگیجه و در موارد شدید کما (اغما) قرار بگیرد.

 

2- افزایش فعالیت بدنی

نخستین روش برای افزایش مصرف انرژی، ورزش است. هر فرد بالغ بایستی به مدت 30 تا 60 دقیقه در روز با شدت متوسط نرمش کند.

 

3- رفتار درمانی

برای پایش و مراقبت از وزن، باید تغییرات دراز مدتی در عادت‌ها و رفتار غذا خوردن و فعالیت بدنی پدید آورد، از جمله:

الف- تغییر هدف های غیرواقعی و نگرش‌های نادرست

ب- جلب حمایت اجتماعی از طرف خانواده، دوستان و همکاران

پ- نهادینه کردن رفتارهای درست و ایجاد تغییرات مناسب در زندگی  روزمره

ت- برخورد با موانع روانی و مشکلات اجتماعی و فیزیکی برای انجام ورزش

ث- تغییر عادت در رفتارهای غذایی (کاهش سرعت خوراک خوردن، جویدن هر لقمه خوراک به مدت طولانی‌تر، گذاشتن قاشق و چنگال روی بشقاب پس از هر بار برداشتن غذا، کشیدن خوراک در بشقاب کوچک‌تر، خودداری از همزمانی غذا خوردن با دیگر فعالیت‌ها مانند تماشای تلوزیون و خواندن کتاب، خودداری از خرید مواد خوراکی نامناسب مثل نوشابه، چیپس، شیرینی و...، بهره‌گیری از میوه ها و سبزی‌های تازه برای میان وعده، ترک میز غذا پس از خوردن خوراک و پرهیز از خوردن بی‌جهت غذا مانند خوردن باقی‌مانده خوراکی بچه‌ها)

 

4- دارو درمانی

برای افراد چاق که بعد از 3 تا 6 ماه سفارش به تغییر شیوه زندگی، دگرگونی در وزن خود نداشته‌اند، بر اساس دستور پزشک انجام می‌گیرد.

درمان دارویی باید همراه با اصلاح شیوه زندگی باشد و بیماران زیر درمان باید به طور منظم برای تعیین تأثیر دارو و تداوم درمان، زیر پایش و مراقبت قرار گیرند.

اگر بیمار بعد از 4 هفته درمان دارویی، 2 کیلوگرم وزن خود را از دست ندهد، احتمال اینکه دارو سودمند باشد، بسیار کمتر است.

 

5- جراحی

یکی از راههای درمان چاقی است که در صورت سودمند نبودن دیگر روش‌ها سفارش می‌شود.

چاقی خطرناک (افزایش وزن 45 تا 100 درصد بیشتر از وزن دلخواه) در مردان 44-25 سال، خطر مرگ را 6 تا 10 برابر افزایش می‌دهد.

انجام جراحی صرفاً بر اساس نظر پزشک و پس از آشنایی کامل بیمار با پیامدهای آن  اجراکردنی خواهد بود.

+ برنامه غذايي مناسب براي افراد چاق Obese, Fatty

 

مخملک Scarlet Fever

مخملک Scarlatina توسط باكتري استرپتوكوك (همان عامل گلودرد چرکی) پدید مي‌آيد. استرپتوكوک‌‌ها گونه‌اي ميكروب بوده كه به صورت زنجيره دنبال هم قرار گرفته‌اند.

نشانه‌ها:

آغاز بيماري با درد و آماس گلو و لوزه‌ها بوده و همراه با سردرد،  تب و لرز، تهوع و استفراغ است. بعد از گذشت حدود 48 ساعت لكه‌هاي سرخ رنگ و پراكنده‌اي در تنه، دست و پا (بجز کف دست و پا) آشكار مي‌شود.
 اين لكه‌ها در صورت هم (البته بجز اطراف دهان) ديده مي‌شود، به گونه‌اي كه دور دهان به صورت يك هاله رنگ پريده بنظر مي‌رسد. در بعضي بيماران لكه‌هاي برجسته بوده و پوست بدن را شبيه كاغذ سمباده مي‌كند. این لکه‌ها در عرض 6 تا 9 روز پیشرفت می‌کنند که با پوسته‌ریزی کف دست و پا همراه می‌باشد.
زبان نيز به رنگ سفيد يا قرمز روشن بوده و نقطه‌هاي قرمز برجسته (پرزهای چشایی متورم) از سطح آن بيرون مي‌زند كه به اين حالت زبان توت‌فرنگي مي‌گويند.

 درمان:

به علت عوارض خطرناكي كه در پي مخملك ممكن است روي دهد، درمان ضد ميكروبي آن به وسيله داروهاي آنتي بيوتيكي (پادزی) مانند پنی سیلین Penicillin بسيار ضروري است. از جمله پیامدهای ناگوار بيماري مي‌توان به گرفتاري كليه‌ها و قلب اشاره كرد.

 

خوراکی‌ها در بیماری قند Diabet

در این نوشتار به انواع خوراکی‌های که یک بیمار  Diabetic دیابتی (مرض قند، دولاب) می‌تواند بخورد، اشاره کوتاهی شده است.

1) گروه نان و غلات

این مواد غذایی بیشتر دارای نشاسته هستند. خوراکی‌های موجود در این گروه دربرگیرنده غله‌هایی مانند جو و برنج می‌باشد . سبزی‌های نشاسته‌ای مانند سیب زمینی، نخود سبز، ذرت و همچنین حبوبات مانند لوبیا چیتی، عدس و لپه به این گروه تعلق دارند. از این گروه  6 تا 11 سهم در طول روز می‌توان خورد.

یک واحد از این گروه شامل:

نان
انواع نان سنتی (سنگک، تافتون...)	یک کف دست (20 گرم)
نان لواش	سه کف دست (30گرم)
ماکارونی	3/1 لیوان
برنج سفید	3/1 لیوان
جوانه گندم	سه قاشق
بیسکویت‌های ساده	سه عدد

 

سبزی‌های نشاسته‌ای
باقلا پخته	3/1 لیوان
ذرت یا نخود سبز	2/1 لیوان
ذرت (بلال)	یک عدد متوسط
سیب زمینی آب پز	یک عدد کوچک (90گرم)
له شده (پوره) سیب زمینی	2/1 لیوان
کدو حلوایی	یک لیوان
حبوبات
(برابر با یک واحد نشاسته به اضافه یک واحد گوشت خیلی کم چرب به‌شمار آیند)
انواع لوبیا، نخود، لپه و عدس	2/1 لیوان

 

2) گروه میوه‌ها

این گروه دربرگیرنده میوه های تازه، یخ زده، کنسرو شده، میوه‌های خشک و آبمیوه می‌باشند. میوه‌ها تنها گروهی هستند که کالری آنها تنها از کربوهیدرات‌ها تامین می‌شوند. آنها همچنین دارای اندازه‌های فراوانی ویتامین، مواد معدنی و فیبر هستند. از این گروه روزانه 2 تا 4 سهم می‌توان خورد.  

یک یکان از این گروه شامل:

سیب کوچک با پوست	یک عدد
زردآلو	چهار عدد
موز کوچک 120 گرمی	یک عدد
گلابی بزرگ تازه	2/1 عدد
آناناس تازه	4/3 لیوان
خربزه	یک برش(300 گرم)
کیوی	یک عدد (100 گرم)
انبه کوچک	2/1 عدد
گیلاس شیرین و تازه	دوازده عدد
انجیز تازه	5/1 عدد انجیر بزرگ یا 2 عدد انجیر کوچک
آلبالوتازه	4/3 لیوان
آلو کوچک	دو عدد
شلیل کوچک	یک عدد (150گرم)
پرتقال کوچک	یک عدد(200گرم)
نارنگی کوچک	دو عدد
کشمش	سه قاشق غذا خوری
انار	2/1 عدد
هندوانه	یک برش (400گرم)
توت فرنگی	1و 4/1 لیوان
هلوی تازه متوسط	1 عدد(180گرم)
خرما	دو عدد

 

3) گروه سبزی ها

سبزیجات دارای اندازه کمی کربوهیدارت و کالری هستند و به دلیل اینکه چربی ندارند، گزینه مناسبی برای وعده‌ها و میان وعده‌های خوراکی‌ می باشند سبزیجات یکی از باارزش‌‌ترین منابع سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی (کانی‌ها و نمک‌ها) و قند به‌شمار می‌آیند . بنابراین سفارش می‌شود روزانه دست‌کم 3 تا 5 واحد از این سبزیجات را مصرف کنید.

یک واحد از این گروه دربرگیرنده:

2/1 لیوان سبزی پخته یا آب سبزی

1 لیوان سبزی خام

 

4) گروه فرآورده‌ای شیر

گروه لبنیات دربرگیرنده شیر، ماست، دوغ، کشک و دیگر فراورده های لبنی می باشد. باید توجه داشت که انواع پنیر در فهرست گوشت‌ها قرار دارند؛ خامه، کره و دیگر محصولات ساخته شده از چربی شیر در سیاهه چربی‌ها طبقه بندی شده‌اند . شیرها بر مبنای اندازه چربی که دارند به دسته‌های: شیر بدون چربی، شیر کم چرب، شیر با چربی متوسط و شیر پرچرب تقسیم شده‌اند، که کالری آنها به ترتیب 90،-200،-150 می‌باشد . از این گروه روزانه 2 تا 3 سهم می توان خورد و نوشید.

یک یکان از این گروه شامل:

شیر بدون چربی	یک لیوان
شیر سویا	یک لیوان
ماست	4/3 لیوان

 

5) گروه گوشت و جانشینان آن

گروه گوشت دربرگیرنده گوشت قرمز (گاو ، گوسفند)، سفید (ماکیان، پرندگان و ماهی)، مغزهای روغنی آجیل (بادام زمینی، فندق، پسته و...)، پنیر، سویا و تخم مرغ می‌باشد.

گوشت‌ها براساس میزان چربی به 4 دسته: بسیار کم چرب، کم چرب، با چربی متوسط و پرچرب بخش‌بندی می‌شوند. که تفاوت آنها در اندازه چربی و کالری شان می‌باشد. کالری آنها به ترتیب 35، 55، 75 و100 می‌باشد. مقدار مجاز مصرف از این گروه 4 تا 6 سهم در روز می‌باشد.

یک واحد از این گروه شامل:

30گرم از گوشت قرمز، ماهی، ماکیان (طیور)

2/1 لیوان حبوبات پخته شده

یک و نیم قاشق غذاخوری کنسرو ماهی

یک قوطی کبریت (30گرم) پنیر

یک عدد تخم مرغ

 

6) گروه چربی‌ها

چربی ها دارای مقادیر فراوانی کالری هستند. بعضی گونه‌های چربی‌ها مانند چربی‌های اشباع شده و کلسترول خطر گرفتاری بیماریهای قلبی عروقی را افزایش می‌دهند. محدود کردن این گروه به کاهش وزن و کنترل قند خون کمک زیادی می کند. تلاش کنید تا آنجا که ممکن است از این گروه غذایی کمتر استفاده نمایید.

یک یکان از این گروه دربرگیرنده:

یک قاشق مرباخوری انواع روغن، کره، سس مایونز و مارگارین (کره گیاهی)

دو عدد مغز گردو

هشت عدد زیتون

 

بخورید و بیاشامید، ولی:

- به منظور کنترل قند خون، روزانه 6 وعده خوراک شامل غذای اصلی (صبحانه، ناهار و شام) و سه میان وعده (ناشتایی یا چاشت، عصرانه، پس از شام) سفارش می شود.

-مصرف میان وعده پیش از خواب در کودکان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا از کاهش قند خون شبانه جلوگیری می‌کند.

- در هر وعده خوراکی‌ و در طول روز از گروه‌های غذایی گوناگون بهرا ببرید.

- مواد خوراکی‌ دارای کربوهیدراتها (مواد نشاسته ای) را در وعده‌های غذایی روزانه و میان وعده‌ها تقسیم کنید.

- همراه هر وعده غذایی از سبزیجات استفاده کنید و نیازی نیست که کالری کربوهیدرات آنها را در محاسبات خوراکی‌ خود وارد کنید.

لبنیات منابع خوبی از کلسیم و پروتئین به‌شمار می‌آیند.

از لبنیات کم چرب (زیر1% ) استفاده کنید

خوردن خوراکی‌های سرخ کردنی را محدود کنید.

 نان سنگک یا بربری از نان لواش و فانتزی بهتر است.

در شبانه‌روز دست‌کم 8 لیوان آب بنوشید.

 

+ بیماری قند خون

+ پیامدهای ناگوار بیماری قند

+درمان بیماری قند

 

بواسیر (Hemorrhoid)

پیش‌درآمد:

بواسیر (همورویید) بیماری است که در آن سیاهرگ‌های ناحیه نشیمن‌گاه متورم و دردناک می‌گردد و ممکن است خونریزی نماید. بواسیر ممکن است در درون  مقعد (بواسیر داخلی که شامل 4 درجه می­باشد) یا بیرون آن (بواسیر خارجی که به ندرت همراه با ترومبوز یا لخته شدن خون درون آن می­گردد) باشد. هر دوگونه این بواسیر فراوان بوده و همراه با افزایش فشار هیدروستاتیک در ورید پورتال (سیاهرگ باب) می­باشند.

چرایی بیماری:

این بیماری علت مشخصی ندارد و ممکن است در هر سنی پیدا شود. یبوست و دفع مدفوع حجم‌دار و سخت ممکن است به شکل‌گیری آن کمک نماید. دیگر عوامل آماده کننده شامل سابقه خانوادگی، برخی بیماری­های تن، بارداری، نشستن دراز مدت، برنامه خوراکی کم فیبر و نوشیدن کم آشامیدنی‌ها می­باشند.

 نشانه‌های بیماری:

هنگامی که بواسیر درونی بزرگ می­گردد، تا زمانی که تورم سیاهرگ‌ها همراه با ترومبوز (لخته خون)، عفونت یا فرسایش بخش بالایی سطح مخاطی نباشد، معمولا همراه درد نمی‌باشد. درد بیشتر در Fissure شکاف‌ها (شقاق یا فیشر) و  Fistule فیسستول‌های (سوراخی میان راست روده و پوست) مقعدی دیده می‌شود.

 بسیاری از بیماران از دیدن خون قرمز روشن بر روی سنگ دستشویی، کاغذ توالت یا بر روی مدفوع، همراه با خارش و احساسی مبهم و ناخوشایند در ناحیه نشیمنگاه شکایت دارند. این حس ناراحتی هنگامی افزایش می­یابد که بزرگ شدن یا افتادگی مقعد روی می­دهد که همراه با ادم (خیز یا تورم) و اسپاسم اسفنگتر دفعی (انقباض ماهیچه حلقوی مقعد) می­باشد. تورم بواسیر بیرونی به دلیل اینکه شبکه سیاهرگی آن زیر پوست قرار گرفته است کاملا دردناک است (به‌ویژه اگر افزایش حجم وریدی ناگهانی باشد). به طور کلی بواسیر با نشانه‌های یبوست، درد و ناراحتی و خارش، زور زدن هنگام دفع، احساس پری و وجود بلغم (چرک مانند) در مدفوع همراه می­باشد.

شناسایی:

تشخیص هموروئید داخلی و خارجی از راه معاینه، آزمایش دیجیتالی و دیدن مستقیم در آنوسکوپ (وسیله دیدن درون نشیمنگاه)، پروکتوسکوپ (وسیله دیدن راست روده) یا کولونوسکوپ (دیدن روده بزرگ) می­باشد. گرچه گرفتاری هموروئید فراوان است، ولی هر خونریزی رکتال (راست روده) یا کم‌خونی کمبود آهن را نباید به بواسیر نسبت داد، مگر اینکه پیشاپیش از تندرست بودن بخش بالایی دستگاه گوارش مطمئن شویم. در دوران سالمندی سرطان‌های دستگاه گوارش را نیز باید در تشخیص افتراقی در نظر داشت.

درمان:

بواسیر در بسیاری از موارد به درمانهای سنتی مانند حمام آب گرم یا داروهای نرم کننده‌ مدفوع پاسخ می­دهد؛ ولی هموروئید داخلی که ایجاد افتادگی مزمن در ناحیه مقعد می­نمایند، به جراحی بهتر جواب می­دهد. در گرفتاری‌های خفیف­تر بزرگی یا افتادگی مقعد می­تواند با استفاده از نوارکشی بند آورنده خون یا تزریق عوامل اسکلروزه کننده یا سوزاننده درون رگی (مانند Sodium tetradechol sulfate) درمان شود.

 به طور کلی درمان­ها شامل 4 می­باشند:

الف- درمان_­­های غیر دارویی، ب-  درمان­های دارویی، پ–  جراحی، ت- درمان­های گیاهی.

الف- درمان­های غیردارویی:

1.    جلوگیری از  فشار آمدن بر ناحیه نشیمنگاه (مانند نشستن بر روی یک حلقه باد شونده).

2.    خودداری از زور زدن هنگام دستشویی، اجابت مزاج و کم کردن زمان نشستن در دستشویی.

3.    بیشتر خوردن سبزیجات تازه، میوه‌جات(مانند زردآلو، آلوچه و آناناس)، خوراکی‌های فیبردار و آب.

4.    کاهش خوردن چربی­های اشباع شده (جانوری) و افزایش مصرف چربی‌های غیر اشباع (گیاهی).

5.    خوراک خوردن در فضای آزاد و آرام.

6.    جویدن کامل غذا.

7.    نشستن به مدت 3 دقیقه در لگن آب گرم و سپس 1 دقیقه در آب سرد، این کار تا 3 بار تکرار شود تا یک دوره تکمیل گردد. یک تا دو دست در روز و 3 تا 4 بار در هفته سفارش می­شود.

8.    استراحت

ب- درمان­های دارویی:

1- Saline Laxatives (ملین های نمکین): که دارای یون­های سیترات، منیزیم، فسفات و سولفات می­باشند و به عنوان نرم کننده مدفوع، وارد آورنده فشار بر مدفوع و جلوگیری از دفع مدفوع سخت به کار می­روند؛ مانند شربت شیری رنگ منیزیوم سولفات.

2- بی‌حس کننده­های موضعی: مانند ژل­ها و پماد­های لیدوکائین، بنزوکائین و پراموکسین؛ همچنین نیتروگلیسرین موضعی می­تواند باعث کاهش درد بیمار گردد.

3- ملین­هایی (شل کننده مدفوع)  به شکل توده حجم‌دار (Bulk): مانند گرد پسیلیوم (پودر گیاه اسفرزه) و عصاره مالت (مخمر آبجو).

4- شیاف­ها و پمادهای آنتی هموروئید (ضد بواسیر) که دارای ترکیب‌های:

 الف) بی‌حس کننده­های موضعی که در بالا یادآوری گردید، برای کاهش درد بیمار می­رود.

 ب) ترکیبات تنگ‌کننده رگ‌ها (منقبض کننده عروق) مانند فنیل افرین و اپی نفرین برای کاهش تورم و خارش و احساس ناراحتی در مقعد

 ج) ترکیبات قابض مانند هاماملیس، زینک اکساید (سفیداب روی)، آلومینیوم ساب استات و کالامین که باعث برطرف شدن خارش، سوزش و تحریک می‌گردد.

 د) ترکیب‌های نگاه‌دارنده مانند: کره کاکائو، گلیسیرین، روغن پارافین، لانولین و روغن جگر ماهی که باعث نرم شدن ناحیه تحریک شده گردیده و از سوزش بیشتر جلوگیری می‌نماید.

5) ترکیبات ضد التهاب کورتونی: مانند هیدروکورتیزون.

پ- جراحی:

هموروئید درونی که ایجاد افتادگی مزمن می­نماید، به جراحی بهتر پاسخ می‌دهد؛ ولی در مواردی که هموروئید بیرونی همراه با ترومبوز (لخته شدن خون در رگ‌ها) شدید باشد درمان دربرگیرنده: ایجاد برش، جداکردن لخته خون و سپس فشرده کردن ناحیه مربوطه می­باشد. در زمان التهاب شدید مقعد، زخم معده یا کولیت اولسراتیو (روده زخمی شونده) باید از جراحی خودداری گردد. پروکتوسکوپی یا کولونوسکوپی پیش از عمل انجام می­شود.

ت- درمان­های گیاهی:

1- plantago psyllium (اسفرزه): که به عنوان یک ملین حجم دهنده با میزان 1 تا 2 قاشق مرباخوری در روز (6 گرم در هر قاشق) پس از ظهر یا پیش از صبحانه خورده می­گردد.

2- Horse chestnut ،Aesculus hippocastanum (شاه بلوط هندی): که افشره آن به شکل خوراکی (با دوز mg/day120-40) یا موضعی (ژل 1 تا 2% چند بار در روز) در درمان بواسیر  به کار می­رود. (این گیاه بومی یونان و بلغارستان بوده ولی به دلیل زیبایی آن در ایران پرورش می­یابد.)

3-Hesperidin (یک بیوفلاونوئید است که در تیره مرکبات وجود دارد): به فرم خوراکی به عنوان ضد درد و ضدالتهاب (از طریق مهار پروستا گلاندین­ها) در درمان بواسیر به کار می­رود. (از قرص­های mg 500 آن (Daflon)، 2 قرص سه بار در روز به مدت 3 روز و سپس 1 قرص 3 بار در روز به مدت 4 روز).

4- مورد (Myrtus Communis): مورد از گیاهانی است که دارای اثر ضد باکتری، ضد قارچ، پلشت بر، ضد عفونی کننده، ضدالتهاب، التیام بخش و بهبود دهنده زخم‌ها می‌باشد.  عرق برگ و گل آن قابض و بندآورنده خون بوده و افشره آن نیز ضد احتقان (پرخونی) و قابض (تنگ و خشک کننده) است.  در طب ایرانی از آن در درمان بواسیر و شقاق بهره بسیار گرفته شده است. در بازار دارویی ایران به شکل پماد و قطره یافت می‌شود.

۵- ریوند چینی (روبارب) Rheum Palmatum: داروی آماده شده از گرد (پودر) ریشه این گیاه به صورت خوراکی دارای اثرات درمانی بر روی بواسیر و شقاق می‌باشد. این دارو با دارا بودن ویژگی ضدالتهابی و التیام دهندگی مواد لازم را برای تندرستی دیواره به رگها رسانده، دیواره را استحکام بخشیده، از پارگی رگها و خونریزی جلوگیری می‌کند.

میگرن Migraine

میگرن Migraine (سردرد نیمه سر، صداع شقی)، شایع­ترین سردرد است که در 15% زنان و 6% مردان رخ می­دهد. به طور کلی، میگرن سردردهای پی‌درپی و تکرار شونده‌ای است که بیشتر با دردهای یک سویه، ضربان‌دار، متوسط تا شدید که 4 تا 72 ساعت طول می­کشد مشخص می­گردد. گاهی نیز همه سر را در بر‌می‌گیرد.

از انواع میگرن  می­توان سردرد میگرنی با پیش آگهی، بدون پیش آگهی، بازیلار (کف سر)، همی پلژیک (همراه با فلج گذرا و یک‌طرفه) و... را نام برد.

چرایی میگرن:

هنوز چرایی رخداد این سردرد (سردرد عروقی) نامشخص ‌است. درد میگرن در اثر گشاد شدن گذرای رگهای خونی و تحریک عصب‌های پیرامون مغز که به ساقه مغز سرشناس است پدید می‌آید. شاید یک ماده شیمیایی در مغز به نام سروتونین نقش اصلی را در این بیماری داشته باشد. پس از مدتی که از گشادی رگ‌ها گذشت، تنگ شدن آن‌ها آغاز می‌شود که همان احساس زنش یا طپش در سر هست.

 هم‌چنین برخی پژوهش‌های تازه نشان داده‌است ژنتیک می‌تواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد.

نشانه‌های بیماری:

میگرن یک سردرد تپش‌دار است که می‌تواند در یکسو یا هر دو سوی سر ایجاد شود. سردرد میگرن بیشتر با تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، فتوفوبیا (نورگریزی) و فنوفوبیا (آواگریزی) همراه است.

 فعالیت فیزیکی و ورزش، نورهای درخشان و یا صداهای بلند می‌توانند سردرد را تشدید کنند. بیشتر بیماران گرفتار میگرن، پس از آغاز سردرد به محلی تاریک، آرام و خنک می‌روند تا سردرد رفع شود. بیشتر حمله‌های میگرن میان ۱۲-۴ ساعت درازا می‌کشد، اگر چه می‌تواند کوتاه‌تر و یا بلندتر نیز باشد.

 یکی از ویژگی‌های میگرن احساس غیرمعمولی می‌باشد که پیش از آغاز حمله به فرد دست می‌دهد و به آن «پیش درآمد» می‌گویند. نشانه‌های پیش درآمد می‌تواند دربرگیرنده خستگی، گرسنگی و یا احساس خشم باشد.

 

یک ویژگی دیگر میگرن، وجود نشانه‌های پیشین یا اورا (Aura) است. این نشانه‌های پیشین کمی پیش از حمله میگرن رخ داده و منجر به اختلال بینایی، تاری دید و یا دیدن نورهای ضرباندار و چشمک زن می‌شود. این نشانه‌ها که نزدیک ۳۰-۱۵ دقیقه به درازا می‌کشند به بیمار هشدار می‌دهند که سردرد میگرن به زودی آغاز خواهد شد. گاهی نشانه‌های مقدماتی حواس شنوایی( مانند شنیدن آوایی در گوش)، بویایی و یا چشایی را نیز درگیر می‌کنند. دست و پا (به ویژه انگشتان) در حین حمله‌های درد، سرد و وارون آن پیشانی خیلی گرم می‌شود.

 همچنین میگرن دارای «پس اثر» نیز بوده که پس از حمله این احساس به بیمار دست داده و دربرگیرنده احساس تهی شدن، سردی روابط و کاهش انرژی در بدن بوده که ممکن است برای یک تا دو روز پس از یک حمله شدید میگرن ادامه یابد.

البته «علایم مقدماتی یا اورا» هم مانند «پیش درآمد» و «پس اثر» در همه بیماران میگرنی رخ نمی‌دهد و در بسیاری از موارد، حمله‌ی میگرنی درای «نشانه‌های پیشین» نیست و از آن جالب‌تر این‌که گاهی در برخی از گرفتاران، نشانه‌های مقدماتی نیز بدون حمله میگرنی پس از آن رخ می‌دهد.

در موارد کمیابی نیز میگرن به گونه نشانه‌های عصب‌شناسانه غیرمعمول همانند گیجی، کاهش بینایی، حالت سوزن سوزن شدن و کرختی و سستی بروز می‌کند.

عوامل آماده کننده:

1- رژیم خوراکی: افزاینده­هایی مانند نیتریت سدیم و منو سدیم گلوتامات، شیرین کننده­های غذایی مانند آسپارتام، تیرامین(پنیرهای مانده، موز، آووکادو، بادام زمینی، ماهی شور و جگر مرغ)، دوپامین، کافئین و فنیل اتیل آمین، سردردهای میگرنی را در 40 تا 45 درصد بیماران تشدید می­کند. خوراکی‌های یخ مانند بستنی نیز باعث پیدایش سردرد می‌شوند. برنامه غذایی کم چربی تعداد حمله‌ها، شدت و مدت میگرن را کاهش داده و در نتیجه دریافت دارو را کمتر می­نماید.

2- داروها: ممکن است میگرن با وازودیلاتورهایی (داروهای گشاد کننده رگ‌ها) که برای درمان هیپرتانسیون (پرفشاری خون) بیماری­های عروق کرونر (رگ‌های قلبی) بکار می­روند مانند رزرپین و نیز نیتراتهایی که برای درمان آنژین صدری (درد قفسه سینه) بکار می­روند، تحریک گردد.

3- لیپوپروتئین­ها: ناهنجاری­های اولیه و یا خانوادگی لیپوپروتئین­ها (افزایش چربی خون) ممکن است به علت گردهم آمدن بیش از حد پلاکتی (گرده‌های خونی) و یا احتمال سستی رگ‌های مغزی با میگرن مرتبط باشد.

4- ضربه به سر: سردردهای میگرنی که با اختلالات پیچیده نورولوژیک (عصبی) همراه است می­تواند با ضربه مستقیم به سر آغاز شود.

5- افسردگی: هر یک از اختلالات افسردگی (دپرسیون ماژور) و میگرن خطر رخداد اولیه یکدیگر را افزایش می­دهند.

6- ژنتیک: سابقه خانوادگی میگرن در 55 تا 90 درصد بیماران میگرنی گزارش شده است.

7- فشارهای روانی: استرس در 50% از موارد نقش دارد؛ حتی احساسات تحریک شده بیماران را دچار میگرن می‌کند. در حالی که کسان دیگر پس از این‌که فشار روانی آن‌ها رفع شد، دچار حمله میگرنی می‌شوند (برای نمونه روز پس از یک آزمون و یا دیدار مهم).

8- عوامل گوناگون: مانند محیط پیرامون و عوامل سایکولوژیک (روانی) و فارماکولوژیک (دارویی) ممکن است حملات میگرن را تحریک نماید. مهم ترین عوامل محرک، دوره خونریزی زنانه (قاعدگی، پریود، رگل، حیض) یا تخمک گذاری در خانم­ها، گرسنگی، خواب (زیاد و یا کم)، تغییرات آب و هوا، نور، سروصدا، بو و الکل هستند.

درمان:

 اساس درمان میگرن استفاده مناسب از یک دارو یا بیشتر از میان داروهای فراوانی است که در درمان میگرن سودمند است. انتخاب برنامه دارویی بهینه برای بیمار، به فاکتورهای چندانی بستگی دارد که مهم­ترین آنها شدت حمله است. به طور کلی به محض آغاز حمله، دوز (اندازه) مناسب هر دارویی که گزیده گردد باید خورده شود. اگر با گذشت 60 دقیقه پس از مصرف، نشانه‌های سردرد برطرف نشد و یا برگشت نیاز به کمک دوباره از دارو شد، برای حمله­های بعدی دوز آغازین افزایش می­یابد. درمان میگرن برای هر بیمار فرق می­کند و یک روش استاندارد برای همه بیماران وجود ندارد. رژیم درمانی ممکن است مرتب اصلاح گردد تا هنگامی‌که به دارویی با کمترین عوارض جانبی و سریعترین و کامل­ترین اثر دست یافت.

میگرن درمان قطعی و همیشگی ندارد. گرچه پس از 50 سالگی از شدت آن بسیار کاسته می‌شود.

استفاده پی‌درپی یا فراوان از درمان­های میگرنی حاد ممکن است منجر به افزایش دفعات سردرد و استفاده دوباره از دارو گردد که به عنوان سردردهای ناشی از مصرف زیاد دارو (یا دردهای راجعه، بازگردنده) شناخته شده است. به نظر می­رسد این سندرم به صورت سردرد خود به خودی شکل می­گیرد که به محض بی‌اثر شدن دارو، سردرد بر می­گردد و منجر به استفاده دارویی بیشتر برای رهایی از آن می­شود. داروهایی که در این سندرم بیشتر دخیل هستند عبارتند از: ضددردهای ساده و ترکیبی، مخدرها، ارگوتامین، تارتارات و تریپتانها. قطع این داروها منجر به کاهش کم‌کم در تواتر سردرد و شدت آن می­شود. بیشتر کارشناسان بر این نگرشند که برای جلوگیری از پیشرفت سردردهای  دارویی، درمان­های میگرن حاد به 2 روز در هفته کاهش یابد.

درمان­های پیشگیری کننده میگرن، روزانه تجویز می­شود تا تعداد دفعات، شدت و دوره حمله را کوتاه کند و پاسخ به درمان­های میگرن علامتی را بهبود ­بخشد.

شایسته است یادآوری شود که خوردن خودسرانه داروهای میگرن ممکن است بسیار زیان‌آور باسد؛ بنابراین داروهایی که در زیر آورده می شود، تنها برای آشنایی خوانندگان بوده و خوردن آن‌ها مانند هر داروی دیگری باید حتما زیر نظر پزشک درمانگر باشد.

داروهای درمان کننده میگرن:

1- داروهای NSAID مسکن و ضد درد: مانند بروفن(800-200 میلی گرم هر 6 ساعت)، آ.ث.آ (2 قرص هر 6 ساعت تا حداکثر 8  قرص)، استامینوفن (ساده، کدیین‌دار، کافئینه)، ناپروکسن و دیکلوفناک.

2- آگونیست­های 5-HT1: ارگوتامین سی (یک تا 2 قرص در شروع حمله، سپس یک قرص هر نیم ساعت تا حداکثر 6 قرص در روز و 10 قرص در هفته)، سوزن دی هیدروارگوتامین به روش تزریقی (زیرپوستی SC ، درون رگی IV ، ماهیچه‌ای IM ) نیز در درمان بکار رفته است.

قرص سوماتریپتان (mg100-50 در آغاز حمله که ممکن است پس از 2 ساعت تکرار گردد تا حداکثر mg200 در روز). آمپول سوماتریپتان(mg 6) به صورت زیرپوستی. این دارو به‌روش افشانه درون بینی نیز بکار می‌رود.

3-آنتاگونیست­های دوپامین: افزون بر اثر ضدتهوع، به عنوان یک داروی همراه نیز در درمان میگرن بکار می­روند. از آنجا که در حمله­های میگرنی جذب دارو به علت کاهش حرکت دستگاه گوارش کم می­شود، مصرف mg10 متوکلوپرامید (خوراکی، تزریقی) همراه با داروهای بالا، جذب روده‌ای آنها را افزایش می­دهد.

 

داروهای پیشگیری کننده میگرن:

1-آنتاگونیستهای بتا آدرنرژیک: مانند پروپرانولول (دوز mg 320-80 در روز) پر مصرف­ترین دارو برای پیشگیری از میگرن و بیشترین گزینه هستند.

2-آنتی دپرسانتها (ضدافسردگی‌ها): مانند آمی تریپتیلین (mg 50-10 در روز) و نورتریپتیلین(mg 75-25 در روز) دفعات، شدت و مدت حمله میگرنی را کم می‌کنند.

3-ضد تشنج­ها: مانند والپروات سدیم (mg 250 دو بار در روز تا حداکثر mg1000 در روز) دفعات حمله را کم می­کند.

طب سنتی ایران:

در پزشکی باستانی ایران از داروهای گیاهی زیر بهره گرفته شده است:

سنبل‌الطیب (علف گربه) Valerian Oficinalis، رازیانه Foenicalum Vulgore، پوست بید Salix Alba Barks، بادرنجوبه (بادرنگبویه) Melissa Officinalis Leaves، علف چای (هوفاریقون یا گل هزار چشم) Hyperikon، بابونه گاوی Tanacium.

سکسکه [Hiccups]

شناسایی:

سکسکه انقباض و گرفتگی غیرارادی ماهیچه دیافراگم (ماهیچه‌ای گنبدی شکل که قفسه سینه را از شکم جدا می‌سازد) است که باعث لرزش ناگهانی بخش بالای شکم و قفسه سینه همراه با ایجاد صدایی ویژه می‌گردد. این پدیده به دنبال بسته شدن ناگهانی حلق اتفاق می­­افتد. در این حالت چون جریان هوا متوقف می‌شود، موجب اختلالات تنفسی می­شود.

البته ممکن است سکسکه ناشی از ناراحتی­هایی مانند ریفلاکس مری- معده (بازگشت محتویات معده به مری)، فتق نافی، زخم یا غده بخش بالایی معده، ذات الریه (عفونت شش‌ها یا پنومونی)، پری‌کاردیت (آماس آبشامه یا پرده دور قلب)، التهاب صفاق، انسداد روده، آسیت، ناکارایی شدید کلیه و اختلال در مراکز کنترل کننده ماهیچ‌های تنفسی نیز می­باشد. داروها نیز می­توانند باعث پیدایش سکسکه شوند که از جمله آنها می­توان به آنتی بیوتیک­ها (پادزی یا چرک خشک کن)، داروهای ضدسایکوز (روان‌پریشی یا همان دیوانگی) مانند پرفنازین، کورتیکواستروئیدها و اتوپوزاید اشاره نمود. افزون بر آن بی­هوشی­ها نیز به علت بلوک عضلانی و با شلی ماهیچه‌ها می­توانند باعث بروز سکسکه شوند.

اگر سکسکه درمان نگردد، ممکن است منجر به ناراحتی شدید، کاهش نیروی فیزیکی، افسردگی و احتمالاً مرگ شود. خوشبختانه بیشتر اوقات سکسکه بی‌خطر بوده و معمولا ناشی از زیاده روی در مصرف خوراکی یا نوشیدنی می‌باشد.

درمان:

الف-  قطع مواد ایجاد کننده سکسکه:

در بیمارانی که از سکسکه مقاوم ناشی از دارو رنج می­برند، در صورت امکان باید خوردن دارو مدتی قطع شود که به‌دنبال آن سکسکه خود به خود برطرف می­شود.

ب­-  درمان غیردارویی:

باید پیش از به‌کاربردن درمانهای دارویی برای درمان سکسکه­های مقاوم، از روش‌های مکانیکی ساده کمک گرفت. این روش‌ها شامل: نگه داشتن نفس، نوشیدن یک نفس یک لیوان آب، تنفس داخل یک پاکت، فشار آوردن بر مردمک چشم، قورت دادن آب دهان، تحریک موکوس (مخاط یا پوشش درونی) بینی و ایجاد عطسه، تند تند نفس کشیدن، بادکردن لپها و بینی، بلعیدن یک تکه نان، بلعیدن شکر گرانوله شده (شکر دانه درشت) و ... می­باشند.

پ-  درمان دارویی:

اگر درمان­های غیردارویی کارآمد نبود، از درمانهای دارویی بهره گرفته می­شود: کلروپرومازین، متوکلوپرامید، نیفدیپین، آمی تریپتیلین، باکلوفن، دیازپام، متوکاربامول والپروئیک اسید.

ت- درمانهای گیاهی:

گیاه ترخون (Artemisia dracunculus) به علت قدرت ضد اسپاسمی (ضدگرفتگی ماهیچه‌ای) خود در درمان سکسکه موثر است. می توان در این مورد تکه ای از آن را جویده یا به صورت خام در سالاد خورد.

مصرف روغن فرار ترخون Tarragon به صورت 2 تا 3 قطره بر روی یک دانه قند، نیز می‌تواند موثر باشد. همچنین این گیاه را می­توان به مدت 10 دقیقه دم کرد و بعد از خوراک یا در طول روز نوشید. دیدگاه بر این است که این گیاه به طور قابل ملاحظه‌ای نسبت به داروهای شیمیایی مانند ضد اسپاسم‌ها ، نرولپتیک‌های معمولی (داروهای اعصاب)، آمی تریپتیلین و دیگر فرآورده­های صناعی موثرتر است.

راه‌های ساده پیشگیری از سنگ کلیه Renal Stone

سنگ‌های ادراری بیشتر در کلیه پدید می‌آیند، اما میتوانند در دستگاه ادراری پایینی هم راه پیدا نمایند. در بسیاری از افراد این سنگ‌ها با نشانه‌های کم یا زیاد مانند درد پهلو، شکم و زیر دل که گاهی هم به بیضه‌ها (تخم‌ها) تیر می‌کشد، دفع می‌شوند. برخی هم سروکارشان به دستگاه سنگ‌شکن و یا جراحی می‌کشد.

دیگر نشانه‌ها عبارتند از: تهوع و استفراغ، سوزش ادار، خونریری ادراری (خون‌شاشی) و گیر افتادن ادرار.

اگر سابقه‌ی سنگ کلیه  Kidney Stone دارید یا در نزدیکان شما این بیماری وجود دارد؛ با به کار بردن این چند دستور ساده می‌توانید تا اندازه زیادی از پدید آمدن سنگ کلیه یا بازگشت آن پیشگیری نمایید:

۱- روزی ۲تا ۳ لیتر آب بنوشید، یعنی ۶ تا ۸ لیوان. برخلاف تصور همگانی، نوع آب مصرفی و سختی آن تأثیر کمی را در پیدایش سنگ کلیه دارد. با افزایش مایعات نوشیدنی می‌توان باعث رقیق شدن ادرار و جلوگیری از رسوب بلور‌های سنگ ساز شد.

۲- بکوشید هر روز مقداری لیموترش تازه یا آب آن‌ را بنوشید. اگر این کار با آشامیدن مایعات همراه باشد، اثر آن بیشتر است. یعنی اگر آب لیموترش را در یک لیون آب یا یک لیوان چای کم‌رنگ ریخته و بنوشید، این کار هم به زیاد شدن ادرار کمک می‌کند و هم سیترات موجود در لیموترش از ساخته شدن سنگ جلوگیری می‌نماید.

۳- اگر جنس سنگ شما از نوع اسید اوریکی است (جنس سنگ با آزمایش آن در آزمایشگاه مشخص می‌شود) گوشت قرمز کمتر بخورید. این کار، به تندرستی قلب و عروق هم کمک شایانی می‌کند.

 ۴- مصرف نمک را کم کنید. خوردن نمک باعث افزایش کلسیم دفع شده در پیشاب (ادرار) و بالا رفتن احتمال تشکیل سنگ می‌شود. افزون بر این کم کردن نمک،  بر تندرستی قلب و عروق هم کمک می‌کند.

۵- اسفناج، ریواس، چغندر، کاکائو، چای پررنگ و آجیل دارای اگزالات فراوان هستند و خوردن آنها در افراد مستعد به سنگ کلیه احتمال بازگشت و عود سنگ را افزایش می‌دهد.

۶- از قرار گرفتن در شرایطی که با عرق کردن بیش از اندازه همراه است خودداری کنید؛ یا اگر بنابر مصالح شغلی و کاری مجبور هستید، نوشیدن مایعات را در این مواقع بیشتر کنید.

۷- تحرک‌تان را افزایش دهید. ورزش و نرمش بدنی باعث افزایش تولید ادرار می‌شود و درضمن باعث کاهش رسوب و ته‌نشینی بلورهای سنگ‌ساز در کلیه می‌گردد. هم‌چنین باعث کاهش وزن و کمک به تندرستی قلب و عروق هم می‌شود.

 ۸- وارون (برخلاف) نگرش غلط برخی؛ خوردن شیر و فرآورده‌های آن مانند ماست و پنیر در حد معمول باعث پیشگیری از تشکیل سنگ می‌شود.

۹- استفاده از دوزهای بالای قرص‌های کلسیم می‌تواند باعث ایجاد سنگ کلیه شود. پس، از مصرف خودسرانه و بیش از حد متعارف قرص‌های کلسیم خودداری کنید.

۱۰- خوردن غذاهای تند را کاهش دهید و از خوردن خوراکی‌های ادویه‌دار و چاشنی‌های فراوان خودداری کنید.

 ۱۱- از زیاده روی در نوشیدن قهوه یا نوشابه‌های انرژی‌زا که دارای مقادیر فراوانی کافئین هستند خودداری کنید. کافئین دفع کلسیم را در ادرار (پیشاب) افزایش می‌دهد.

۱۲- برخی داروهای گیاهی مانند: آویشن، زیره، دم آلبالو، کاکل ذرت و عرق خارشتر در انداختن سنگ کلیه سودمند هستند. هندوانه نیز اثر بسیار خوبی دارد.

۱۳- آبجوی بدون الکل (ماءالشعیر، دلستر، مالت، باواریا، Beer without alcohol) خاصیت مدر یا ادرارآور دارد. بنابراین به هنگام درد پهلو که نشان از حرکت شن کلیه دارد، آشامیدن آن بدلیل همین ویژگی ادرارآور خود در دفع و افتادن شن بسیار مؤثر است. البته چون این نوشیدنی خود دارای اگزالات است، در دیگر مواقع بایستی از زیاده‌روی در آشامیدن آن خودداری کرد.

 

تاثیر دستگاه‌های ویبروشیپ (لرزاننده) بر لاغری Vibro Shape

به‌تازگی، لاغر شدن تبدیل به یک مد در جامعه شده است.؛ که البته درصورت میانه‌روی، یکی از بهترین حالت‌ها و عادت‌های اجتماعی می‌باشد.

چاقی پدیدآورنده بسیاری از بیماری‌ها مانند: چربی خون، قند خون، فشار خون، جگر چرب (fatty liver) ، سکته مغزی، بیماری‌های قلبی، کمردرد، درد زانو، پادرد و... می‌باشد.

یکی از پرسش‌هایی که برای بسیاری از مردم پیش می‌آید، کمک گرفتن از دستگاه‌های لرزاننده برای لاغری است. کمربندهای لاغری در حقیقت با لرزش‌های پی‌درپی خود، نوعی ورزش در جا (ایزومتریک) به‌شمار می‌اید. دستگاه لرزاننده با فعالیت خود، باعث لرزش موضعی ماهیچه‌ها شده، آن‌ها را تحریک و تقویت می‌کند که نتیجه آن، آب شدن چربی‌های ناحیه است.

ولی نکته بسیار مهم این است که دستگاه به خودی خود اثر چندانی بر روی ماهیچه‌ها ندارد؛ بلکه هنگام بهره‌گیری از دستگاه شایسته است که حتما  ماهیچه‌های همان ناحیه را مالش داد. یعنی به صورت «شل کن سفت کن» آن‌ها را به‌کار گرفت.همچنین برای نتبجه‌گیری از دستگاه بایستی حدود 6 ماه از آن بهره گرفت.
رعایت برنامه خوراکی مناسب و ورزش پیوسته نیز الزامی است.
گفتنی است این دستگاه اثری بر کوچک کردن سینه‌های بانوان ندارد.

مواردي كه كمك مي‌كنند تا افراد به وزن ايده‌آل خود دست يابند:

۱- كاركرد داروهاي گياهي و غير گياهي (شيميايي) لاغر كننده، دفع چربي از بدن است. ولي شايسته است كه معرف اين داروها اصطلاحاً چربي سوز زيرنظر پزشك باشد تا بدن دچار كمبود ويتامين‌هاي محلول در چربي نشود. براي دانستن چربي‌هاي محلول در چربي به اين نشاني برويد:
ويتامين‌ها و برنامه خوراکی

۲-  خوردن روزانه پودرهاي لاغر كننده (گروهاي فيبردار) با مخلوطي از آب ميوه يا ماست كم‌چرب، موجب پر شدن معده و كاهش اشتهاي شخص مي‌شود و احساس كاذب سيري پديد مي‌آورد. از سويي فيبرها (الياف گياهي) خاصيت ملين هم دارند و به لاغري كمك مي‌كنند.
بايستي دقت شود كه اين پودرها حتماً پروانه‌ي وزارت بهداشت را داشته باشد. زيرا برخي از آنان مانند پودر افلاطون داراي پيامدهاي ناگوارتر و زيانباري مي‌باشند.

۳- ورزش مهمترين و بهترين روش براي سوزاندن چربي‌هاي اضافي بدن است. هر چه بيشتر ورزش كنيد انرژي بيشتري خواهيد سوزاند، تني تندرست خواهيد داشت و لاغرتر خواهيد شد.
مي‌توانيد به ورزش‌هاي گوناگوني مانند فوتبال، دو، شنا، بسكتبال و... بپردازيد يا از دستگاه‌هاي بدنسازي، دوچرخه‌ درجا، تردميل (نقاله) و... بهره بگيريد.
براي ديدن يكسري از ورزش‌هايي كه در دراز مدت باعث آب شدن چربي‌هاي شكم مي‌شود به اين نشاني سربزنید:
نرمش و كمردرد

۴- رعايت يك برنامه‌ي خوراكي ويژه، نيز از مهمترين اركان لاغر شدن مي‌باشد. براي خواندن يك رژيم غذايي مناسب به اين نشاني اينترنتي برويد:
رژيم غذايي مناسب براي افراد چاق

5- برداشتن چربي‌هاي شكم به روش جراحي و كشيدن چربي‌ها (ليپوساكش) از ديگر روش‌ها مي‌باشد.كه البته به دليل عوارض جراحي، به طور معمول پيشنهاد نمي‌شود.

۶-  جراحي معده، به عنوان آخرين روش، تنها در كساني‌كه به طور عصبي اشتهاي بسيار بالايي دارند، بكار مي‌رود. در اين روش حجم معده كوچك شده و به دنبال آن شخص خوراك كمتري خورده و كالري كمتري جذب مي‌كند.

 

ناسازگاری دانش‌آموزان Incompatibility

ناسازگاری Inadaptation امری شایع در میان دانش‌آموزان است. حدود 8-7 ٪ دانش‌آموزان دچار نوعی ناسازگاری می‌باشند. این دانش‌آموزان برای والدین و مربیان دشواری‌هایی می‌آفرینند و دارای رفتارهای غیرعادی و مزاحم بوده و به علت انعطاف ناپذیری نمی‌توانند خود را با خانواده، مدرسه و جامعه هماهنگ سازند.

نشانه‌ها:
ملاکهای ناسازگاری عبارتند از:
1- غیراجتماعی بودن                          
2- داشتن بدگمانی نسبت به دیگران
3- ترس از همه چیز                            
4- پافشاری بر رفتار نادرست
5- واکنش تند در برابر یک امر ساده      
6- قبول نکردن واقعیت‌ها
7- وسواس و تردید                            
8- افسردگی، ناراحتی و گاهی گوشه‌گیری
9- تلاش برای فریب دیگران            
10- حسادت و غرور
11- ایجاد زمینه برای درگیری بادیگران
 12- بیقراری و ناآرامی
13- بیزاری از درس و مدرسه          
 14- داشتن انتظارهای نامعقول

علت:
خشونت خانوادگی، کودک آزاری، دیدن فیلم‌های خشونت‌بار و بدآموز، بازی‌های کامپیوتری خشن، سوءتغذیه دوران کودکی نیز در پدید آمدن آن نقش دارند.

درمان:
برای درمان در وهله نخست بایستی با خانواده وی صحبت کرد و علت آن را جستجو و در صورت امکان برطرف کرد. سپس مشاوران تربیتی و بهداشتی مدارس پس از شناخت علت آن با مهربانی، صبر و حوصله در رفع آن باید بکوشند. در مواردی که ناسازگاری شدید باشد درمان مشکل و دراز مدت بوده و نیازمند روان‌درمانی بوسیله مددکاران اجتماعی و دارودرمانی توسط پزشک می‌باشد.

 

مدرسه گریزی School Refusal

ترس از مدرسه Fear of going to school ترسی مبهم و پیچیده همراه با پریشان حالی، اضطراب و دلهره است. در حقیقت ترسی است که پایه اصلی آن هراس از مدرسه است و علت جسمانی ندارد و ناشی از تاثیرات روان بر تن است.

نشانه‌ها:
نشانه‌ها به صورت اختلال در هضم غذا، بی‌اشتهایی، دل‌درد، تهوع، بی‌خوابی، سردرد، گوش درد، سوزش سردل، تشنج و یکسری بیماریهای درونی و حتی پوستی دیگر است.

برای مثال دانش آموز صبح هنگام رفتن به مدرسه دل درد می‌گیرد، حالت تهوع پیدا می‌کند؛ شب امتحان بیمار می‌شود، در جلسه امتحان غش می‌کند ولی به محض دور شدن از مدرسه یا در فصل تابستان حالش خوب می‌شود. اینها همه نشانه مدرسه‌گریزی است. این بیماری معمولاً ویژه کلاس‌های دبستانی بویژه اول تا سوم است ولی اگر مسئولان امر متوجه این حالت نشوند ممکن است حتی تا سال‌های آخر دبیرستان هم کشیده شود. این افراد اعتماد به نفس پایینی دارند و در دختران بیشتر از پسران دیده می‌شود.

معمولاً کسانی دچار ترس از مدرسه می‌شوند که از خانواده های پر فرزند هستند، در محیط زندگیشان تبعیض زیاد است، سطح فرهنگی و اقتصادی خانواده پایین است. البته برخورد آموزگار بویژه در سال اول دبستان در پدید آمدن این حالت بسیار مؤثر است حتی با وجود داشتن خانوادهای آرام.

درمان:
برای درمان باید روش‌های زیر انجام شود:
1- پذیرش دانش‌آموز و استقبال از او، احترام به او به گونه‌ای که احساس کند در مدرسه جایی برای او باز کرده‌اند.
2- اعلام مهر و محبت به دانش آموز، یعنی به او بگوییم که دوستش داریم.
3- نزدیک کردن دانش آموز به خود از طریق برنامه‌های صمیمانه.
4- آسان جلوه دادن مقررات مدرسه.
5- راهنمایی برای حل تکلیف‌های دبستان.
6- تحسین، تشویق و دادن جایزه به هنگام انجام وظیفه.
7- گرم نگه داشتن محیط مدرسه.
8- از بین بردن عوامل نفرت مانند تنبیه، تحقیر و توبیخ در مدرسه.
9- گوش دادن به حرفهای دانش آموز.
10- سپردن مسئولیت‌های ساده به دانش‌آموز درکارهای مدرسه مانند طرح شهردار مدرسه یا شورای دانش‌آموزی.
11- آسان گیری بویژه در سالهای اول دبستان یعنی رفتار معلم به گونه‌ای باشد که دانش‌آموز مدرسه را خانه دوم خود حساب کند.
12 – سختگیری‌های بی‌مورد نکردن.
13- پیشگیری از طریق خانواده یعنی آشنا نمودن با محیط مدرسه پیش از سن دبستان.

 

بهداشت روانی دانش‌آموزان Mental Health‏

 رفتار بشر نتیجه موقعیت‌ها و عوامل گوناگونی است که مهم‌ترین آنها خانواده، مدرسه و جامعه می‌باشد. بهداشت روان Pscycological Health مستلزم تربیت همه جانبه فرد و بسیج امکانات آموزش و پرورش فرد در  این سه نهاد است .

 بهداشت روانی:

مسئله تحقق بهداشت روانی و رشد آدمی مسئله زندگی و خوسبختی اوست . بهداشت روان و شخصیت، مقوله و جستاری فراتر از آن چیزهایی است که بسیاری از مردم در ذهن خود دارند، یعنی فکر می‌کنند اگر کسی فرضاً دیوانه نبود یعنی دیگر از یک سلامت روان کامل برخوردار است.

تأمین بهداشت روانی به این معناست که:

1- رفتارها، عادتها، اندیشه‌ها و ارزش‌های فرد را به گونه‌ای سازمان دهیم که منجر به رشد و بالندگی همه جانبه فردی و سعادت و خوشبختی اجتماعی شود.

2- فرد دارای ارزش‌های ارجمند شود، همنوعان خود را دوست بدارد و برای خوشبختی آنان کار کند .

3- فرد به درجه ای از رشد و بالندگی اندیشه انسانی برسد که به گزینش آگاهانه دست بزند.

اکنون انسانی که از بهداشت روانی برخوردار است، به خود و توانائی‌های خویش اعتماد دارد، آینده خود را به خوبی ترسیم می‌کند و برای تحقق آن تلاش می‌کند، شیوه های نادرست را انتخاب نکرده و برای تأمین سعادت خود می‌کوشد.

 تاریخچه:

مسئله بهداشت روانی از دیرباز در ملتها و ادیان گوناگون مطرح بوده است، بویژه در کشورمان ایران. در ایران باستان آنچنان به مسئله بهداشت روانی اهمیت داده می‌شده است که نام نژادمان آریایی نامیده شده است: یعنی آزاده، نجیب، کسی که به نهایت آرامش روانی رسیده است.

منشور کورش بزرگ و اندرزهای او سرشار از این گفته‌هاست:

      «هر کوششی در پیشرفت پرورش کودکان ما موجب برتری و بهبود وضع حال خود ماست. با تلاش و کوشش کافی فرزندان ما شایسته و ارجمند خواهند شد.

      برماست که با تمام تلاش و نیرو، اسباب بزرگی و مردانگی را آماده و نگاهداری کنیم، تا آسودگی خاطر که بهترین و گرامی ترین نعمت هاست به دست آید و از غم و رنج‌های سخت درامان باشیم.

      خودت را بشناس؛ آن گاه شاهد سعادت در آغوشت خواهد بود.

       راستگو باش و مطمئن باش که دروغ پردازی بازدارنده‌ی رواج همدردی بین مردمان است.

       ما نباید به وسوسه‌هایی که در نظر مردم بزرگوار ارزش و جایگاهی ندارد، ولی بر رفتار پلیدان حکمفرماست تن در دهیم.»

 ایرانیان دارای چنین روح بلند و روان لطیفی بودند که پس از رسیدن اسلام و بویژه تشیع به این دیار، با آغوشی باز و علاقه‌ای وصف‌ناپذیر آن را پذیرفتند. یعنی به گفته دکتر شریعتی و اقبال لاهوری استعدادهای نهفته ایرانی با دین اسلام بارور و بالنده شد، مثل اینکه اصلاً اسلام برای ایرانی‌ها آورده شده بود. عرفان اسلامی هم که به‌نوعی رسیدن به آرامش معنوی و شناخت پروردگار یکتا است تقریبا مختص و ویژه ایرانیان است.

نهایت بهداشت روانی و آرامش روحی در این آیه از قرآن آورده شده است: الا بذکر الله تطمئن القلوب = دلها آرام گیرد با یاد خدای.

یعنی اسلام دین رحمت و مهربانی است نه آیین خشونت و تندی.

شاید این نیایش ایرانیان باستان را هم شنیده باشید: تاریده باد تیرگی تیره‌گون تاریکی از تاریخانه تن.

امروزه دعا و نیایش‌درمانی در جهان، در درمان بسیاری از بیماری‌های جسمی و روانی نقش عمده و شناخته‌شده‌‌ای دارد. چراکه نيايش سبب شادکامي و شکفتگي درون است.

نقش خانواده:

 تأثیر خانواده در رفتار کودک بیشتر در دوران پیش از مدرسه است و پس از آن مسئولیت مدرسه در پرورش کودک سنگین‌تر خواهد بود. اگر این دو نهاد کارکرد خود را به خوبی انجام دهند، بخت موفقیت کودک در زمان بزرگسالی بیشتر خواهد بود.

چگونگی محیط خانواده از نظر روانی و عاطفی و رابطه افراد خانواده با یکدیگر تأثیر بسیار مهم و قابل توجهی در رشد روانی و شخصیت آینده کودک دارد.

روانپزشکان و جامعه‌شناسان بر این نگرش‌اند که باید ریشه بیشتر بیماری‌های روانی و اختلال‌های رفتاری را در محیط خانواده فرد در طول دوران کودکی جستجو کرد.

بهداشت روانی انسان باید از دوران جنینی مورد توجه قرار گیرد، در این مرحله بسیار مهم باید به مسائل عاطفی و روحی مادر توجه کامل داشت و بیشترین مهر و محبت را برای او به عمل آورد. مرد در اینجا نقش مهمی داشته و باید آرامش خاطر همسر را فراهم کند و با کردار و رفتار مناسب و اظهار محبت و علاقه، یکدیگر را در به ثمر رساندن آرمان زندگی خانوادگی کمک و پشتیبانی کنند.

پس از زایش، تغذیه و محبت دو اصل مهم مراقبت از نوزاد است. دور نگهداشتن نوزاد از مادر سدی است در برقراری احساس و عواطف که مهم‌ترین رشته ارتباط بین آن دو است . ارتباط نزدیک و الزامی مادر و فرزند از دوران جنینی بچه آغاز می‌شود و پس از آن هم  نوزاد باید از محبت پدر و مادر برخوردار باشد. پس زندگی روانی و اجتماعی نوزاد پیش از زایش آغاز می‌گردد.

 چند هفته پس از تولد می‌توان واکنش‌های او را نسبت به محیط مشاهده کرد که در برابر نوازش به شخص نزدیک و در صورت تهدید دور می‌شود. بدیهی است اساس و بنای حالت‌های روانی انسان در دوران کودکی پایه ریزی می‌شود و توجه نکردن به، به‌سازی محیط زندگی کودک بویژه از نظر عاطفی و روانی کودکان را با مسائل و مشکل‌های بسیاری روبرو ساخته و آنان را به صورت یک کودک ناسازگار جلوه‌گر می‌سازد. محبت پدر و مادر، به کودک احساس امنیت و پذیرش می دهد.

محیط زندگی کودک، اشخاصی که پیرامون او هستند، روش رفتار بزرگترها با یکدیگر و با کودک؛ وضعیت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و مذهبی هریک به نوبه خود اثراتی در روحیه کودک به جای می‌گذارند .

دوره کودکی، دوره رشد و یادگیری است . کودکانی که از نظر روانی تندرست هستند، کنجکاوی فراوانی برای فهمیدن مطالب دارند. شایسته است این اشتیاق به موقع درک شده و پاسخ مثبت به آن داده شود. به پرسش کودک باید پاسخ درست، ساده و بدون انحراف داد که در عین‌حال در خور فهم و ظرفیت روانی و سنی بچه باشد.

برخی از نشانه‌های رفتاری ممکن است در آغاز به‌ظاهر بی‌اهمیت جلوه کند؛ مکیدن انگشت، ترکردن رختخواب، جویدن ناخن و مانندآنها از نشانه های اختلال رفتاری کودک است. پاره‌ای دیگر از اختلال‌های رفتاری مانند کج‌خلقی ، ترس‌های غیرعادی، از خواب پریدن، خواب‌های وحشتناک و کابوس، هراس بیجا، فشار دادن دندان به‌هنگام خواب، خرابکاری در خانه و یا حسادت‌های بیش از اندازه از علائم پیشرفته اختلال روانی در کودکان است. همه پیش‌آگهی‌ها در صورتی که پیشگیری نشود کم‌کم به پیدایش رفتار ضد اجتماعی، دلهره و اضطراب، افسردگی، انزوا و گوشه‌گیری و علاقه نداشتن به درس و زندگی می‌رسد و ممکن است کودک را به گرفتاری به بیماری‌های روانی‌عصبی (سایکونوروز) یا روانی (سایکوز) بکشاند .

روشن است که علت همه این آشفتگی‌های روانی و عاطفی کودک را باید نخست در محیط خانواده جستجو کرد. کودک در خانه باید احساس خوشی و امنیت کند، پدر و مادر دانا با مهربانی خود می‌توانند برای بچه تکیه‌گاه خوبی باشند و آرامش و اطمینان لازم را به وی ببخشند. وارون این؛ نبود مناسبات درست میان پدر و مادر، و درگیری میان آنان، تبعیض میان فرزندان، کودک را دچار کمبودهای عاطفی و روانی می کند. براساس آمار و گزارشهای مراکز بهداشت روانی بیشتر کودکان ناسازگار متعلق به خانواده‌های ازهم‌پاشیده‌ای هستند که یا سرپرستان آنان از یکدیگر جدا شده یا یکی از آنان مرده و یا خانواده‌های آنان متشنج، جنجالی و پر از اختلاف‌های خانوادگی بوده است. از دیگر ناسازگاری‌های خانواده که سبب دشواری روانی می‌شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:

بیکاری، فقر، از همه مهم‌تر اعتیاد، نبودن ارتباط پسندیده بین پدر و مادر، نبودن اعتماد بین خانواده و مدرسه.

 نقش مدرسه :

آرمان اصلی مدرسه همانطور که همه می دانند آموزش و پرورش است که می تواند خواسته‌های خودآگاه و ناخودآگاه کودک را به گونه ای پرورش دهد که جبران احساس ناایمنی او را کرده و  او را به ویژگی‌های نیکو برای سازش با محیط تشویق نماید؛ تا کم‌کم به استقلال رسیده و فردی سودمند، وظیفه‌شناس، متعهد و شایسته برای جامعه گردد.

بدون شک برای تأمین چنین حالتی، تلاشی گسترده و همه جانبه هم از سوی خانواده و هم از سوی دبستان، راهنمایی، دبیرستان لازم است تا تندرستی جسمی و روانی کودک تأمین گردد.

با چنین دریافتی از مسئله بهداشت روانی و با تکیه بر چنین اصولی است که موضوع بهداشت روانی کودکان بویژه در مدرسه مطرح می‌شود. این احساس مسئولیت همگانی تمام گروهها را در بر می گیرد؛ بویژه کسانیکه در نهادهای بهداشتی، آموزشی و اجتماعی دارای مسئولیتی در پرورش کودکان هستند.

که البته این خود مستلزم سلامت روانی والدین ، معلمان ، مربیان ، مدیران و مراقبان بهداشتی مدارس می‌باشد.

یکی از وظیفه‌های مهم مربیان مدارس و مشاوران و راهنمایان این است که به عنوان بیماریابی، رفتارهای غیرطبیعی کودکان را کشف کرده و در رفع عت‌های پدیدآورنده آن کوشش کرده و همکاری لازم را با خانواده بیمار انجام دهند؛ درغیر این صورت ممکن است کودک در آینده به بیماری‌های روانی و رفتارهای غیرطبیعی یا ضد اجتماعی گرفتار شود.

متأسفانه هم‌اکنون وضع به گونه‌ای است که به علت ناآشنایی بسیاری از خانواده ها از مسائل بهداشت روانی گروه بزرگی از کودکان که وارد مدرسه می‌شوند دارای دشواریهای رفتاری، شناختی و عاطفی می باشند.

شوربختانه خانواده‌های این کودکان غالباً چنان توانائیهایی در حل مشکل‌های پیچیده مربوط به رشد فرزندانشان را ندارند، بنابراین والدین این کودکان بایستی برای برطرف ساختن این مشکلات از مشاوران و مربیان کارآزموده مدرسه کمک بخواهند. افزون بر این گاهی رفتار معلمان و اولیای مدرسه نیز با موازین پرورشی و روانشناسی کودک هماهنگی نداشته و مشکلات این گروه از کودکان وسعت بیشتری می‌یابد. رفتارهای خشن و تنبیه‌های بدنی، سرکوفت زدن و تحقیر دانش‌آموزان، کلاس‌های پرجمعیت و فضاهای تنگ آموزشی، مشکلات بهداشتی کلاس‌ها، کمبود برنامه‌های فرهنگی هنری و ورزشی، نبود برنامه‌های شاد، چندنوبته کردن مدارس، تأکید بر رنگهای مرده و افسرده مانند سیاه، دوری از رنگهای شاد و زنده مانند سبز و آبی و سفید، کمبود مشاوران و کارشناسان ورزیده و مهربان پرورشی  بهداشتی در مدارس؛ رشد روانی رفتاری کودک و بالندگی اندیشه و شخصیت او را ناممکن می‌سازد.

البته یک سری بیماری‌های کودک مانند: کاهش بینایی و شنوایی، کند ذهنی و معلولیت‌ها نیز در این امر دخیل هستند. بنابراین اگر دیده شود که کودکی در درس یا رفتارش دچار اشکال است بایستی از نظر جسمی نیز معاینه شود.

در دنباله در ارتباط با بهداشت روانی کودک یک سری از اختلالات مانند ترس از مدرسه، ناسازگاری و گوشه‌گیری را بررسی می‌کنیم.

 

ترک اعتياد (withdrawal)

معتادانی که اعتياد (Addiction) را کنار می‌گذارند، ممکن است دچار يکسری پيامدهايی شوند. اين عوارض را می‌توان با رعايت پاره‌ای مواد کاهش داد و به‌راحتی تحمل نمود؛ تا اينکه پس از آن، فرد معتاد به انسان تندرستی تبديل شود.

 

 

الف ـ ضعف خستگي:

1ـ طول مدت و دفعات استراحت را نسبت به پيش از شروع ترك افزايش دهيد.

2ـ دوره هايي از استراحت در طول روز براي خود در نظر بگيريد.

3ـ بايد برنامه بدون تغيير براي استراحت و رفع خستگي داشته باشيد.(نظم زمان خواب و بيداري)

4ـ ميزان فعاليت بايد در حد تحمل باشد.(پياده روي)

5ـ ميزان فعاليت خود را کم‌کم افزايش دهيد.

6ـ دوش آب گرم بصورت پی‌درپی. (حداقل دوبار در روز گرفته شود.)

7ـ دماي اتاق را خنك نگهداريد چون باعث شادابي مي شود.

8 ـ مواد خوراکي رابصورت متعادل مصرف كنيد.(از پرخوري و كم خوري پرهيز شود)

9ـ تا آنجا که می‌توانيد از داروي خواب آور كمتر استفاده كنيد.

10ـ ورزشهاي مناسب مانند پياده روي، ورزشهاي كششي متعادل، نرمش صبحگاهي،سونا، شنا و...را فراموش نكنيد.

 

ب ـ درد بدن:

1ـ کوشش كنيد علت درد را پيدا كنيد. در رفع آن بكوشيد .(اضطراب و...)

2ـ بهترين وضعيت را براي نشستن و خوابيدن برگزينيد.

3ـ از روشهاي شل كننده ماهيچه‌اي مانند تنفس عميق، آرامش ماهيچه‌اي و روشهاي خيال انگيز مثل گوش كردن به موسيقي، راديو و تماشاي تلويزيون و مطالعه براي كنترل درد بهره ببريد.

4ـ مي‌توانيد با تجويز پزشك از داروهاي ضد درد و شل كننده عضلاني استفاده كنيد.

5ـ مشت‌ومال (ماساژ) بدن و ماهيچه‌ها و دوش آب گرم نيز بسيار سودمند است.

6ـ ملحفه پاکيزه و محيط آرام و تاريك در رفع حالت درد سودمند است.

7ـ همواره دوره هايي از استراحت را ضمن فعاليت در نظر بگيريد.

8ـ محيط آرام و آسوده در برطرف کردن درد به علت كاهش دادن اضطراب مفيد است.

 

پ ـ بي‌خوابي:

1ـ زمان رفتن شما به بستر بايد مشخص باشد.

2ـ از چرت زدن در طي روز خودداري كنيد. يعني نبايد درطي روز دراز بكشيد يا حتي بعد از ناهار چشمها را بر هم بگذاريد. بايد از روشهايي مثل قدم زدن و تماشاي تلويزيون در حالت ايستاده و...کمک بگيريد به طوريكه عادت كنيد در زمان معين به بستر برويد.

3ـ از مصرف الكل، كافئين، قهوه و چاي غليظ قبل از خواب پرهيز كنيد.

4ـ خوراک در ساعت معيني خورده شود. بهترين زمان پس از بيدار شدن است.

5ـ تفريح، كارهاي نشاط آور و لذت بخش در طي روز در خواب شب مؤثر است.

6ـ هر اندازه از ورزش براي رفع مشكل بي‌خوابي سودمند است و بايد بيمار آن را انجام دهد.

7ـ محيط آرام و لباس راحت، روكش پاکيزه ملحفه‌ها، خاموش كردن چراغها و تلويزيون و مطالعه نکردن در زمان خواب و يا نخوردن غذا دربستر در بهبود مشكل سودمند است.

8 ـ آرامش اعصاب و تعديل انديشه‌های ناراحت كننده و يا جايگزيني آن با  افکار سودمند (چرا كه ذهن نمي‌تواند بدون تفكر به هيچ چيز در بستر درازكش كند) و جدا نمودن موضوعات و تفكرات لذت بخش نيز كمك كننده است.

9ـ شما بايد در مورد خواب انتظارات واقع بينانه داشته باشيد. نبايد انتظار داشته باشيد هيچ شبي در طي خواب بيدار نشويد؛ هدف اصلي برنامه خواب، افزايش شب‌هايي است كه بيمار بتواند به راحتي استراحت كند.

 

ت ـ سرگيجه و كاهش فشار خون:

1ـ فشار خون را بايد به طور پی‌درپی زير نظر پزشك بررسی كنيد. (دست‌کم هر 4روز يك بار)

2ـ از دوش آب داغ خودداري كنيد. (به علت گشادي عروق وبدتر شدن سرگيجه)

3ـ از مايعات وآب فراوان کمک بگيريد. (حداقل 12 ليوان در روز)

4ـ بهتر است از مايعاتي مثل آبميوه، نوشابه، شربت و شير كه هم حجم را فراهم مي كنند و هم ارزش خوراکي دارند استفاده كنيد.

5ـ از نوشيدن الكل و نوشابه هاي الكلي جدا خودداري كنيد.

6ـ تلاش نماييد از نمك، بيشتر از حد معمول استفاده كنيد. مثلاً براي خوردن ميوه ها و بعضي از سبزيجات به آنها نمك بيشتر بزنيد.

7ـ با بروز حالت سرگيجه سريع روي زمين دراز بكشيد و پاها را در يك سطح بلند قرار داده يا به ديوار بزنيد.

8ـ استفاده از جوراب تنگ و محكم و ساقه بلند مي‌تواند سود داشته باشد.

9ـ از تغيير وضعيت ناگهاني از حالت نشسته به ايستاده بايد خودداري كنيد و آهسته تغيير وضعيت دهيد، يعني ابتدا چند دقيقه نشسته و پاها را از تخت آويزان كرده و سپس بايستيد و آنگاه حركت كنيد.

10ـ به اندازه ادرار خود نيز توجه كنيد. چون كاهش شديد فشار خون موجب كاهش ادرار مي شود؛ با پيدايش اين حالت، سريع نوشيدن مايعات را شروع كنيد.

 

ث ـ كاهش اشتها:

1ـ در بيشتر بيماران نيازي به محدوديت رژيم خوراکي وجود ندارد .

2ـ نوع خوراک بايد با همكاري بيمار باشد تا برايش جذاب باشد.

3ـ تا حد امكان از خوراک مورد علاقه بيمار استفاده شود.

4ـ مصرف غذاهايي كه بوي محرك دارند، مانند ماهي سرخ شده و... در تحريك اشتها در بيمار سودمند و خوب است.

5ـ خوراک را بهتر است به مقدار كم و دفعات زياد مصرف كنيد، (6تا8 وعده در روز)

6ـ از نوشيدن مشروبات الكلي جدا اجتناب كنيد.

7ـ بهداشت و پاكيزگي دهان و دندان را حتماً مورد توجه قرار دهيد.

8ـ در صورت پيدايش حالت تهوع مي توانيد از نمك يا ادويه براي تحريك اشتها استفاده كنيد.

9ـ انجام فعاليت و ورزش پيش از مصرف خوراک در افزايش اشتها سودمند است.

10ـ پاكسازي و آراستگي محيط صرف غذا و اطمينان از استراحت و آرامش بيمار، از عوامل مشوق خوردن است.

11ـ وسايل مرتب و پاکيزه هنگام صرف خوراک به آرامش هنگام خوردن كمك مي كند.

12ـ بهره‌گيری از خوراکي‌هاي جذاب به مقدار كم، ممكن است در افزايش اشتها كمك كننده باشد.

 

ج ـ تهوع و استفراغ:

1ـ در طي هفته اول درمان بايد حداقل 12 ليوان معمولي از مايعات مختلف در طول روز استفاده كنيد .

2ـ مي‌توانيد از مايعاتي نظير آبميوه، نوشابه، شربت وشير  كه هم حجم را فراهم مي كنند و هم ارزش غذايي دارند استفاده كنيد.

3ـ بايد خوراک را به مقدار كم و دفعات زياد بخوريد.

4ـ از نوشيدن الكل و نوشابه هاي الكلي خودداري كنيد .

5ـ خوردن ليموي تازه وآب ليمو به مقدار كم به برطرف شدن حالت تهوع و استفراغ كمك مي‌كند.

6ـ استفاده از چيپس يخ به برطرف شدن حالت تهوع كمك مي كند .

7ـ مي‌توانيد مطابق دستور پزشك از داروهاي ضد استفراغ نيم ساعت پيش از مصرف غذا کمک بگيريد.

8ـ در صورتي‌كه تهوع و بالا آوردن شديد باشد، بايد از مايعات تزريقي وريدي زير نظر پزشك کمک بگيريد.

9ـ بهتر است تا آنجا می‌توانيد اضطراب را در خود كاهش دهيد.

10ـ دوش آب گرم و آرامش عضلاني و اعصاب به علت اثر كاهش دهندگي اضطراب، در جلوگيري از حالت تهوع و استفراغ سودمند است.

ويتامين‌ها و برنامه خوراکی Vitamines

براي همگان روشن است كه ويتامينها در نگهداری، كاركرد و تندرستي بدن داراي اهميت بسياري هستند؛ بررسی‌های نوين در اين زمينه، نشان مي‌دهند كه ويتامينها از بيماري‌هايي مانند سرطان و قلبی‌عروقی نيز پيش‌گيري مي‌كنند . به همين جهت تلاش براي استفاده همیشگی از ويتامين‌هاي موجود در خوراکی‌ها و درصورت دستور پزشک مصرف روزانه داروی مولتي‌ويتامين سفارش مي‌شود. . البته‌ بايد به ياد داشت که مصرف‌ بدون تجويز پزشگ و بيش از اندازه ‌ويتامين‌ها و مواد معدنی‌ممكن‌ است‌ سبب مسموميت، عوارض ناخواسته و پيامدهای ناگوار شود.

در نوشتار زير مواد معدنی (کانی‌ها) و ويتامين‌هاي ضروري و مورد نياز بدن، کارکرد، دوز (اندازه مورد نياز بدن) و منابع خوراکی آنها يادآوری شده است.

B1  (ب1) تيامين:

در سوخت‌وساز کربوهيدات‌ها (مواد نشاسته‌ای) و ساختار دستگاه عصبی مؤثر است. کمبود آن باعث بيماری بری‌بری (ضعف ماهيچه‌ها، التهاب قلب يا کارديت و گرفتگی ماهيچه‌های پا) می‌شود.

در دل و جيگر و قلوه، آبجو بدون الکل (ماالشعير)، تخم‌مرغ، سبزيجات، آجيل و سبوس غلات وجود دارد.

B2  (ب2) ريبوفلاوين:

در سوخت‌وساز کربوهيدات‌ها و چربی‌ها؛ و نگهداری کارکرد تنفسی نقش دارد. در کمبود آن زخم‌هايی پيرامون لب و بينی و حساسيت به نور پيدا می‌شود.

بهترين منبع خوراکی آن جگر، شير، گوشت، غلات، سبزيجات و قارچ است. 

B3   (ب3) نياسين:

در کاهش چربی کلسترول نقش دارد. کمبود آن باعث افسردگی و بيماری پلاگر ( آفتاب‌سوختگی پوست، تهوع و بالا آوردن، آماس زبان و گيجی) می‌شود.

ماهی تن (هوور)، جگر، لوبيا، عدس و نخود سرشار از اين ويتامين هستند.

B5   (ب5) پانتونيک اسيد:

در سوخت‌وساز کربوهيدات‌ها، پروتئين و چربی‌ها نقش دارد. در گوشت وجود دارد و در روده هم ساخته می‌شود.

B6 (ب6)  پيروکسيدين:

ويتامين‌هاي خانواده B سبب كاهش سطوح هموسيستئين خون و درنتيجه كاهش اثرات تخريبي در سرخرگ‌ها مي‌شوند. بنابراين اين ويتامين‌ها احتمالاً دركاهش خطر بيماري‌هاي قلبي – عروقي و کم‌خونی نقش دارند. در درمان ترک لب و ويار بارداری هم بکار می‌رود.

دوزاژ(اندازه مورد نياز بدن) برای زنان ومردان در سن 30 تا 50 سالگي: روزانه 3/1 ميلي‌گرم؛ و در بالاي 50 سالگي، مردان: 7/1 و زنان: 5/1 ميلي گرم روزانه است.

جگر، گوشت‌قرمز، گوشت  پرندگان و ماهي، سبزيجات مانند اسفناج، لوبيا، سويا و ميوه‌هايي مانند موز و هندوانه سرشار از اين ويتامين است. 

B12 (ب)12 سيانوکوبالامين:

اين ويتامين‌ محافظت‌كننده سلولهاي عصبي است. بررسي‌ها نشان ‌مي‌دهند كه ‌سالمندان ‌دچار كاهش ‌ويتامين ‌B12 داراي ‌اختلالات حافظه هستند. افراد بالاي 66 سال و سالمندان در جذبB12 مشكل‌دارند، به‌طوري‌كه درحدود 25درصد از افراد بالاي 66 سال. اين‌ويتامين را به‌ ميزان ‌كافي‌دريافت ‌نمی‌كنند.

مردان و زنان بالاي 30 سال: روزانه 4/2 ميكروگرم نیاز دارند.

فراورده‌های جانوری مانند گوشت، جگر و دل و قلوه، لبنيات و غلات ‌غني‌از اين ماده‌اند. (گياه‌خواران، حتماً نيازمند منبعي‌براي تامين اين ويتامين ‌هستند تا دچار عوارض ‌ناشي‌از كمبود آن نشوند.)

B7   (ب7)  بيوتين:

برای تندرستی پوست و مو و ناخن ضروری است.

در غلات، پنير و قلوه وجود دارد.

اسيد فوليك:

مصرف‌آن‌ در طي ‌دوران‌ بارداري‌از بروز نقايص ‌لوله عصبي‌در جنين‌ پيش‌گيري ‌مي‌كند. همچنين ‌خوردن آن ‌براي ‌زنان‌ در سنين ‌باروري‌ضروري‌است. اين ‌ويتامين‌ از سرطان روده بزرگ، کم‌خونی ‌و بيماري‌آلزايمر پيش‌گيري ‌مي‌كند.

نياز مردان‌ و زنان ‌بالاي 30 سال: 400 ميكروگرم روزانه است. درطي‌دوران‌ بارداري: روزانه 600 ميكروگرم دوزاژ افزايش‌ مي‌يابد.

در نان‌هاي‌داراي‌غلات‌ غني‌شده، انواع ماكاروني‌ها، سبزيجاتي‌مانند لوبياسبز ‌و نخود، اسفناج، كلم بروكلي، بادام زمينی، برنج، لوبيا قرمز، ‌پرتقال حضور دارد.             

C (ث) آسکوربيک اسيد:

رژيم خوراکي سرشار ‌از ويتامين ‌C سبب ‌كاهش ‌خطر ‌سرطان ‌پستان ‌و معده مي‌شود. اين ‌ويتامين‌ همچنين ‌در پيش‌گيري از كاتاراكت (آب مرواريد)، کم‌خونی، پوکی استخوان‌ و سرماخوردگی نقش دارد.

مردان ‌بالاي30‌سال:‌ روزانه 90ميلي‌گرم، زنان‌ بالاي30‌سال: روزانه 75 ميلي‌گرم نيازمند ان هستند. سيگاري‌ها ‌بايد روزانه  35‌ميلي‌گرم بيفزايند.

در پرتقال، گريپ‌فوروت و ديگر مركبات. كلم بروكلي، فلفل سبز، كلم، انبه، گوجه فرنگی، اسفناج، جعفری، هندوانه و توت‌فرنگي وجود دارد.

A (آ) بتاکاراتن:

در نگهداری‌ كاركرد بينايي ‌نقش ‌دارد. برخي‌بررسی‌ها نشان‌ مي‌دهند كه ‌رژيم‌هاي خوراکی سرشار‌از آن، سبب ‌كاهش‌ خطر آب مرواريد و شب‌کوری ‌مي‌شوند.

مردان‌ بالاي30سال: 3000 واحد،  و زنان ‌بالاي30 سال:2333  واحد نيازمند هستند.

بخش گسترده‌اي از منابع مهم ويتامين A عبارتند از: شير و فراورده‌هايش، تخم‌مرغ، جگر، روغن و جگر ماهی، هويج، سيب‌زميني و انبه.

D  (د):

درصورتي ‌كه ‌همراه ‌با كلسيم‌ مصرف ‌شود سبب‌ كاهش ‌شكستگي‌هاي‌استخواني و پوکی آن ‌خواهد شد. در درمان نرمی استخوان (راشی‌تيسم و استئومالاسی) از آن بهره می‌گيرند. در اندازه‌هاي‌بالاتر، از سرطان روده، پستان و تخمدان ‌پيش‌گيري‌مي‌كند.

مردان‌ و زنان پيش از 51سالگي‌200 واحد روزانه و درسال‌های 51 تا70‌ سالگي: روزانه 400 واحد به آن نيازمندند. (پس از50‌سالگي، دوز آن در زنان 20درصد افزايش‌ مي‌يابد.)

زنان‌، بالغين‌ بالاي50سال و سياه‌پوستان ‌در معرض ‌خطر كمبود اين ‌ويتامين قرار دارند. منابع ‌مهم‌آن عبارتنداز: شير و فرآورده‌های آن، غلات‌غني‌شده‌، برخي‌انواع‌ ماهي‌ها و كره‌ مارگرين (گياهی). آفتاب باعث ساخته شدن آن در بدن می‌شود.

E (ای):

به‌عنوان ‌انتي‌اكسيدان، سبب ‌خنثي‌كردن ‌راديكال‌هاي ازاد تخريب‌كننده‌سلولها مي‌شود. همچنين ‌در برابر پيری پوست، کاهش بينايی، کاهش دردهای عادت ماهانه،‌ سقط جنين، سرطان ‌پروستات ‌و آلزايمر داراي‌اثرات ‌پيش‌گيري‌كننده ‌است.

مردان ‌و زنان ‌بالاي30‌سال: 22ميکروگرم از منابع‌ طبيعي ‌و يا 33 از منابع ‌مصنوعی به اين ويتامين نيازدارند.

روغن‌هاي‌گياهي‌بهترين ‌منبع ‌اين ويتامين‌ هستند(مانند روغن‌ ذرت). همچنين‌در سبزيجات‌سبز، گردو و حبوبات‌يافت ‌مي‌شود.

K (کا):

درتشكيل ‌لخته و پيش‌گيری ‌از خونريزی از اهميت ‌زيادي‌برخوردار است. در بهبود زخم و از طريق‌ مهار عوامل‌ مخرب ‌استخوان‌ در نگه‌داري ‌و حفظ تندرستی استخوان‌ها‌ نقش ‌دارد. مصرف ‌آن در برنامه خوراکی ‌به‌طور منظم، شانس‌شكستگي‌هاي‌استخوان لگن و ران را كاهش مي‌دهد.

کسان بالاي‌30سال:   22 ميکروگرم از منابع‌ طبيعي ‌و يا 33 از منابع مصنوعي به آن نيازمندند.

سبزيجات‌سبز تيره و پربرگ‌ مانند ‌اسفناج، کاهو و کرفس، زیتون، آفتاب‌گردان، كلم ‌بروكلي ‌و  كلم، ‌فرآورده‌هاي‌لبني‌مانند ‌شير. تخم‌مرغ و همچنين آجيل،  غلات و جگر از منبع آن می‌باشند. در روده نيز بخشی از آن ساخته می‌شود.

Ca  كلسيم:

براي تندرستی ‌استخوان‌ها‌ ضروري‌است. البته ‌مصرف ‌مقادير زيادي‌از آن، ممكن ‌است ‌شانس سنگ کليه ‌را بالاببرد. براي‌ محافظت‌از قلب ‌بهتر است‌ مقاديري ‌از كلسيم‌ روزانه‌ خود را از منابع‌ غيرشيری‌ كلسيم، ‌تامين ‌كنيد.

اندازه مورد نياز: مردان و زنان بين 30تا 50 سال: 1000 ميليگرم ‌روزانه‌، بالاي 50سال: 1200ميليگرم‌روزانه.

منبع‌های خوراکی آن: شير، پنير، ماست. منابع‌ غير شيري‌عبارتند‌از: كلم‌بروكلي، آب‌پرتقال، كلم. 

Mg  منيزيم:

اين ‌ماده‌ معدني ‌در محافظت ‌از قلب‌ و در كاهش ‌فشار‌خون ‌نقش دارد. البته ‌بساري‌از مردم ‌مقادير ‌كافي ‌اين‌ ويتامين ‌را دريافت ‌نمي‌كنند.

اندازه مورد نياز: مردان‌بالاي30سال: روزانه ‌420 ميليگرم، زنان: 320ميليگرم‌ روزانه.

منبع‌های خوراکی آن: سبزيجات‌سبز مانند اسفناج‌ و كلم، گردو، پسته، ‌غلات غني‌شده‌، حبوبات و سبزيجات.

K  پتاسيم:

اين ماده کانی در ‌كاهش خطر فشار خون ‌نقش‌دارد. برخي‌ بررسی‌ها ‌نشان‌ داده‌اند‌ كه‌ مصرف پتاسيم ‌كافي همراه‌ با منيزيم ‌در تنظيم‌ تراكم‌ معدني ‌استخوان‌ نقش‌ دارد.

نياز روزانه مردان و ‌زنان ‌بالاي  30‌سال 4700 ميليگرم است.

در گوشت، پرندگان، ماهي، ‌موز‌، خرما، شير، گوجه‌فرنگي، فلفل سبز و پرتقال وجود دارد. 

Na (سديم):

با اين‌ وجود كه نمک سديم در تنظيم ‌‌فشار خون ‌نقش ‌دارد. اما مصرف ‌مقادير زياد آن ‌نيز چندان درست ‌نبوده ‌‌‌و كاهش ‌مصرف‌ آن ‌در كاهش‌ خطر فشارخون نقش ‌دارد.

مردان ‌و زنان 19تا  50‌سال 1500  ميليگرم‌ روزانه نیاز دارند.

نمك خوراکی، سس‌ سويا و نيز ‌غذاهاي‌تازه از منابع آن هستند.

Fe (آهن):

در توزيع ‌اكسيژن‌ در جريان‌ خون ‌ بدن‌ و اندام‌ها نقش‌ دارد. در زنان‌ به‌دليل‌ قاعدگي، ممكن ‌است‌ مقداري‌آهن‌ از دست برود. به‌همين ‌جهت ‌بسياري‌ از زنان ‌در سال‌های باروري ‌دچار‌ كمبود‌ آهن‌ هستند. در دوران ‌قاعدگي، آنمي (کم‌خونی)‌ کمبود آهن‌ در يك ‌نفر از هر ده ‌زن‌ديده‌ مي‌شود. همچنين‌كمبود ‌آهن ‌سبب‌ پيامدهای ناگوار عصبی خواهد شد. گياه‌خواران ‌نياز به‌ اندازه‌های ‌بيشتري‌ آهن‌ در برنامه خوراکی ‌خود دارند.

نياز روزانه مردان30 تا 50 سال: روزانه 8 ميلي‌گرم، و زنان ‌30 تا 50سال: 18ميليگرم.

منابع آن: گوشت‌قرمز، پرندگان، نان و غلات ‌غني ‌شده، تخم‌مرغ، تخم‌كدو، اسفناج، سبوس‌ و عرق ‌نعنا.

Se  سلنيم:

اين ‌ماده ‌کاني‌ در كاهش ‌خطر ‌برخي ‌سرطان‌ها نقش ‌دارد. مصرف‌ آن‌همچنين ‌در مردان‌در معرض ‌خطر سرطان پروستات ‌از اهميت ‌زيادي ‌برخوردار است.

نياز روزانه مردان ‌و زنان‌ بالاي‌30‌سال: 55 ميكروگرم.

غذاهاي ‌دريايي‌، جگر؛ دانه‌ها و غلات‌ درصورتي ‌كه‌ در خاك‌ غني‌از سلنيوم ‌كاشته‌شوند، داراي‌مقادير ‌زيادي از ‌اين ‌ويتامين‌ هستند.

Zn  روي:

روي ‌در همراهي ‌با آنتي‌اكسيدان‌ها‌ سبب ‌كاهش‌‌ گسترش ‌در خرابی ‌ماكولاي‌ چشم‌ (نقطه زرد) خواهدشد. بر روی پوست نيز اثر بسِار خوبی دارد.  گياه‌خواران ‌نيازمند ‌مقادير بيشتري ‌روي‌ هستند.

مردان ‌بالاي30 سال: روزانه 11ميليگرم و زنان ‌بالاي‌30‌سال: روزانه 8 ميليگرم به اين کانی نيازمندند.

منابع آن: فرآورده‌هاي جانوری ‌شامل گوشت ‌قرمز و گوشت‌ پرندگان؛ خوراکی هاي ‌دريايي ‌مانند خرچنگ‌ و ميگو؛ همچنين ‌گندم ‌و تخم ‌آفتابگردان.

I  (يد):

يد به عنوان‌ جزئي‌ از هورمون‌هاي ‌نيروئيدي‌ در تنظيم‌ متابوليسم (سوخت و ساز) ‌بدن‌ نقش‌ دارد.

مردان ‌و زنان: 150 ‌ميكروگرم به آن روزانه  محتاج هستند.

باتوجه‌ به‌ اينكه ‌يد ‌به ‌طور طبيعي‌در ‌بسياري ‌از تركيبات‌ (به‌جز خوراکی‌های دريايی مانند ميگو) يافت ‌نمي‌شوند؛ بنابراين ‌يد ‌اغلب ‌به‌ نمك‌ ‌اضافه ‌مي‌شوند.

‌F  (فلورايد):

فلورايد، در تشكيل‌استخوان ‌و پيش‌گيري ‌از تخريب‌ دندان‌ها ‌داراي‌اهميت‌ است.

مردان: روزانه ‌4 ميليگرم ‌و  زنان ‌3 ميليگرم به اين ماده نياز دارند.

باتوجه به کمبود فلورايد‌، اين ماده گاهی به آب‌آشاميدني و بيشتر در خمير دندان‌ها افزوده می‌شود.

 

ضد آفتاب (Sunblocker)

نوشتار زیر از جستارهای پرطرفدار برای دانشمندان، پزشكان و مردم می‌باشد. با پژوهش‌های پی‌درپی هر روز بر دانش چگونگی اثر پرتوهای آفتاب بر پوست و روش‌های جلوگیری از این اثرات زیانبار افزوده می‌گردد.

آسیب نوری (photo damage):
نورخورشید در هوای سرشار از اكسیژن آسیب‌های ویژه‌ای بر پوست وارد می‌كند. بدترین این زیان‌ها، سرطان پوست می‌باشد. دیگر آسیب‌ها عبارتند از: چین و چروك، پوسته‌ریزی، خشكی لب و پوست؛ و تغییرات رنگدانه‌های پوست به لك‌های تیره و روشن. پس از جذب پرتو فرابنفش (UV) نورخوشید در رنگدانه‌های پوست یك‌سری واكنش‌های نوری شیمیایی ایجاد می‌كند كه منجر به پیری یا سرطان‌های پوست می‌گردد. كاركرد دفاعی طبیعی برای مقابله با این آسیب‌ها بهره‌گیری از آنزیم‌های موجود در یاخته‌های پوست است كه عمل اكسیداسیون و پیرسازی را خنثی می‌كند.

برخورد بیش از اندازه نور خورشید، اكسیژن و آلودگی هوا بر این مكانیسم دفاعی غلبه می‌كنند و اثرهای زیانبار خود را اعمال می‌نمایند. پرتوهای فرابنفش نورخورشید از لحاظ طول موج به سه طیف تقسیم می‌شود:
(1) UVA (3) UVB (2) UVC .

نورخورشید ممكن است كاركرد دفاع ایمنی پوست را سركوب نماید. حدود 40 درصد از افراد به سركوب ایمنی نور خورشید مستعد هستند بویژه در كسانی كه پیوند كلیه شده‌اند. نور خورشید دارای بیست برابر UVA  نسبت به UVB می‌باشد.. UVB به طور كامل در اپیدرم  یا همان یاخته‌های سطح پوست جذب می‌شود. در حالی كه UVA ممكن است به قسمت‌های عمقی پوست نفوذ كند و حتی ممكن است به سلول‌های در گردش خون نیز برسد. شیشه‌ی پنجره‌ها از ورود UVB به داخل جلوگیری می‌كند، ولی توانایی جلوگیری از پرتو UVA را ندارد. در نتیجه کسانی كه در اتومبیل هستند و خلبان‌ها از اثرات زیان‌آور این پرتو ایمن نیستند.
با توجه به عمق نفوذ UVA می‌توان اثرات پیری پوست را به آن نسبت داد.

نگهداری پوست:
كلید طلایی مراقبت از پوست استفاده از ضدآفتاب‌ها می‌باشد. درجه‌ی حمایتی پوست از نور روی ضدآفتاب‌ها با حروف:
SPF: Sun Protection Factor  مشخص شده است.

مصرف ضدآفتاب‌ها نباید سبب ایجاد احساس یك ایمنی دروغین در فرد گردد. چون این احساس سبب در برابر قرار گرفتن بیش از اندازه‌ی فرد در نور آفتاب می‌شود، این در حالی است كه هیچ ضدآفتابی حمایت كامل در برابر همه‌ی پرتوهای زیانبار خورشیدی را ایجاد نمی‌نماید. گاهی برخی از تركیبات ضدآفتاب در برابر نور تبدیل به رادیكال‌های آزاد شده، در پوست جذب می‌شوند و اثرات زیان‌آور پدید می‌آورد. بنابراین در انتخاب ضدآفتاب‌ها باید به نكته‌های زیر دقت كرد:

 1-  عدد SPF به میزان حمایتی در برابر UVB دلالت دارد و استفاده از SPF بالاتر از 15 توصیه می‌گردد. برای بیماران با پوست سفید استفاده از SPF بالاتر از 30 توصیه می‌گردد.

2-  برای بهره‌مندی از درجه‌ی حمایتی واقعی ضدآفتاب باید آن را به مقدار زیاد و پی‌درپی بهره گرفت.

 3-  ضدآفتاب‌هایی كه پوست را در مقابل UVA حمایت می‌كنند، روی خود علامت UVA=UVB را ثبت نموده یا از واژه‌ی وسیع‌الطیف (با اثر گسترده) Broad Spectrum استفاده نموده‌اند.

4-  فرآورده‌های مقاوم در برابر آب برای شناگران لازم است. این ضدآفتاب‌ها حدود 40 تا 80 دقیقه در آب دوام می‌آورند.

5- در روزهای مرطوب و شرجی دفعات بهره‌گیری از ضدآفتاب‌ها را زیادتر كنید.

6-  با وجود استفاده از ضدآفتاب، از آفتاب دوری نمایید.

7-  تا حد امكان در روزهای تابستان در فاصله‌ی 11 صبح تا 3 بعدازظهر از خانه بیرون نروید.

8-  علاوه بر مواد شیمیایی كه در ضدآفتاب از اثرات بد پرتو فرابنفش جلوگیری می‌نمایند، بهره‌گیری موضعی از ویتامین C و E، سلینوم، روی و فرآورده‌های موجود در چای سبز در تركیب ضدآفتاب‌ها سبب كارایی بیشتر آنها می‌شود. بنابراین به درجه‌ی این مواد روی ضدآفتاب دقت كنید.

9-  اس پی اف حقیقی هر ضدآفتاب در صورتی اعمال می‌شود كه ما به میزان 2 میلی‌گرم از آن برای هر سانتی‌مترمربع از پوست استفاده نماییم.

10-  برای تصمیم‌گیری نهایی در مورد انتخاب ضدآفتاب با پوستتان با پزشك مشورت نمایید.
 

 

موادمخدر داروی دردها؟! Opium, Narcotic

معتادان، به دنبال بهانه‌ای برای توجیه عمل خود هستند تا بدین وسیله از بار شماتت اطرافیان و غُرغر خانواده‌ی خود بكاهند و یا خود كمتر دچار عذاب وجدان شوند. برخی معتادان بیماری زمینه‌ای خود را بهانه قرار داده و شروع به استفاده‌ از مواد مخدر می‌نمایند و متأسفانه به این مواد معتاد می‌گردند، اما هنوز هم آن را مُسَكِن و لازمه‌ی درمانشان می‌دانند.

آن‌کس که نداند و نداند که نداند                در جهل مرکب ابدالدهر بماند

پرسش بسیار مهم و حیاتی برای خوانندگان گرامی مطرح شده‌است، چرا كه بهانه‌ی (فقط بهانه) برخی از كسانی كه به اعتیاد روی می‌آورند این است كه تریاك درمانگر دردهاست. و چه جالب اینكه بیماران با بیماری‌های گوناگون هر كدام آن را داروی خود می‌دانند و چه واهی و پوچ.  بیماری‌هایی كه تاكنون بیان شده‌اند عبارتند از: بیماری‌های قند، چربی، فشار خون، قلبی- عروقی، اعصاب، روان، كمردرد، روماتیسم، سرطان، انزال زودرس و ...

ولی حقیقت چیست؟ تریاك این بلای خانمان‌سوز بر روی هیچ یك از بیماری‌های یاد شده كوچكترین اثری ندارد (و در هیچ كتاب و منبع پزشكی از آن به عنوان دارو نام برده نشده است). اگر این گونه بود كه بایستی تریاك را داروی بهشتی نام می‌نهادند نه افیون و تخدیركننده.

اگر تریاك دارو بود كه كشورهای بسیار پیشرفته از نظر پزشكی و دارویی (مانند آلمان، كانادا، آمریكا و ...) زودتر از ما آن را می‌شناختند و به عنوان دارو سفارش و مصرف می‌كردند. (خوانندگان گرامی بهتر می‌دانند كه ماده‌ی اولیه‌ی ساخت همه‌ی داروهای مصرفی در ایران، از كشورهای غربی الگوبرداری شده است).

معتادان یك ویژگی بد دیگری هم دارند كه می‌خواهند دیگران را هم با خود غرق كنند. به همین دلیل برای كشیدن دیگران به منجلاب نیستی آن را بعنوان دارو به دوستان خود پیشنهاد می‌دهند. از پیامدهای ناگوار و زیانبار تریاك می‌توان به این موارد اشاره كرد: سرطان حنجره، بیماری انسدادی تنفسی، وابستگی روانی، از دست دادن توانایی جنسی، ناهماهنگی در تنظیم قند خون و ...

تنها اثری كه تریاك دارد این است كه مسكن و آرام‌بخشی می‌باشد كه آن هم در برابر پیامدهای زیانبار آن به هیچ وجه قابل مقایسه نیست. یعنی یك در برابر 99. پس كدام انسان عاقلی 99 زیان را بر یك سود ترجیح می‌دهد؟ شما قضاوت كنید.

+ ترک اعتياد (withdrawal)

برنامه غذايي مناسب براي افراد چاق Obese, Fatty

این رژیم خوراکی شایسته افراد چاقی است خواستار که کاهش وزن هستند:

 

1-      هر صبح: يك ليوان معمولي آب، ناشتا و قبل از صبحانه ميل نمائيد.

 

2-   صبحانه: يك عدد سفيده تخم مرغ آب پز و يك ليوان معمولي شير و يك ليوان معمولي چاي و سه عدد خرما و يك تا دو كف دست نان جو (در صورت عدم دسترسي به نان جو از نان گندم كم نمك نيز مي توانيد استفاده نمائيد).

 

3-      ساعت 10صبح: يك ليوان معمولي چاي با يك قاشق چاي خوري عسل و يك نوع ميوه فصل.

 

4-      از ساعت 10تا30دقيقه پیش از نهار: سه ليوان معمولي آب.

 

5-   ناهار: دو عدد خرما ، يك فنجان سالاد با دو قاشق روغن زيتون و اندكي آب ليمو يا سركه يا نارنج و يا آب غوره (يكي از آنها).(توجه :با توجه به خالي بودن معده به ويژه از چربي و يا مواد نشاسته اي ، از مصرف زيثاد ترشي احتراز نمائيد ، در غير اين صورت با افزايش اسيده معده به ناراحتي دستگاه گوارش مبتلا خواهيد شد. هرگز تصور نكنيد كه با مصرف زياد ترشي ، لاغر مي شويد!!اين فكر اشتباه است) و گوشت بدون چربي يا سينه مرغ بدون پوست يا ماهي بدون چربي (كبابي ، آب پز ، پخته) البته با سبزيجات ميل نمائيد. در صورت عدم دسترسي به غذا يك عدد موز ميل نمائيد. حتماً ظهر و شب يك حبه سير (يا گرد سير)با غذا پخته شود. كمي زيره ، دارچين ، فلفل ، كمي نمك و زرد چوبه به غذا خود اضافه نمائيد.

 

6-      عصرانه (ساعت 3): يك ليوان معمولي چاي با دو عدد خرما و يك نوع ميوه فصل.

 

7-   شام(ساعت6 پس از ظهر): مانند نهار از مرغ يا گوشت يا ماهي مي توانيد .چنانچه كباب خواستيد بخوريد در منزل تهيه نمائيد چون كباب بيرون هم چرب و هم شور است البته مقدار مصرف گوشت چرخ كرده از يك تا سه همبرگر در هر وعده نبايد كمتر باشد. بستگي به قد و سن شما دارد البته بدون نان يك فنجان سالاد و روغن زيتون را فراموش نكنيد توجه كنيد كه مقدار گوشت بايد به اندازه لازم باشد اگر كمتر مصرف كنيد دچار ضعف مي شويد كه در نهايت رژيم غلط را بدنبال خواهيد نمود و به خاطر ضعف جسماني قطعاً در نيمه راه ، رژيم را رها خواهيد كرد.

هرگاه ميهمان هستيد و شرايط را جهت اجراي برنامه مناسب نمي بينيد ، سعي كنيد كه با اندكي سالاد و ميوه رفع گرسنگي نمائيد.بخصوص در مجلسي همچون عروسي سعي كنيد بر هوس پر خوري غلبه كرده و به اصطلاح رژيم خود را نشكنيد چرا كه با چند نوبت شكستن رژيم به نتيجه دلخواه رسيد. نكته مهم اينكه در فاصله ظهر تا نيم ساعت قبل از شام چند ليوان آي را فراموش نكنيد.

 

8-   ساعت 9شب: يك عدد سيب، يك عدد گردو و دو عدد فندوق ، دو عدد بادام بو نداده ، دو عدد كشمش ، دو عدد نخودچي ، دو عدد توت خشك ، دو عدد انجير سياه يا ني ريرزي ، يك فنجان ماست بدون چربي!چه بسا در نگاه اول اعداد فوق كمي خنده دار به نظر برسد ! اما توجه كنيد كه اگر هر كدام از آنها را در 30 روز ضرب كنيم ، به چه عددي دست خواهيم يافت ! مثلاً در 30 روز ،150 عدد خرما ، 450عدد آجيل مصرف خواهيد نمود.(خانمها زير قد 165 و آقايان زير قد 175 گردو را نصف و بقيه را يك عدد بخورند). اما در مورد ميوه هاي شيرين اين را بدانيد كه مصرف زياد آن چاق كنده است . پس سعي كنيد ضمن رعايت دقيق تعداد آنها ، در صورت امكان متنوع نيز باشد.

 

براي ايجاد تنوع در غذا چند گونه را یادآوری مي كنيم:

الف)دلمه (بدون برنج،لپه و روغن) همراه با گوشت و سبزي به اندازه كافي و چاشني به سليقه خودتان.

ب)انواع خورشها (سرخ نشده باشد) مانند خورشت آلو،به، باميه، هويج و كدو ،بادمجان ،كرفس ،قورمه سبزي و خورش هاي محلي (بدون روغن و نشاسته) لوبيا سبز، اسفناج،قارچ.

ج)كوفته سبزي(بدون برنج) با يك عدد تخم مرغ (جهت چسپندگي) همراه با چاشني دلخواه.

 

سالاد الويه ويژه چاقها:

نصف مرغ بدون پوست و بدون نمك را با يك پياز ك.چك مي پزيم. دو عدد تخم مرغ ، دو عدد هويج ،يك عدد سيب زميني نسبتاً بزرگ را پخته خرد مي كنيم. مرغ را بعد از اينكه پخته و آبش تمام شد خرد كرده، سپس همه را مخلوط مي كنيم از پنج تا شش خيارشور براي نمك آن استفاده مي كنيم. در اينجا خيار شور هم جاي نمك است و مزه سالاد. (فقط خيار شور را جهت تهيه سالاد الويه بايد مصرف نمود چون اشتها آور و چاق كننده است) براي سس سالاد سه قاشق روغن زيتون ، دو قاشق ماست ، يك قاشق آبليمو كمي فلفل سياه همه را مخلوط مي كنيم . اين سالاد براي 3شب مي باشد البته بدون نان.

 

غذاهاي ممنوع:

نوشابه گازدار ، انواع شكلات و شيريني ، مواد نشاسته اي مانند برنج ، نان ،حبوبات ،سيب زميني سرخ كرده يا چيپس آجيل ،بستني ،دسرها ، شير برنج ، شله زرد ، حلواها ، شربت ها، مرباها ، ماست چرب ، حليم و... انواع سرخ كردني ها ، كله پاچه سالاد الويه، سوسيس و كالباس ، انواع كنسروها ، تن ماهي ، سس ، پياز خام (بخاطر زياد كردن اشتها) ماكاروني ، قند و شكر.

 

برطرف كردن مشكلات ناشي از رژيم:

در طول انجام دستورات رژيم ، ممكن پاره اي عوارض و اختلالات در ساختار بدن بوجود آيد كه آن هم طبيعي از كمبود بعضي از مواد قندي بدن است . لذا جهت رفع پاره اي از مشكلات به توصيه هاي زير توجه كنيد :

1-   با توجه به ميزان كم شدن ميزان شيريني و قند در تغذيه روزانه ، طبيعي است كه قند موجود در خون نيز كاهش پيدا كرده و در نتيجه انسان دچار سردرد و سرگيچه بشود . براي رفع اين كمبود 3 تا 6 عدد خرما و يك قاشق عسل در رژيم روزانه گنجانده شدن است.

 

2-   با توجه به اينكه غذاهايي داراي سردي باعث سر درد و سرگيجه مي شوند ، بهتر است براي از بين بردن آن و بهتر كردن طمع غذا از كمي دارچين استفاده كنيد تا مجبور نشويد براي رفع سردرد و سر گيجه بطرف مواد شيريني و نشاسته اي برويد!

 

3-   يكي از نتايج مهم واصلي «رژيم » خوب ، همانا كم شدن و رد نهايت حذف شدن چربي هاي زائد و مضر بدن است . كه اين عمل خود نوعي «پيوست »ايجاد ميكند . براي جلوگيري از «پيوست» روزانه 4 قاشق روغن زيتون ميل نماييد . از طرفي استفاده از نان جو ، آلو و انجير (خيس شده و حد اكثر 5 عدد در روز ) ، ماست مخلوط با گل محمدي ، خورشت آلو و اسفناج و خورشت باميه نيز جهت جلوگيري از پيوست مفيد است.

 

4-   با استفاده روزانه يك استكان از آب انواع سبزيجات حد اكثر 2 استكان به تدريج به تمام ويتامينها درست خواهيد يافت . توضيح اينكه ، تمامي سبزيجات مانند شويد ، تره، جعفري، گشنيز ، تريچه ، ترب سياه ، تر خون ، و انواع سبزيجات خوردني مفيد هستند و با توجه به اينكه هر اندازه سبزي «خرد»شود ، خاصيتش كم مي شود بهتر است از آب  آنها استفاده نماييد ( جهت بهتر شدن مزه آنها مي توانيد چند قطره آب ليمو اضافه كنيد ).گاهي براي تنوع نيز مي توان آب ميوه هم نوشيد.

 

اين را بدانيد كه آب سبزي (هر نوع آن) به تناسب سن براي همه افراد مفيد است . شيوه گرفتن آب سبزي به شرح زير است:

به مقدار نيم كيلو سبزي مورد نظر را با دقت شسته و مدت يك ساعت در آب پاك نگهداريد . آنگاه با آبميوه گيري آب آن را گرفته و فوراً ميل نماييد . بهتر است در روزهاي اول با يك چهارم استكان معمولي شروع كنيد تا معده تان عادت كند و آنهايي كه از ناراحتي دستگاه گوارش رنج ميبرند ، ميتوانند سبزيجات و ميوه ها را به صورت پخته ميل كنند . البته توجه داشته باشيد كه منظور «كمپوت»متداول در مغازه ها نيست چرا كه سرشار از شيرني است ! بلكه منظور اين است كه سبزي و ميوه را در منزل به صورت پخته در آوريد.

 

5-   تصور نكنيد چون مثلاً كاهو كالاري ندارد و چاق نميكند هر اندازه دلتان خواست سالاد ميل كنيد ! نداشتن كالاري دليل بر عدم چاقي نيست چرا كه پر خوري (حتي غذاهاي بدون كالري) حجم معده را زياد ميكند و اين خود از عوامل چاقي است يا چون يك سيخ كباب چاق نمي كند پس همراه برنج و كره و نان و....ميل كنيم ! پس اصل مهم اين است : درست خوردن با نخوردن فرق دارد !؟

 

چگونه وزن ثابت بماند ؟

توكل به خدا + خواستن+ اراده + كاركرد مثبت =100% موفقيت در هر كاري و امروز موفقيت شما در به دست آوردن اندامي متناسب و بدني سالم و ظاهري زيباست.

 

1-   هرگز ترازو را از خود دور نكنيد حتي در مسافرتها چون همين ترازوست كه نخواهد گذاشت شما دوباره چاق شويد . مثلاً وزن ايده آل شما 50 كيلو و شب 51 كيلو و شما مي توانيد همه چيز بخوريد ولي به اندازه چون همه آنها را در طي روز سوخت مي كنيد.

 

2-   امكان ندارد با يك شب مهماني 5 كيلو چاق شويد ولي امكان است 5/كيلو يا يك كيلو اضافه كنيد ولي ميتوانيد با يك روز مراقبت دوباره به وزن خودتان برسيد.

 

3-   شما ميتوانيد خوراكيهايي را كه دوست داريد جايگزين هم نماييد . مثلاً اگر امروز بستني ميخوريد ، شيريني را بگذاريد براي فردا . نه يك روز صبحانه كله پاچه يا نان و خامه و مربا – ساعت 10 كيك ناهار آش رشته – عصرانه بستني و نوشابه و شام هم ميهماني و ديگر غذا هيچ.

 

4-   هر گاه به ميهماني دعوت مي شويد يا ميهمان داريد يك وعده قبل و يك وعده بعد غذاي خود را سبك انتخاب نماييد تا جبران كالريهاي اضافه را بنمايد ولي در صورتي كه چند بار پشت سر هم به مهماني دعوت شديد چون فرصت نداريد كه جبران كنيد خيلي دقت نماييد چون همان چربيها و كالريهاي اضافي است كه روي هم انباشته مي شود و شما را نگران ميكند.

 

5-      غذاي خود را تا حد امكان آهسته و با چنگال ميل نماييد . بين غذا هرگز آب ننوشيد و غذا را خوب بجويد.

 

6-   بعد از مدتي كه در اثر خوب خوردن به نتيجه رسيديد ديگر حاضر نمي شويد چيزهاي بي فايده بخوريد مثل كسي كه به هواي خوب عادت كرده ديگر نميتواند هواي آلوده را تحمل كند.

 

7-   راهپيمايي 2 ساعته و 15 دقيقه ورزش روزانه را به خاطر تندرستي فراموش نكنيد . ضمناً موقع راهپيمايي شكم خود را تو بدهيد . ورزشهاي آرام مانند دوچرخه ، داراز نشست ، ورزشهاي شكم و نرمش آرام گردن و كمر وبازو سودمند است.

 

ياد آوري:

1-   تمام صبحانه را به طور كامل بايستي خورد فقط خانومهايي كه قدشا ن زير 165 و آقاياني كه قدشان زير 175 مي باشد بايستي ليوان شير را نصفه و نان را يك كف دست ميل نمايند.

 

2-    چنانچه فشارتان پايين است مي توانيد در روز خرما را تا 10 عدد مصرف نماييدالبته بي جهت اضافه نخوريد.

 

3-   چنانچه مايليد چاي بيشتر بنوشيد بايستي دقت داشته باشيد كه حتماً كم رنگ باشد (نوشيدن چاي براي كساني كه علاقه اي به آن ندارند الزامي نيست).

 

4-   استفاده 7 عدد تخم مرغ آب پز در هفته براي دوران رژيم كه مدت كوتاهي است و تمامي خوراكيها ، سالم و بدون روغن مي باشد نه تنها ضرري ندارد بلكه مقوي مي باشد و شما راحت تر لاغر مي شويد . فقط چنانچه بيماري كبدي و بيماري صفرا بيماري قلبي ، چربي بالا يا پرهيز خاصي داريد مي توانيد همان مقدار كه لازم است استفاده نماييد يا اصلاً استفاده نكنيد . تمام ماينوزها ، كوكوها ، كتلتها ، بستني ، و شيريني هاي خشك وتر ، كيكها ، ته چينها ، املتها ، ميرزا قاسمي ، الويه همه با تخم مرغ تهيه مي شود پس متوجه شويد كه وقتي ما اينها را كنار گذاشتيم ديگر نگراني از بايط خوردن تخم مرغ صبحانه نخواهيم داشت.

 

5-   هرگز دو نوع ميوه را با هم نخوريد . مثلاً هيجگاه گيلاس و هلو را با هم نخوريد، ميوه هايي مثلاً خربزه ، هندوانه و طالبي را در يك برش كوچك و انگور را در يك خوشه كو چك باندازه يك ليممو شيرين مصرف نمايئد استفاده زرد آلو براي خانمهايي كه قدشان بالاي 165 و آقاياني كه بالاي 175 ميباشد 3 عدد مجاز است و چنانچه كوتاه تر هستند يك تا 2 عدد ، آلو 3 تا چهار عدد ، گيلاس 4 تا 6 يا 8 عدد(بستگي به قد شما دارد).ميوه هاي ديگر مثل هلو وپرتقال وغيره كه اندازه معيني دارد يك عدد در هر وعده مصرف نمائيد.شما هم مي توانيد همه نوع مصرف كنيد منتهي باندازه.مطمئن باشيد ويتامينهاي لازم را از همين مقدار كسب خواهيد نمود.مثلاًبدن شما براي كسب ويتامين بيشتر از نصف ليموترش در روز نياز ندارد.پس هر چه بيشتر بخوريد اضافه آن از راه ادرار دفع مي شود وضمناً فشار شما را نيز پايين مي آورد.

 

براي تهيه سالاد يك خيار،نصف گوجه فرنگي يا سه تا چهار عدد پر كاهو كافي است.(حجم آن يك فنجان بيشتر نباشد).

 

مصرف يك وعده مرغ يا گوشت در روز كافي نمي باشد حتماً بايد دو نوبت مصرف شود وچنانچه به خاطر كاري كه برايتان پيش مي آيد مقدور نيستيد كه گوشت را با خود ببريد مي توانيد جايش را با صبحانه عوض كرده وتخم مرغ ونان وخيار وگوجه فرنگي را به همراه خرما ناهار وگوشت را صبح ميل نمائيد.ضمناً ميوه ساعت 10صبح و3بعد ظهر فراموش نشود كه مجبور شويد همه را يك جا با شام ميل كنيد.اگر ساعت كاري يا كلاسي شما طوريست كه زودتر از ساعت 8 تا9 به منزل نمي رسيد مي توانيد جاي آجيل وشام را عوض كرده؛ولي كسانيكه شام را ساعت 6 مي خورند بهتر وبيشتر از كساني كه ساعت 9شام مي خورند وزن كم مي كنند وبعد از تغذيه 9 شب به بعد ديگر چيزي نخوريدفقط چنانچه تشنه بوديد موقع خواب آب بنوشيد.

 

مقدار مصرف مرغ يك سينه كامل در روز است نصف آن را ناهار ونصف ديگر را هم شام.چنانچه كوتاه هستيد سينه مرغ يك كيلويي واگرقد متوسط داريد سينه مرغ 5/1كيلويي واگر قد بلنديد سينه مرغ2 كيلويي وچنانچه بلند وجوان وفعاليد مي توانيد5/1 سينه مرغ را ظهر وشب ميل كنيد. مقدار مصرف گوشت هم به همان صورت چه نهار وچه شام از8 ،10 ،12 ،14 ،16 تكه در هر وعده.(از 8تكه كمتر نباشد براي كوتاه قدها)البته همانطور نسبت به تناسب قدتان مصرف كنيد.(چنانچه وزن شما بيشتر از 120كيلو وفردي فعال وداراي قد متوسط به بالا مي باشيد يك سينه كامل مرغ يا 20 تكه گوشت يا مصرف ماهي به اندازه يك ماهي در هر وعده غذا ميل نمائيد).ضمناً تكه هاي گوشت به اندازه قيمه نباشد.بلكه به اندازه يك كنجه پر كبابي باشد ومجبور نيستيد حتماً كباب بخوريد مي توانيد آنها را به صورت خوراك وخورش بپزيد.موقع پخت گوشت يا مرغ يك حبه سير يك پياز خيلي كوچك را ريز خرد كنيد.خيلي كم نمك،فلفل،زرد چوبه،دارچين،زيره روي آن بريزيد(اگر حساسيت به ادويه نداريد)سپس آب كافي به آن اضافه كنيد تا خوب بپزد.نيم ساعت قبل از خوردن سبزيجات لازم را مثل يك عدد بادمجان يا يك كدو يا هويج يا كمي كرفس يا باميه يا اسفاج وآلويا سبزيجات ديگري را كه دوست داريد به آن اضافه كنيد.كمي هم آبليمو يا اگر مايليد يك قاشق چايخوري رب گوجه فرنگي اضافه كرده ميل نمائيد. فراموش نكنيد آب گوشت يا مرغ بايد بخوريد خودش برود،مثل آبگوشت درست نكنيد.رانهاي مرغ چون چرب است مصرف نكنيد .موقعي كه خوراك داغ است ودر بشقاب گذاشتيد يك قاشق از روغن زيتون را دو طرفش بريزيد تا لطيف شود.(فراموش نكنيد هيچ گونه روغني در طي رژيم نبايد مصرف كنيد به جز همان چهار قاشق روغن زيتون وروغن زيتون بي بو هيچ مزه بدي ندارد).

 

كساني كه نمي توانند به دلايلي شير يا تخم مرغ بخورند مي توانند به اندازه يك قوطي كبريت پنير را در آب گذاشته صبح با نان ميل نمايند. كلسيم يك ليوان شير با يك قوطي كبريت پنير يا يك ليوان ماست برابر است. شير رازياد ننوشيد زيرا شير چاق مي كند ولي وقتي كه تبديل به ماست مي شود چاق كنندگي آن از بين مي رود. ضمناًفراموش نكنيد شير وماست را چرب نخريد .اگر مي خواهيد واقعاً خوب وسالم لاغر شويد مراقب باشيد دردوران رژيم از اين مقدار تعيين شده نه كم كنيد نه زياد.

 

برنامه غذايي مناسب براي لاغرها Thin Persones

این رژیم خوراکی شایسته افراد لاغری است خواستار که افزایش وزن هستند: 

1-      ناشتا: يك استكان آب.

 

2-   صبحانه: يك عدد تخم مرغ به هر صورت (آب پز يا نيمرو و يا املت يا خاگينه ) يك ليوان شير ، يك قاشق چايخوري عسل ، دو عدد خرما و نان به مقدار لازم با كره يا خامه يا سرشير با انواع مرباهايي كه دوست داريد و يا حليم يا كله پاچه.

 

3-   ساعت 10: يك عدد ميوه فصل ، يك قطعه كيك يا شيريني با چاي يا با شير كاكائو يا يك ليوان آب انگور يا آب سيب يا شير موز.

 

4-   ناهار: خوراكيهاي گوشتي يا مرغ يا ماهي به صورت كبابي يا دلخواه با برنج ، كمي كره يا روغن دلخواه و يا انواع پلوها با مرغ و يا گوشت و ماهي يا انواع چلو خورشتها با مقداري گوشت لازم وانواع كمي از سالات با دو قاشق روغن زيتون و كمي آبليمو يا آب غوره و كمي نمك و فلفل و دارچين و زيره و يا غييره و چاشني درست كنيد تا ادويه هاي مورد نياز به بدن برسد بعد از ناهار مي توانيد از دسرهاي مختلف مثل شعله زرد ، شير برنج ، دوغ و انواع كرمها استفاده نماييد . مقدار گوشت يا مرغ يا ماهي نبايد كم باشد بايد مقداري گوشت صد گرم باشد به اضافه برنج يا سيب زميني سرخ كرده يا پوره سيب زميني يا نان.

 

5-   ساعت 3: چاي با يك برش كيك يا شيريني ، يك ميوه فصل ، دو عدد خرما و به اضافه چنانچه دوست داريد معجون يا آبميوه.

 

6-   شام: ساعت هفت مانند ناهار كامل با همان دسرها ضمناً ميتوانيد براي اشتها از خيار شور ، پياز يا انواع ترشي استفاده كنيد.

 

7-   ساعت 9: آجيل به همان ترتيب كه در پايان ذكر مي شود يك عدد سيب با پوست ، يك فنجان ماست با گل محمدي فراموش نكنيد روزي يك تا سه قاشق غذا خوري پودر جوانه گندم و جو به تناسب قد ، در طي روز مي توانيد از شربتهاي مختلف و آب ميوه استفاده كنيد (آجيل : گردو يك عدد، پسته 2 عدد، فندق 2 عدد، بادام 2عدد، انجير 2عدد، نخودچي 3عدد، كشمش 3عدد،توت 3عدد).

براي شما هم ده تا پانزده دقيقه ورزش صبحگاهي يا روزانه لازم است.                                                                          

بوی بد دهان Halitosis

بوی بد دهان (هالیتوزیس)   Halitosis كه در فارسی به آن بیاستو می‌گویند یك مشكل اجتماعی به شمار می‌آید. عقیده همگانی بر این است كه بوی بد دهان از رعایت نكردن كامل بهداشت دهان ناشی می‌شود، در حالی كه ممكن است در واقع به دنبال بیماری‌های گوناگون حفره‌ی دهان یا بیماری‌های اندام‌های مختلف بدن باشد. بوی بد دهان در 70 درصد موارد از حفری دهان و در 30 درصد از دیگر نقاط بدن پدید می‌آید. به‌رغم شیوع بالای آن در بین مردم، بیشتر افراد گرفتار، از بوی بد دهان خود ناآگاه و متأسفانه گاهی پزشكان و دندانپزشكان نیز نسبت به آن بی‌تفاوت هستند.

علت و تشخیص:

1-      بوی بد تنفس صبحگاهی: آب دهان دارای خاصیت ضدعفونی‌كنندگی بوده و در طی خواب، ترشح آن تقریباً متوقف می‌شود. این کار اجازه می‌دهد تا باكتری‌ها با تكثیر خود گازهای بودار تولید كنند. افزون بر این بزاق انباشته شده در حفره‌ی دهان به علت ماندن، قلیایی شده كه زمینه را برای رشد باكتری‌ها مساعد نموده و منجر به ایجاد بوی تعفن ناشی از تجمع اسید آمینه در بزاق می‌شود.

2-      دهان خشك: خشكی دهان ممكن است در اثر خواب، تنفس دهانی، گرفتگی بینی، تب بالا، كم‌آبی بدن، عوارض جانبی بسیاری از داروها و انواع بیماری‌ها بوجود آید. در حالت مزمن ممكن است باعث پوسیدگی دندان‌ها و عفونت دهان و تولید بوی بد گردد. داروهایی كه باعث خشكی دهان می‌شوند عبارتند از: داروهای ضدافسردگی، ضدحساسیت، ضد فشارخون، ضداضطراب، ضددردها، مخدرها و غیره.

3-      بالا رفتن سن: كیفیت بوی تنفس در سنین مختلف تغییر می‌كند. تنفس نوزادان و كودكان به طور معمول ناخوشایند نیست. از نوجوانی تا میانسالی كم‌كم بوی تنفس زننده می‌شود. در سنین بالاتر به علت تغییرات بافت غدد بزاقی، مقدار و كیفیت بزاق تغییر پیدا كرده و حتی با بهداشت خوب دهان، بوی بد تنفس افراد مسن شدیدتر و زننده‌تر می‌شود.

4-       اجزای مصنوعی دهان و دندان: دندان‌های مصنوعی، پل‌های متحرك، روكش‌های جداگانه و اجزای ارتودنسی ممكن است تكه‌های مواد خوراكی را در زیر خود جمع كرده و باعث بوی بد دهان گردند. بنابراین پروتزهای مصنوعی باید هر روز از دهان بیرون و تمیز شوند و یا توسط دندانپزشك در محل خود ثابت گردند.

5-      گرسنگی: جویدن غذا منجر به افزایش جریان بزاق و عمل ضدعفونی كردن محیط دهان می‌شود كه به طور معمول بوی بددهان را كاهش یا رفع می‌نماید.  بنابراین گرسنگی ممكن است باعث بوی بد دهان شود.

6-      تنباكو: به طور معمول استفاده از هرگونه  تنباكو به دلایل شیمیایی باعث بوی بد دهان می‌شود.

7-      رژیم خوراکی: پیاز، سیر، موسیر، ادویه و الكل پس از خوردن، جذب خون شده و متابولیسم‌های حاصل از این موارد به صورت گاز از طریق شش‌ها و تنفس دفع و باعث ایجاد بوی ویژه خود می‌گردند. همچنین ریه‌ها فرآورده‌های فرعی پروتئین (انواع گوشت‌ها) و چربی را كه عامل ایجاد بوی بد دهان هستند دفع می‌كنند و بعث احساس بوی بد می‌شوند.

8-      بهداشت بد دهان: بهداشت نامناسب دهان همراه با عواملی مانند پوسیدگی دندان، پلاك، جرم و تكه‌های غذایی فاسد شده منجر به افزایش رشد باكتری‌ها و پدیدار شدن بوی بد دهان می‌گردد.

9-      بیماری‌های دهان: التهاب لثه، بیماری‌های دندان، آبسه‌ی دندان، التهاب دهان و زبان، عفونت‌های قارچی دهان، سرطان دهان و حلق، عفونت لوزه‌ها از علل بوی بد دهان هستند.

10-   كمبود موادغذایی: كمبود ویتامین ب12،  آهن و روی باعث ایجاد زخم یا شكاف در مخاط دهان و زبان شده و به علت تجمع تكه‌های غذایی و تعفن آن در شكاف‌ها، بوی بد در دهان پدیدار می‌شود.

11-    بیماری‌های غدد بزاقی بناگوشی: مانند اوریون، سنگ مجاری غدد بزاقی، توده و التهاب غدد بناگوشی.

12-   بیماری دیابت قندی: در صورت بالا رفتن قند، خون اسیدی شده و كتون از طریق تنفس دفع و ایجاد بوی استون می‌نماید.

13-   نارسایی كلیه‌ها: نارسایی كلیه‌ها با افزایش اوره‌ی خون ممكن است بویی شبیه بوی ادرار یا آمونیاك در تنفس استشمام شود و از این بو اغلب به عنوان «بوی ماهی» نام برده می‌شود.

14-   بیماری كبدی: در سیروز كبدی (كوچك شدن جگر) بوی خون فاسد شده یا «تخم مرغ گندیده» یا «كپك زده» به مشام می‌رسد.

15-   سرطان خون: ممكن است باعث تولید «بوی خون مانده» و فاسد شده گردد.

16-   بیماری‌های گوارشی: یبوست، التهاب حاد معده، زخم معده، سوء‌هاضمه، سرطان معده، ترش كردن معده. در صورت بازگشت محتویات معده به مری ممكن است «بوی چركی» در تنفس ایجاد گردد و در صورت خونروی معدِه‌ای روده‌ای بوی تنفس مانند «بوی خون فاسد» خواهد بود.

17-    بیماری‌های بینی و سینوس‌ها: التهاب بینی، سینوزیت مزمن، توده و جسم خارجی در حفره‌ی بینی باعث رشد باكتری‌ها و ایجاد «بوی تعفن» در تنفس خواهد شد.

18-   بیماری‌ شش‌ها: مانند برونشیت، پنومونی (ذات‌الریه یا سینه‌پهلو)، سل، تومورهای ریوی و... ممكن است ایجاد بوی تعفن نمایند.

19-   روزه‌داری: به دلیل گرسنگی طولانی و تولید كتون در خون بوی استون از دهان به مشام می‌رسد.

20-   تشنگی: كاهش آب بدن و به دنبال آن كاهش آب دهان، میكروب‌ها در محیط خشك دهان رشد می‌كنند.

سفارش‌های بهداشتی:

1- دست‌كم روزی دو بار مسواك بزنید و یك بار از خلال یا نخ دندان استفاده نمایید.
2- زبان و سقف دهان را نیز مسواك بزنید، زیرا در كاهش بوی بد دهان به‌ویژه در بوی بد صبحگاهی دهان مؤثر است.
3-  از رژیم كم‌چربی، با سبزی و میوه‌ی فراوان استفاده نمایید.
4-  از مصرف بی‌مورد داروهای خشك كننده‌ی دهان خودداری نمایید.
5- اگر دهان خشك یك مشكل همیشگی است از بزاق مصنوعی استفاده كنید. البته جویدن آدامس یا مكیدن آب‌نبات نعنایی به افزایش بزاق كمك می‌كند. می‌توانید از شربت به‌لیمو، مایعات و ماست نیز استفاده كنید.
6- جهت كاهش پلاك و التهاب لثه از درمان‌شویه‌های حاوی كلرهگزیدین استفاده نمایید. استفاده از داروی كلروهگزیدین به مدت 6 ماه و شستشوی ضدمیكروبی دهان، میزان بعضی باكتری‌ها را حداقل 50 درصد كاهش می‌دهد.
7- زیرنظر پزشك به درمان انواع بیماری‌های مولد بوی بدن دهان بپردازید.

نرمش و كمردرد Lumbago, Backache

     در دو بخش پیشین، در مورد بیماری كمردرد و رعایت نكته‌های ایمنی آن نوشتاری داشتیم. در این بخش به‌معرفی ورزش‌های مربوط به كمر كه به ورزش‌های ویلیامز شهرت دارند می‌پردازیم.

لازم به یادآوری است كه این ورزش‌ها هم برای افراد تندرست و هم برای بیماران سودمند می‌باشد. نكته مهم دیگر این است كه این نوع ورزش‌ها برای كسانی‌كه دوست دارند خوش‌اندام باشند، ورزش كارآمدی برای از میان بردن چربی‌های شكم و كمر می‌باشد و پس از حدود 6 ماه ورزش پی‌درپی صبحگاهی و عصرانه می‌توان به اندامی زیبا و متناسب دست‌ یافت.

این ورزش‌ها كه برای درمان بیماران مبتلا به كمردرد مزمن بكار می‌رود درصورتی‌كه به‌طور درست و پی‌درپی انجام گیرد، بهتر از هر چیز دیگر باعث آرامش درد و ناراحتی بیماران می‌گردد. بیمار باید هریك از ورزش‌های زیر را دو بار در روز و در هر بار10-5 مرتبه انجام داده و کم‌کم تعداد آن را افزایش داده به 30-25 مرتبه در هر بار برساند.
 
ورزش نخست:
1- در حالی كه یك یا دو بالش زیر سر گذاشته‌اید، روی زمین به پشت بخوابید .
2- زانوها را طوری خم كنید تا كف پا به راحتی روی زمین قرار گیرد. فاصله بین پاها نباید كمتر از 30 سانتی‌متر باشد.
3- دست‌ها را در حالی كه بازو و ساعد كشیده و انگشتان متوجه طاق است بالای سرتان بیاورید. سعی كنید آنها را پشت سرتان نیاورید زیرا باعث افزایش قوس كمر می‌گردد كه خلوب نیست.
4- در حالی كه توجه خود را معطوف ماهیچه‌های دیواره شكم نموده‌اید سعی كنید، بنشینید و انگشتان خود را بین دو زانو به زمین برسانید، و یا كف دست‌ها را به زانوها برسانید.
5- دوبارهً در حالی‌كه توجه شما معطوف به انقباض عضلات جدار شكم است تلاش كنید به حال نخست برگشته و به پشت بخوابید.
 
ورزش دوم:
1- در حالی كه یك یا دو بالش زیر سر گذاشته‌اید، روی زمین به پشت بخوابید.
2- زانوها را خم كنید به طوری‌كه كف پاها به راحتی روی زمین قرا گیرند. به‌هنگام این ورزش بیشتر وزن بدن، روی پاشنه‌ها وارد شوند.
3- ماهیچه‌های سرینی را كاملاً منقبض كنید به طوری كه سرین (باسن) تا حد امكان از زمین بالا آورده شود.
4- چند ثانیه خود را در این وضعیت نگه داشته و آنگاه کم‌کم ماهیچه‌ها را شل كرده خود را به حالت نخست برگردانید.
5- ورزش را تكرار نمایید.
 
ورزش سوم:
1- همانند ورزش 1 و 2 به پشت بخوابید و زانوها را خم كنید.
2-بدون بلند كردن سر از روی بالش زانوها را خم‌كرده و با دست آنها را در بغل بگیرید.
3- زانوها را حدود 30-40 سانتی‌متر از هم باز كرده و با دست‌ آن‌ها را به سوی شكم بكشید تا به زیر بغل نزدیك گردد. هر دو زانو را با هم و در یك زمان به طرف خود بكشید.
4- دست‌ها را آزاد كنید به طوری كه زانوها و دست‌ها به حالت نخست برگردند ولی زانوها را رها نكنید.
6- هنگام این نرمش، سر باید روی بالش ثابت شود و بلند نشود. ولی سرین(کفل) را تا حد امکان بالا بیاورید.

ورزش چهارم:
1- در حالی كه زانوهایتان كشیده است روی زمین بنشینید. سعی كنید تنه خود را به حالت مستقیم درنیاورید. زیرا عقب دادن شانه‌ها باعث افزایش قوس كمر می‌گردد.
2- در حالی‌كه سر در جلوی تنه‌تان قرار داشته و پشت شما كمی قوز دارد، بنشینید.
3- قسمت بالای تنه را به‌آرامی و کم‌کم به‌گونه‌ای خم كنید كه انگشتان دستتان به انگشتان پاهایتان برسد.
4- به حالت نخست برگشته و بنشینید، کوشش كنید هنگام این ورزش بالاتنه‌ی شما به عقب خم نشود زیرا موجب افزایش قوس كمر می‌گردد.
اگر بیمار هنگام این ورزش احساس درد در كمر و پاها می‌كند این ورزش را نباید انجام دهد، زیرا این ورزش باعث كشیده شدن عصب سیاتیك و تشدید درد و ناراحتی بیمار می‌گردد. بیمار پس از تسكین درد می‌تواند این ورزش را انجام دهد.
برای جلوگیری از درد سیاتیك بهتر است هنگام درازكردن پاها، زانوها و مفصل ران را كمی خم كنند.
 
ورزش پنجم:
1- به‌گونه‌ای بایستید كه تمام‌ ماهیچه‌‌ها آزاد بوده و سر كمی به جلو خم باشد.
2-پای راست را حدود 25-15 سانتی‌متر در عقب و كمی در بیرون پای چپ قرار دهید.
3-تنه را به حالت چمپاته زدن به پایین بیاورید در حالی‌كه كف پای چپ كاملاً روی زمین تكیه دارد.
4-در حالی كه هنوز پای چپ روی زمین قرار دارد و قسمتی از وزن روی پای راست وارد می‌شود، كف هر دو دست را به‌گونه‌ای روی زمین بگذارید كه آرنج‌ها راست باشد.
5-پای راست را تا حد امكان به عقب بكشید تا زانو كاملاً راست شود. در این وضعیت نوك انگشتان با زمین فاصله داشته و مثل فنر عمل می‌كند.
6- در این حالت در حالی كه كف پای چپ و انگشتان پای راست با زمین تماس دارد همچون حالت پریدن، باسن را بالا آورده و سپس به پایین بیاورید.
7-پس از اینكه این ورزش به دفعات موردنظر انجام شد، وضعیت پاها را عوض كنید. پای راست در جلو و پای چپ در عقب قرار می‌گیرد (مانند حالت پیش) و ورزش انجام می‌شود.
8- در موقع بلند شدن و ایستادن ابتدا ماهیچه های سرینی را كاملاً منقبض كنید و سپس بلند شوید. هرگز نگذارید كفل (سرین) زودتر از بقیه بدن بلند شود، زیرا این حالت باعث انتقال فشار زیاد روی ماهیچه های كمر شده و ستون مهره ها را آزرده و آزرده‌تر می‌كند.

ورزش ششم:
1- به‌گونه‌ای بایستید كه پاها حدود 40 سانتی‌متر از هم فاصله داشته و نوك انگشتان پا متوجه به جلو باشد. در این‌حالت سر باید كمی به جلو متمایل شده و قسمت بالاتنه كمی به جلو خم باشد؛ به‌گونه‌ای كه چینی در جدار شكم بوجود آید.
2-دست‌ها را متوجه نقطه‌ای در روی زمین حدود 20 سانتی‌متر در جلوی پاهای خود بنمایید.
3- در چنین وضعیتی به گونه ای بنشینید كه دست‌ها به نقطه یاد شده برسد. در تمام مدتی كه این ورزش را انجام می‌دهید كف پا باید كاملاً روی زمین ثابت باشد.
4- در حالی‌كه بدن در همین وضعیت است به حال نخست برگردید. این ورزش را چند مرتبه تكرار كنید.

کمردرد و تندرستی L.B.P

در شماره قبل، پاره‌ای از علل كمردرد توضیح داده شد. در این شماره در مورد نكاتی كه یك بیمار مبتلا به كمردرد به هنگام انجام كارهای روزانه باید رعایت كند، صحبت می‌كنیم.
به طور كلی هر گونه كاری كه سبب افزایش قوس كمر گردد درد را تشدید نموده و با كاهش قوس، كمردرد بهبود می‌یابد.

 

 برای نشستن بهتر است از صندلی محكم با پشتی مستقیم استفاده شود و هنگام نشستن بایستی زیرپایی كوچكی در زیر یكی از پاها قرار داده و پای دیگر را بر روی آن انداخته ( به گونه‌ای كه زانوها بالاتر از ران قرار گیرد).

 

 هیچ‌گاه مدت زمان طولانی در یك حالت ننشینید و پس از گذشت مدتی بلند شوید و كمی قدم بزنید. به هنگام رانندگی نیز باید به گونه‌ای نشست كه راحت بوده و از فشار به كمر جلوگیری به عمل آید. بستن كمربند ایمنی نیز از حركات ناگهانی ستون مهره ها پیشگیری می كند.

 

 

 موقع ایستادن نیز نباید در یك حالت برای مدت طولانی ایستاد، بنابراین هرچند دقیقه یك بار سنگینی بدن را از یك پا به پای دیگر منتقل نماید؛ برای این كار بهتر است به هنگام ایستادن یك پا را روی زیرپایی كوچكی قرار دهید. زمانی كه می‌ایستید از گذاشتن دست‌ها به كمر و تكیه دادن به عقب كه سبب افزایش قوس كمر می شود خودداری كنید. بهتر است كه كمی قفسه سینه را به جلو خم كنید. استفاده از كفش‌های پاشنه بلند نیز ممكن است سبب افزایش كمردرد شود.

 

 برای خوابیدن، بهتر است روی زمین یا تخت چوبی خوابیده و از تشك صاف و محكم استفاده شود. تخت‌های فنری و تشك‌های شل و فنری زیان‌آور است. هرگز روی شكم نخوابید و به پشت دراز بكشید؛ در این حالت بهتر است یك بالش، در زیر زانوها قرار دهید. دقت كنید كه بالش را در زیر ساق پا و مچ پا قرار ندهید. چنانچه تمایل به خوابیدن به پهلو‌ها دارید می‌توانید زانوها را خم كرده و پاها را در شكم جمع كنید.

 

 برای برداشتن وسائل از روی زمین، به جای خم كردن كمر، زانوهایتان را خم كنید. یعنی ابتدا در برابر وسیله‌ای كه می‌خواهید بلند كنید نشسته و سپس در حالی كه آن را نزدیك به بدنتان گرفته‌اید به آرامی بلند شوید. هرگز گول وزن سبك جسم را نخورید. برداشتن اجسام از زمین در حالت ایستاده یعنی حالتی كه زانوها راست و كمر خم است بیشترین فشار را به مهره‌ها  و دیسك بین‌مهره‌ای وارد می‌آورد.

 

ورزش:

 چنانچه تمایل به ورزش دارید می‌توانید از نرمش‌های ویژه استفاده كنید. این نرمش‌ها جهت تقویت ماهیچه‌های پیرامون ستون مهره‌ها و همچنین ماهیچه‌های شكم بكار می‌رود كه می‌توان با راهنمایی پزشك درمانگر آنها را یاد گرفته روزانه انجام داد.

 

 ورزش بهتر است آرام و همیشگی باشد. نرمش‌های روزانه بهتر از ورزش‌های سنگین است كه یك باره و بدون آمادگی قبلی انجام می‌شود ( مانند فوتبال یا كوهنوردی در روزهای تعطیل).

 

دقت كنید كه هنگام ورزش كردن، كمر به عقب خم نشود. خم كردن كمر و رساندن انگشتان دست به زمین در حالی كه زانوها كشیده هستند زیان‌آور است.

 

 وزنه‌برداری ورزش خطرناكی است. بالا بردن اجسام سنگین بالاتر از كمر ضرر دارد. دوچرخه سواری با توجه به اینكه هنگام سواری تنه به جلو خم شده و قوس كمر كاهش می‌یابد ورزش بسیار مفیدی است. شنا به ویژه شنای كرال نیز سودمند است، به شرط اینكه موقع شنا كردن از بالا آوردن بیش از حد سرتان از آب خودداری كنید.   

 

 وقتی كه شخص از پله ها بالا می رود، تنه‌ی خود را به جلو خم می‌كند و قوس كمر كاهش می‌یابد. بنابراین خود، نرمش مفیدی است. برعكس به هنگام پایین آمدن چون فرد تنه خود را به عقب می‌برد، یا بایستی از آسانسور استفاده شود یا اینكه ضمن پایین آمدن از پله‌ها دستگیره پله را گرفته تا تنه كمی به جلو خم شود.

 

 پیاده روی و تند راه رفتن چندان سودی ندارد، زیرا بعضی‌ها عادت دارند كه موقع راه رفتن سینه خود را جلو داده كه سبب افزایش قوس كمر می‌گردد. البته آهسته دویدن اشكالی ندارد.

 

یادآوری:

 پیش از انجام ورزش‌های سنگین یا انجام كارهای مشكل خانه، بدن خود را با نرمش آماده و گرم سازید. استراحت در وسط ورزش یا پس از پایان آن به ماهیچه‌های خسته و كمر دردناك كمك می‌كند. به هنگام انجام كارهای سنگین و مسافرت طولانی، بستن شال كمر یا کمربند پزشکی از وارد شدن فشار زیاد به كمرتان جلوگیری می‌كند. چنانچه فرد چاق باشد، كاهش وزن در كاهش درد او مؤثر واقع خواهد شد. به هنگام كمردرد در بستر استراحت نموده و حتی كارهای ساده مانند مرتب كردن تختخواب را نیز انجام ندهید. استفاده از كیسه آب گرم، تشكچه برقی یا وان آب گرم در كاهش درد مفید است. در صورت تجویز پزشك می توانید از داروهای شل‌كننده ماهیچه‌ها، ضد درد و مسكن، ضدالتهاب، آرام بخش و خواب‌آور استفاده كنید.

 

 

 

كمر درد Low Back Pain

 

شاید بتوان گفت كه چیزی در حدود 80 در صد مردم در دوران زندگی خود، دست‌كم یك بار به علت كمر درد به پزشك مراجعه می‌كنند. اصولاً كمردرد به درد ناحیه ستون فقرات كمری می‌گویند.

ستون فقرات از یك‌سری مهره تشكیل شده كه در بین آنها صفحه‌های مدوری به نام دیسك قرار دارد. هرگاه فشاری به ستون مهره‌ها وارد می‌شود دیسك همانند یك كمك فنر، فشار را در جهات گوناگون پخش و خنثی می‌كند و از آسیب وارده به ستون مهره‌ها و در نتیجه از صدمه به نخاع و اعصاب (كه در درون ستون مهره ها محافظت می‌شوند) جلوگیری به عمل می‌آورد.

چنانچه درد كمر به ناحیه‌ی شانه، رانو پشت ساق سرایت كند و گاهی هم كف پا تیر بكشد، به آن درد سیاتیك می‌گویند.
كمر درد و درد سیاتیك علل گوناگون و فراوانی دارد. بیشترین بیماری‌هایی كه سبب این گونه درد‌ها می‌شوند عبارتند از : رگ به رگ شدن مهره‌ها، پارگی دیسك بین مهره‌ای، شكستگی مهره‌ها به دنبال ضربه، آرتروز، پوكی استخوان‌ها، بیماری‌های روماتیسمی، برخی عفونت‌ها و سرانجام بعضی از سرطان‌ها.
 در این نوشتار دو علت عمده‌ی كمر درد را بررسی می‌كنیم.

رگ به رگ شدن كمر:
وزن سر و گردن، دست‌ها و تنه به ستون مهره‌ها منتقل می‌گردد. مهره‌های پایین كمر بیش از دیگر مهره‌ها متحرك بوده و در هنگام خم و راست شدن، فشار نسبتاً زیادی به آنها وارد می‌شود.

 ماهیچه‌هایی كه دورادور این ستون قرار دارند نقش مهمی در ثابت نگه داشتن و تنظیم حركات ناحیه دارند. حال هر گاه فشار بیش از حد به این مهره‌ها وارد شود (مانند بلند كردن اشیا سنگین و یا حركات چرخشی شدید و ناگهانی ستون مهره‌ها) ماهیچه‌ها كشیده شده و پارگی‌های كوچكی در آنها و همچنین در رباط‌های نگاهدارنده‌ی ستون مهره‌ها پدید می‌آید و سبب درد شدید و گرفتگی ماهیچه‌های آن می‌شود. بیمار از درد و محدودیت حركات كمر شكایت دارد.

كمر درد، معمولاً شدید بوده و انجام هر كاری برای بیمار مشكل می‌باشد (مانند راه رفتن، نشستن و حتی غلتیدن در بستر). این نشانه‌ها پس از حركات ناگهانی یا بلند كردن وسایل سنگین آشكار می‌شود. در عكسبرداری ستون مهره‌ها معمولاً آسیب خاصی دیده نمی‌شود.
 
درمان:

استراحت كامل در بستر بهترین درمان است. تا زمانیكه بیمار بتواند بدون درد در بستر بغلتد (حدود یك هفته) باید روی زمین یا تخت چوبی بخوابد. گذاشتن كیسه آب گرم در ناحیه كمر به آرام شدن درد كمك می‌كند. گاهی نیز پزشك داروهای شل كننده ماهیچه‌ای، ضد درد و خواب‌آور تجویز می‌نماید. پس از تسكین درد، بیمار بایستی به راه افتاده و به زندگی خود برگردد. ورزش‌های لازم جهت تقویت ماهیچه‌های ستون مهره ها و رعایت نكات ضروری برای جلوگیری از وارد شدن فشار به مهره‌ها از حمله‌های بعدی بیماری، پیشگیری می‌كند.

پارگی دیسك بین مهره‌ای:
 هرگاه دیسك بین مهره‌ها در اثر عاملی مانند خم شدن ناگهانی یا بلند كردن وزنه سنگین پاره شود فرد دچار كمر درد و دردهای سیاتیكی می شود. چنانچه ضربه‌ی وارد شده به دیسك ملایم باشد تنها نقطه‌ی كوچكی از دور دیسك پاره شده و مقدار كمی از هسته‌ی دیسك خارج می‌شود و سبب كمردرد می‌شود. ولی در صورت شدید بودن ضربه، پارگی بیشتر بوده و در نتیجه قسمت بیرون زده‌ی دیسك هم
بزرگ‌تر می‌باشد و در این حالت روی ریشه‌های اعصاب فشار آورده و علاوه بر كمر درد سبب درد سیاتیك هم می‌شود كه در این صورت به آن فتق دیسك بین مهره‌ای هم می‌گویند. مردم به‌طورکلی به این‌گونه کمردردها دیسک کمر می‌گویند.

بیمارانی كه به این بیماری دچار می‌شوند حدود 20 تا 40 سال دارند. آغاز نشانه ها معمولاً ناگهانی بوده (بر خلاف بیماری پیش) و به‌دنبال زور زدن، ضربه و حركات شدید پدیدار می‌شود. درد در آغاز كم بوده و پس از چند ساعت شدید می‌گردد. هر گونه حركتی(حتی سرفه كردن) سبب افزایش درد می‌شود. ماهیچه‌های ستون مهره‌ها دچار گرفتگی شده‌اند و سفتی آنها قابل لمس است. گاهی ممكن است به اعصابی كه در درون ستون مهره ها بوده و مربوط به تنظیم اعمال مثانه می باشد نیز فشار وارد آمده و موجب می‌شود كه فرد توانایی ادرار کردن رانداشته باشد.

 نشانه‌های بیماری پس از یك تا چند هفته كاهش یافته ولی حمله‌های بعدی ممكن است به دنبال ضربه‌ای جزئی مانند عطسه به وجود آید. در فاصله‌ی بین حمله ها فرد نسبتاً راحت است.
چنانچه مدت زمان طولانی فشار بر روی اعصاب وجود داشته باشد، علاوه بر درد سیاتیك، ماهیچه‌های ناحیه پایین پا نیز دچار ضعف و لاغری شده و فرد در قسمت پایین پای خود احساس گز‌گز و مور‌مور شدن و بی حسی می‌كند.

برای تشخیص می‌توان از عكسبرداری (پرتونگاری)، میلو‌گرافی( كه در اصطلاح مردم عكس رنگی كمر گفته می‌شود)، سی تی اسكن و ام‌.آر‌.آی بهره گرفت.

درمان:

شامل استراحت كامل در بستری سفت (به مدت دو تا سه هفته)، استفاده از كیسه آب گرم، مصرف داروهای شل كننده ماهیچه‌ها، ضد درد و خواب‌آور می‌باشد. چنانچه پارگی خفیف باشد هسته‌ی دیسك به جای خود برگشته و ناراحتی بیمار بهبود می‌یابد ولی در صورت شدید بودن پارگی و پاسخ ندادن به درمان بالا و یا در صورت تكرار شدن حملات بایستی عمل جراحی به روی دیسك مهره‌ها انجام پذیرد.

خروسك (croup)

شايد كودك بيماري را ديده باشيد كه پزشك به مادرش گفته باشد فرزندش خروسك دارد و سپس اين پرسش در ذهن شما پيش آمده است كه خروسك چيست و چرا اين گونه نام گذاري شده است ؟ آيا شباهتي بين اين بيماري و خروس وجود دارد؟ اين همانندی در چه چيزي است؟ آري شباهت وجود دارد ولي اين همانندی، تنها در صدا مي باشد. براي روشن شدن پرسش هاي بالا، بهتر است نوشتار زير را با هم بخوانيم.

علت بيماري:

اين بيماري در حقيقت يك نشانگان مي باشد و علت آن در كشورهاي مختلف فرق مي‌كند. در كشور هاي پيشرفته و صنعتي، علت بيماري ويروس (ريزترين جاندار جهان) است در حالي كه در كشور هاي عقب مانده، علت آن ميكروبي مي باشد.

شناسايي:

خروسك (كروپ) بيماري است كه حنجره، طناب‌هاي صوتي، ناي و نايژه‌ها را درگير مي‌سازد و سبب تنگي راه هاي هوايي مي‌شود. خروسك در شش ماهگي تا شش سالگي رخ  داده و دورة‌آن كمتر از پنج روز مي‌باشد. چنانچه بيماري ميكروبي باشد محل درگيري كمي بالاتر بوده و اپي گلوت (درپوش زبانه‌اي شكل كه ورودي حنجره را مي پوشاند) را گرفتار مي‌سازد. در اين صورت بيماري در كودكان بزرگتر (3 تا 10) سال ديده شده و در پزشكي اپي‌گلوتيت ناميده مي‌شود.

نشانه هاي باليني:

بيماري به صورت سرماخوردگي آغاز شده  و به سرعت به سوي بدحال شدن پيشروي مي‌كند. بيمار دچار سرفه هاي زنگ‌دار همانند صداي خروس يا پارس سگ مي‌شود. در موارد شديد به هنگام دم نيز خشونت صدا و خرخر كردن وجود دارد. تنگي نفس ممكن است به طور سريع يا كم‌كم پديد آيد.  تب بالا (بيش از 5/38درجه سانتي گراد)، نفس هاي تند، آبريزش بيني، ترشحات غليظ سينه، كبودي انگشتان و لب‌ها در موارد شديد ديده مي‌شود. گاهي نيز بين دنده ها و زيردنده ها فرو رفته می‌شود و سينة كودك خس خس مي‌كند. كودك بيمار بيقرار بوده و نحوة نفس كشيدن او به صورتي است كه گرسنگي هوا ناميده مي شود.

يافته هاي آزمايشگاهي:

در عكسي كه از گردن بيمار گرفته مي شود ، تنگي حنجره و يا كلفتي درپوش آن به‌خوبي ديده مي‌شود.

درمان:

 از آن‌جايي كه هرگونه تلاش تنفسي، تنگي راه‌هاي هوايي را بيشتر مي‌كند، بايد كودك را آرام و خونسرد نگاه داشت. بهترين روش براي آرام كردن بچه، قراردادن او در آغوش مادرش مي‌باشد. داروي آرام‌بخش تنها بايد توسط و زير نظر پزشك تجويز شود. براي كاهش تب از دارو هاي تب‌بر بهره گرفته مي‌شود. براي پيشگيري از خشك شدن ترشحات راه‌هاي هوايي مي‌توان از دستگاه بخور كمك گرفت، البته بخور نبايد مستقيم باشد كه در اصطلاح بخور سرد ناميده مي‌شود. درمان آنتي بيوتيكي (ضد ميكروبي) هم متناسب با تشخيص پزشك انجام مي شود.

در موارد شديد بايستي كودك را در بيمارستان بستري كرد و زیر درمان ويژه قرار داد. برخي نشانه‌هايي كه لزوم بستري كردن را مطرح مي‌سازند عبارتند از: كبودي، تنگي نفس شديد، نفس‌هاي تند (بيش از 40بار در دقيقه)،‌كم آبي بدن، تو كشيده شدن بين دنده‌ها و ضعف شديد.

دارو هاي ويژه‌اي به صورت افشانه (اسپري) وجود دارد كه درون دهان زده مي‌شود و توانايي برطرف ساختن تنگي راه هاي هوايي را دارد.  دارو هاي استروئيدي هم براي درمان به كار رفته است و اثر بسيار خوبي داشته است. چنانچه تشخيص بيماري ميكروبي داده شده باشد، بايد فوراً داروي ضدّ ميكروبي (چرك خشك كن یا پادزی) مناسب به بيمار داده شود. گاهي با تمام اين كارها بيمار تنگي‌نفس دارد و بيم خفه شدن وي مي‌رود. در اين صورت بايد چندين سوراخ ريز توسط پزشك در محل جلو گردن او در راه تنفسي ايجاد شود و در موارد شديدتر، سوراخ درشتي در محل نای او در اتاق عمل ايجاد مي‌شود و بيمار زير اكسيژن گذاشته مي شود.

يادآوري:

برخي كودكان دچار حمله‌هاي حادي همانند خروسك مي‌شوند ولي هيچ نشانه‌اي از عفونت مانند تب، ترشحات راه‌هاي هوايي و نفس‌هاي تند ندارند. اين حمله‌ها كوتاه مدت بوده ولي گاهي اوقات بسيار شديد هستند. علت اين نوع ويژة خروسك، حساسيت مي‌باشد و به سادگي درمان مي‌شود. ساده ترين درمان سفارش شده برخورد با هواي مرطوب، خنك و آزاد مي باشد. در صورت پاسخ ندادن به درمان بالا، داروي ضدّ حساسيت تجويز مي‌شود . اين گونه خروسك حالت برگشت پذير داشته و به طور مكرر روي مي‌دهد.

گلودرد چركي Sterptococal Pharingitis

  گلودرد چركي Sore Throat, Tonsillitis يكي از خطرناك‌ترين بيماريهاي كودكان است. زيرا چنانچه بطور كامل و جدي درمان نشود،  ممكن است منجر به تب روماتيسمي گردد. اين بيماري در هر سني ممكن است روي دهد، ولي در سن بين پنج تا پانزده سالگي بیشتر است. عامل آن يك باكتري ويژه از گروه استرپتوكوكهاست كه به وسيله قطره‌های آب دهان وتماس نزديك منتشر مي‌شود.

نشانه‌های بیماری:

بيماري معمولاً به طور ناگهاني با تب وسردرد خود را آشكار مي‌كند. شكايتهاي بيمار عبارت است از گلودرد، بلع دردناك، گوش درد و بيحالي عمومي. تب ممكن است بسيار بالا بوده وباعث گل انداختن گونه‌هاي كودك شود. دهان بدبو بوده، گلو قرمز وپرخون است ولكه‌هاي سفيد رنگ چرك در ته گلو وروي لوزه‌ها ديده مي‌شود. گره‌هاي لنفاوي اطراف گردن نيز متورم و دردناكند.
 دراين مرحله حتي اگر درماني هم صورت نپذيرد نشانه‌ها پس از چند روز فروكش مي‌كند و بيمار در ظاهر احساس تندرستي مي‌كند، ولي چون درماني صورت نگرفته است مقداري ميكروب در گلو مانده و چند هفته بعد سبب پيدايش تب روماتيسمي مي‌شود. البته تنها 3% بچه‌ها پس از گلودرد چركي درمان نشده به تب روماتيسمي دچار مي‌شوند.

تب روماتيسمي Rheumatic Fever:

 داراي نشانه‌هاي زير است:
1- التهاب مفاصل به صورت گرمي، تورم، درد و قرمزي مفصلها (آرتريت)
2- التهاب قلب كه دربين مردم بنام روماتيسم قلبي معروف است و به صورت تپش قلب و دردهاي جلو قلبي ممكن است بروز كند. در صورت شديد بودن آماس، ممكن است كودك مبتلا به نارسايي يا تنگي دريچه‌هاي قلبي شود.
3- لكه‌هاي قرمز رنگ برسطح بدن.
4- برآمدگي‌هاي كوچك زير پوستي.
5- يكسري حركت‌های غير ارادي در صورت و اندام به گونه‌اي كه كودك در انجام كارهاي روزانه مانند نوشتن وغذا خوردن دچار اشكال مي‌شود. البته اين عارضه ديررس است.

درمان:
 درمان مطمئن شامل تزريق آمپول پني‌سيلين است.  در صورت وجود حساسيت به پني‌سيلين ، پزشك از داروهاي خوراکی مشابه استفاده مي‌كند. استراحت در بستر و مصرف آسپرين نيز توصيه مي‌شود.
چنانچه فردي مبتلا به روماتيسمي شده باشد بايستي براي چندين سال و حتي در برخي افراد براي تمامي عمر، به طور ماهانه يك آمپول پني‌سيلين تزريق نمايد.

 

 

سرماخوردگی Common Cold

حتما شما تاكنون دچار گلودرد شده‌ايد ، به گونه‌اي كه هنگام فرو دادن آب دهان دچار درد وسختي شويد ، وبه همين دليل شايد دوست داشته باشيد كه علت گلودرد را بدانيد .
گلودرد به وسيله عوامل گوناگوني مانند باكتريها ، ويروسيها وحتي قارچها ممكن است پديد آيد.

علت بیماری:
سرماخوردگي شايعترين علت عفونت گلو بوده كه به‌وسيله ويروس سرماخوردگي پديد مي‌ايد . مستعدترين افراد كودكان زير پنج سال هستند.
 برخود ناگهاني با هواي سرد (چاييدن) ، سرد شدن کف پا، خستگي جسمي،کم‌خوابی ، سیگار، زندگي در محيطهاي تنگ وشلوغ، اتاق‌های بسیار گرم و خشک زمينه را براي پیدایش آن آماده مي‌كنند . انتشار سرماخوردگي به وسيله ترشحات تنفسي (سخن‌گفتن، تنفس، سرفه و عطسه) صورت مي‌گيرد. دست دادن با افراد بیمار از راه‌های اصلی انتقال می‌باشد.برخورد دست آلوده با چشم و بینی باعث واگیری سرماخوردگی می‌شود.
 
نشانه‌ها:
گلودرد معمولاً همراه با عطسه ، آبريزش وگرفتگي بيني است . بيمار دچار كوفتگي بدن ،  بيحالي ، بلع دردناك وتب ملايم است. چنانچه ميكروب به زمينه بيماري افزوده نگردد ، بيماري حداكثر در عرض 6-4 روز خود بخود برطرف مي‌گردد.

درمان:
 استفاده از داروهاي مسكن وتب‌بر،  قرص‌هاي سرماخوردگي، استراحت، نوشيدن مايعات گرم، غرغره كردن با محلول نمكي كافي است. بهره‌گیری از دستگاه بخور یا هوای گرم مناسب، تازه و مرطوب در بهبود بیماری مؤثر می‌باشد. براي درمان نيازي به آنتي بيوتيك وداروهاي ضد ميكروبي نيست . لازم به يادآوري است كه برخي خوراكي‌ها مانند خربزه وآب سرد ممكن است التهاب گلو را بيشتر كنند .

گرفتگی صدا Hoarseness

  بيماري ساده‌ سرماخوردگي تاكنون براي همه شما پيش آمده است.  ممكن است به دنبال آن دچار گرفتگي صدا هم شده باشيد، به گونه‌اي كه صدايتان را دوستان به زحمت مي‌توانند بشنوند. خوب پس حتماً مي‌خواهيد علت آن را بدانيد.

 شناسايي بيماري:
گرفتگي يا خشونت صدا، واژه‌اي براي تغييرات غيرطبيعي صدا مي‌باشد.  هنگام گرفتگي صدا ممكن است صداي فرد در هنگام سخن گفتن، خشن، هواآلود و يا همراه با تقلا به هنگام بيان آن باشد. همچنين ممكن است در بلندي يا زير و بمي صداها تغييراتي رخ دهد.
معمولاً تغييرات صدا ناشي از اختلالات تارهاي صوتي می‌باشد. به هنگام تنفس تارهاي صوتي از هم جدا هستند. هنگام صحبت كردن يا آواز خواندن آنها به هم چسبيده و با خروج هوا از درون شش‌ها، تارها لرزيده و صدا توليد مي‌شود. هر چه تارها يا چين‌هاي صوتي سفت‌تر كشيده شده و كوچك‌تر باشند سريع‌تر لرزش پيدا مي‌كنند. لرزشهاي تندتر، صدایي با فركانس بالاتر (صداي زيرتر) پديدار مي‌سازد. وجود تورم يا توده در چين‌هاي صوتي از به هم چسبيدن درست آنها جلوگيري كرده و باعث تغيير صدا مي‌شود.

علل گرفتگي صدا:

 الف- ورم حاد حنجره (لارنژيت):
خشونت صدا دلائل زيادي دارد خوشبختانه بيشتر آنها خطرناك نيستند و در مدت زمان كوتاهي خوب مي‌شوند. شايع‌ترين علل آن شامل:
1- لارنژيت حاد (Acute Laringiths) معمولاً ناشي از تورم ايجاد شده در اثر سرماخوردگي معمولي.
 2- عفونت ويروسي راه‌هاي تنفسي بالايي.
 3- تحريك‌پذيري ناشي از استفاده بيش از حد از صدا، مثل جيغ زدن در مسابقات ورزشي يا كنسرت‌ها.

ب- تورم مزمن:
خشونت‌هاي درازمدت صدا معمولاً ناشي از صداهاي خيلي بلند نامتناسب و بيش از حد مي‌باشد. اين عادات ناجور مي‌تواند منجر به تشكيل گره صوتي شوند كه به نام ندول خواننده‌ها ناميده مي‌شود مانند خوانندگان، مداحان، نوحه‌خوان‌ها و آوازخوان‌ها. ندول خواننده‌ها معمولاً به صورت : دانه‌هايي پينه مانند بر روي تارهاي صوتي دانه‌هاي گل كلم مانند بر روي چين‌هاي صوتي پوليپ تورم‌هاي خيلي بزرگ مي‌باشد.
 البته ندول صوتي در كودكان و بزرگسالاني كه صدايشان را به هنگام بازي يا كار بيش از حد معمول بالا مي‌برند نيز به وجود مي‌آيد كه اين پوليپ‌ها يا گره‌ها معمولاً تبديل به سرطان نمي‌شوند.

پ- بازگشت محتويات معده به مري:
یك دليل شايع در بزرگسالان و افراد مسن بازگشت محتويات معده به مري مي‌باشد. در اين حالت اسيد معده به مري بازگشته و سبب تحريك چين‌هاي صوتي مي‌شود. بيشتر اين بيماران نشاني از سوزش سرِ دل يا ترش كردن ندارند. در اين بيماري معمولاً خشونت صدا صبح‌ها بدتر است و در طول روز بهتر مي‌شود. ممكن است چنين افرادي احساس يك توده در گردن يا چسبيدن ترشحات در گلو يا احساس نياز بيش از حد به پاك كردن گلويشان داشته باشند. 

ت- سيگار كشيدن:
كشيدن سيگار دليل ديگر خشونت صدا مي‌باشد. از آنجايي كه سيگار كشيدن يكي از دلايل اصلي سرطان‌هاي گلو مي‌باشد. اگر سيگاري‌ها خشونت صدا داشته باشند بايستي حتماً توسط پزشك معاينه شوند. كشيدن ترياك هم همين اثر را دارد.

ث- دلیلهای ديگر:
بسيار از دلایل غيرمعمول خشونت صدا عبارتند از: معتادان به مواد مخدر بویژه تریاک، حساسيت‌ها، بيماري‌هاي تيروئيد، بيماري‌هاي عصبي، ضربه به حنجره، عادت ماهانه‌ زنانگي، بالا رفتن سن.

ارزيابي بيماري:
گرفتگي صداي ناشي از سرماخوردگي يا آنفولانزا توسط پزشكان خانواده كه با چگونگي معاينه حنجره آشنا هستند بررسي مي‌شود. زماني كه خشونت صدا بيش از دو هفته به درازا بكشد يا هيچ دليل واضحي نداشته باشد بايد توسط متخصص گوش و حلق و بيني ارزيابي شود. يك گروه درماني ويژه كه دانش كافي در زمينه كاركرد اندام صوتي دارند مي‌توانند به بهترين وجهي بيماري‌هاي صدا را درمان كنند. اين گروه شامل پزشك خانواده، متخصص گوش و حلق و بيني، آسيب شناسان تكلم و زبان و كارشناسان گفتار درماني به همراه معلمان آواز، بازيگري و يا گويندگي مي‌باشد. اختلالات صدا مشخصات بسيار گوناگوني دارند كه مي‌توانند راهنماي درمانگران باشند.

در موارد زير بايستي پزشكان بيمار را نزد متخصص گوش و حلق و بيني بفرستند:
1- خشونت صدا بيش از دو سه هفته طول بكشد.
2- گرفتگي صدا همراه با نشانه‌هاي درد (اما نه درد سرماخوردگي)، سرفه خوني، بلع دردناك و يا يك توده در گردن باشد.
3- نبود يا تغيير شديد صدا كه بيش از چند روز طول كشيده باشد.

براي ارزيابي بيماري، پزشك درمانگر نخست تاريخچه كاملي از گرفتگي صدا و تندرستي عمومي شما را بررسي مي‌كند. معمولاً در هنگام معاينه پزشك توسط يك آينه كه در پشت گلوي شما قرار مي‌دهد، چين‌هاي صوتي شما را خواهد ديد. گه‌گاه يك منبع نوري همچون لوله نوراني قابل انعطاف خيلي كوچك از طريق بيني يا در بعضي موارد يك منبع نوري غير قابل انعطاف در پشت دهان براي ديدن چين‌هاي صوتي به كار برده مي‌شوند.

ممكن است در درمانگاه‌هاي پيشرفته، فيلمبرداري ويديويي از معاينه، به تحليل و ارزيابي بعدي آن كمك كند. اين روش‌ها ناخوشايند نبوده و توسط خيلي از بيماران به خوبي تحمل مي‌شوند.
 در برخی موارد آزماش‌های ویژه‌ای همچون پردازش‌های صوتی كه برای ارزیابی صدا طراحی شده‌اند توصه می‌شود. اين روش‌ها بي‌نظمي‌هاي صدا، چگونگي توليد آوا، جريان هوا و ديگر مشخصاتي را مي‌سنجند كه در تشخيص و درمان، كمك‌كننده هستند.

درمان:
درمان گرفتگي صدا بر پايه‌ي علت ايجاد كننده‌ي آن مي‌باشد. در بيشتر موارد گرفتگي صدا به سادگي با استراحت دادن به صدا يا اصلاح چگونگي استفاده از آن درمان مي‌شود.
پزشكان ممكن است برخي توصيه‌ها در مورد رفتارهاي درست استفاده از صدا داشته باشند و در صورت لزوم بيمار را به ديگر اعضاي گروه درماني ارجاع نمايند.

در برخي بيماران در صورت وجود آسيب‌هايي مثل گره يا پوليپ در چين‌هاي صوتي يا ندول خوانندگان توصيه به عمل جراحي مي‌شود.
 اجتناب از سيگار كشيدن يا در معرض دود سيگار ديگران بودن براي همه‌ توصيه مي‌شود.
طبق پژوهش‌هاي پزشکان در بيمارستان‌هاي گوناگون بيش از 50% دانه‌هاي سرطاني تارهاي صوتي در معتادان به ترياك بوده است. بنابراين با توجه به سرطان‌زا بودن ترياك ترك آن لازم مي‌باشد.
چنانچه دانه، بدخيم و سرطاني باشد، متخصص جراح گوش و گلو و بيني مجبور است كه چين‌هاي صوتي و اطراف حنجره را هم بردارد كه در اين حالت صداي بيمار از بين مي‌رود. در اين موارد در چين گلوي بيمار سوراخي ايجاد مي‌نمايند تا بيمار بتواند به راحتي نفس بكشد. براي شنيدن صداي اين افراد بايستي به دهان وي نگاه كرد تا صداي بسيار ضعيف وي را همراه با لب‌خواني فهميد. اكنون وسائل صوتي ويژه‌اي در بازار پزشكي موجود است كه به هنگام صحبت كردن روي گلو گذاشته شده تا صداي بيمار را به حالت ديجيتالي در آورده و قابل فهم كند.

برخي بيماران داراي عادات بدي مي‌باشند. مثل سيگار كشيدن يا استفاده بيش از حد از صدا همچون فرياد كشيدن يا جيغ زدن. آسيب‌شناسان تكلم به بيماران ياد مي‌دهند تا شيوه سخن گفتن را تغيير دهند تا صداي تكلم بهبود يافته و مشكلاتي از قبيل گره‌هاي صوتي برطرف شود.
هنگامي كه مشكل يك بيمار دقيقاً بستگي به آواز خواندن داشته باشد اين وظيفه معلم آواز است تا به بيمار كمك كند كه از شيوه‌هاي بهتري استفاده كند.
 
نوشيدن مايعات گرم، كمك كننده مي‌باشد. برخي داروهاي گياهي مانند چهارتخمه، بارهنگ، مغز سفيد بادام در درمان گرفتگي صدا سودمند مي‌باشند.

پيشگيري:
 1)      اگر سيگاري هستيد ترك كنيد و همچنين از قرار گرفتن در معرض دود سيگار ديگران هم دوری کنید.
 2)      اگر معتاد به ترياك هستيد از همين امروز تصميم به ترك آن بگيريد.
 3)      از عواملي كه بدن را بي‌آب مي‌كند بپرهيزيد مانند مشروبات الكلي.
 4)      به مقدار فراوان آب بنوشيد(البته آب يخ در درمان گرفتگي صدا وضعيت را بدتر مي‌كند).
 5)      خانه خود را مرطوب نگه داريد (گرماي مرطوب).
 6)      سعي كنيد از صداي خود به صورت خيلي بلند و كشيده استفاده نكنيد.
 7)      شيوه درست سخن گفتن را بياموزيد.
 8)      از صحبت كردن، سخنراني يا آواز خواندن در زماني‌كه صداي شما آسيب ديده و دچار گرفتگي صدا شده‌ايد خودداری کنید.
 9)      مراقب خوراك خود باشيد به ويژه از خوراكي‌هاي ادويه‌دار و تند بپرهيزيد.
 10)  در زمان بيماري از خوردن خوراكي‌هاي هيستامين‌دار مانند خيار، خربزه، ماهي كنسرو شده، سركه و ترشي ساخته شده از آن، بپرهيزيد.

 

آنفـولانزا (Influanza)

همه‌گيري‌شناسي:
آنفـولانزا يک بيماري ويروسي است که همه انسان‌ها را تاکنون گرفتار ساخته است.  تغيرات پي‌درپي گونه‌هاي ويروس آنفولانزا باعث همه‌گيري شديد جهاني در هر 40 –10 سال مي‌شوند . تغيرات جزئي ويروس احتمالاً علت همه‌گيري‌‌هاي كم‌شدت‌تري است كه هر 3-2 سال در جاهاي گوناگون جهان پديد مي‌آيد .
در مناطق شهري بزرگ هر ساله فعاليت آنفولانزا در طول فصل سرد وباراني رخ مي‌دهد . يك گونه تازه موجب بالاترين ميزان عفونت در كودكان مي‌شود.  انتقال بيماري از راه ترشحات آلوده تنفسي( سرفه ، عطسه ، سخن‌گفتن ) از فردي به فرد ديگر ويا با وسايل آلوده به ترشحات دهاني‌بيني رخ مي‌دهد.
بيماري از 24ساعت قبل از بروز نشانه‌‌ها تا هنگام بهبودي واگيردار است . دوره نهفتگي اين بيماري 3-1 روز مي‌باشد.

 نشانه‌هاي باليني:
بيماري Influanza به صورت ناگهاني و با تب بالا، برافروختگي چهره، سردرد، آبريزش بيني، گرفتگي صدا، تهوع، خستگي، درد ماهيچه‌اي، سرفه و لرز آغاز مي‌شود . گلودرد در 50% بيماران روي مي‌دهد. نشانه‌هاي چشمي (آبريزش، دوري از نور ، سوزش، حركات دردناك چشم) وگرفتگي بيني فراوان مي‌باشد. اين نشانه‌هاي 5-2 روز به‌درازا مي‌کشد و هنگامي‌كه علائم و نشانه‌هاي عمومي فروكش نمود، سرفه وگرفتگي بيني آشکارتر مي‌گردد که10-4 روز طول مي‌كشد.

تشخيص:
در همه‌گيري‌‌هاي محلي، بيماري دستگاه تنفسي در پاييز و زمستان كه همه گروه‌هاي سني را در جامعه دچار كند ، آنفولانزا محتمل‌ترين تشخيص است.

 عوارض:
 عفـونت ثانويه ميكروبي دستگاه تنفسي مانند عفونت گوش مياني ، سينوزيت و پنوموني (سينه‌پهلو يا ذات‌الريه) مهمترين عوارض بشمار مي‌روند.

  درمان :
آمانتادين در درمان اوليه انفولانزا در بالغين سودمند است. اسپري ريباورين هم در عفونت آنفولانزا مؤثر است .
البته اين داروها نبايد بطور روزانه و معمول بکار برد، بلكه بايستي در عفونت‌هاي غيرمعمول و شديد بكار مي‌روند.
داروهاي تب‌بر به‌غير از آسپرين باعث راحتي بيماري مي‌شود. از خوردن آسپرين در كودكان ونوجوانان  گرفتار انفولانزا بايد پرهيز كرد تا دچار نشانگان ري (Ray Syndrom  بیماری ازكار افتادن جگر) نشوند.
تا زماني كه به عفونت ميكروبي اضافي مشكوك نباشيم نبايد از آنتي بيوتيك‌ها استفاده كنيم. دراين صورت بيماري‌هاي ميکروبي ثانويه رابايد باآنتي بيوتيكهاي مؤثر (پادزي يا چرک‌خشک‌کن) درمان كرد.

 پيشگيري:
در كودكاني كه در معرض خطر زياد عوارض قرار دارند و احتمالاً براي ساير بچه‌ها و بزرگسالاني كه در منزل كودكان پرخطر زندگي مي‌كنند تزريق سالانه واكسن غيرفعال شده مورد دارد . كودكان پرخطر عبارتند از مبتلايان به اختلالات قلبي عروقي – ريوي ، كليوي ، عصبي ، كم خوني و سرکوب ايمني.

+آنفولانزاي مرغي

رژیم غذایی در بیماران قلبی

برنامه خوراکی: خوراكي‌ها نقش مهمي را در پيشگيري از سكته قلبي ايفا مي‌كنند. براي پيشگيري مي‌توان مواد غذايي زير را پیشنهاد کرد:
 
1 – لبنيات :
  آ) شير كم‌چرب ( 1 درصد ) 2 تا 4 ليوان در شبانه‌روز
ب) ماست كم‌چرب (5/1 درصد ) نيم كيلو در شبانه‌روز
پ) پنير كم‌چرب ( كم‌نمك ) 25 تا 50 گرم در روز
ت) از مصرف خامه ، سرشير و كره پرهيز نماييد.
 
2 – گوشت:
  آ) قرمز بدون چربي 100 گرم 2 بار در هفته
ب) سفيد (سينه مرغ و ماهي) 100 گرم در هر روز
پ) از مصرف كله‌پاچه، آبگوشت پرچرب، كتلت و گوشت چرخ‌كرده، دنبه يا پيه پرهيز كنيد .
 
3 – تخم مرغ:
  آ) سفيده تخم‌مرغ ( آب‌پز يا نيم‌رو با روغن مايع ) 2 تا 4 عدد در روز
ب) زرده تخم‌مرغ 2 عدد در هفته
 
4 – حبوبات:
  آ) سويا 50 گرم روزانه
ب) عدس و ماش 100 گرم سه بار در هفته
پ) لوبيا يكبار در هفته
 
5 – روغن:
  آ) از مصرف خورشت‌هاي پرچربي پرهيز نماييد.
ب) از روغن مايع براي پخت‌وپز استفاده نماييد.
پ) روغن حيواني 1 تا 2 بار در هفته به‌مقدار خيلي كم مجاز مي‌باشد.
ت) روغن جامد به شدت محدود شود.
ث) سرخ كردني‌ها را محدود نماييد. غذاي آب‌پز سالم‌تر مي‌باشد.
 
7 - سبزي و ميوه:
  آ) سبزيجات تازه، آبغوره بي‌نمك ، آبليمو و سالاد روزانه مصرف شود.
ب) از ميوه‌هاي گوناگون 100 تا 200 گرم در روز خورده شود.
 
8 - مغزها و آجيل:
  آ) مغز گردو 4 عدد در روز
ب) مغز بادام، فندق، بلوط، پسته و تخمه ها بدون نمك خورده شود.
 
9 – تعداد وعده هاي غذايي:
 آ) 4 تا 5 وعده غذاي سبك در طول روز استفاده نماييد. (صبحانه، ناشتایی، ناهار، عصرانه، شام)
ب) از پرخوري شديداً پرهيز كنيد.
پ) همراه غذا شربت‌آلات و نوشابه مصرف نكنيد. دوغ بدون نمک جایگزین خوبی برای نوشابه است.
ت) از خوراكي‌های كم‌نمك بهره گرفته شود.
 
10 – وزن مناسب:
 وزن شما بايد متناسب با قد شما باشد . اگر عدد صد را از قد خودتان برداريد وزن تقریبي شما بدست مي‌آيد، به‌عنوان نمونه برای قد 170 سانتي متر وزن 70 متناسب مي‌باشد. در بيماران قلبي بهتر است 5 كيلو از اين مقدار پايين‌تر محاسبه شود .
البته با فرمول‌هاي دقيق‌تري مي‌توان قد و وزن متناسب را (برای سن بالاتر از 15 سال)  بهتر اندازه گرفت:
در آقایان:   ( قد – 150)× 9/0 = وزن مناسب)
در بانوان پیش از زایمان:   (قد – 145)× 9/0 = وزن مناسب)
در بانوان پس از زایمان:   (همان فرمول آقایان)

 
11 – چربی موضعی:
چربي‌هاي زير پوست در اطراف شكم و پهلوها نشانه‌هاي هشداردهنده مي باشند. زيرا شما را مستعد چربي خون، فشارخون، بيماري قندخون و در نهايت سكته قلبي مي‌نمايند.
 

12 – آزمایش:
 به صورت دوره اي دست كم هر سه تا 6 ماه، غلظت خون و کم‌خونی، كلسترول، تري‌گليسريد و قند خون (و گاهی اوره) را بررسی و كنترل نماييد. براي بيماران قلبي رسيدن به حد ايده‌آل كاملاً ضروري مي‌باشد .
اندازه پسندیده آزمايش‌هاي براي بيماران قلبي عروقي:

                   FBS : 70 – 110                           BUN: 8 - 24                              
                HDL : 30 – 8                              TG : 50 – 200
         LDL : 90 – 200                            choles : 120 – 200                        
     در بانوان  Hg : 12 - 16                 در آقايان  Hg  : 13 – 17

شب ادراری در کودکان Enuresis

شناسایی:
معمولاً در هر خانه‌اي يك كودك كه محيط خانواده را گرم و شيرين سازد وجود دارد . بنابراين شما هم با مسئله بي‌اختياري ادراري فرزندتان و يا خواهر و برادر كوچكتان مواجه بوده‌ايد . واژه بي‌اختياري ادراري هنگامي بكار برده مي‌شود كه كودك در سني باشد كه در آن سن بايستي بتواند كنترل ادرار خود را داشته باشد(5-4 سالگي) ولي او نتوان چنين انتظاري را برآورده سازد.

مسئله بي‌اختياري در پسر بچه‌ها شايعتر بوده و به دو گونه اوليه و ثانويه تقسيم مي‌گردد:
در نوع اوليه كودك براي مدت زماني طولاني اختيار ادرار خود را ندارد ولي چنانچه پس از يك مدت طولاني با توانايي نگهداشتن ادرار (حدود 12-6 ماه) دچار بي‌اختياري شود واژه ثانويه بكار مي‌رود.

شايعترين نوع بي‌اختياري در كودكان، خواب ادراري (بي‌اختياري شبانه) است . در شش سالگي حدود 23% بچه‌ها دست‌كم يكبار در ماه دچار بي‌اختياري ادراري مي‌شوند و بين 12-6 سالگي هم حدود 10% كودكان چنين مشكلي را دارند.
البته خواب ادراري در كودكان زير شش سال آنچنان شايع است (بيش از 30%) كه ديگر بكار بردن واژه بي‌اختياري بي‌معني به نظر مي‌رسد. بي‌اختياري روزانه تنها در يك درصد كودكان بين 6-12 سال ديده مي‌شود.

علل بي‌اختياري:
مثانه هر فرد براي كنترل ادرار، داراي دريچه ماهيچه‌اي است . نوزادان اختياري بر روي اين دريچه ندارند، ولی به‌مرور زمان همراه با رشد كودك و آموزش وي ، توانايي كنترل دريچه بوجود مي‌آيد. در بیشتر موارد در بی‌اختياري اوليه علت را مي‌توان به تأخير در بلوغ كنترل دريچه مربوط دانست. ديركرد در بلوغ كنترل دريچه در كودكاني كه در خانواده‌هايي با سطح فرهنگ پايين و يا در خانواده‌هايي كه مشاجره همیشگی دارند، زندگي مي‌كنند، بيشتر است. يعني به طور كلي در كودكان با محروميت اجتماعي شايعتر است.

يافته‌هاي پِژوهشگران مركز پزشكي وود جانسون نيوجرسي نشان می‌دهد که، تغذيه نوزادان با شير مادر موجب از بين رفتن احتمال شب ادراري در سالهای كودكي آنان مي‌شود. شير مادر به‌دليل انتقال اسيدهاي چربي ویژه‌ای به نوزاد نقش چشمگيري در رشد مغزي، عصبی و درنتیجه کنترل دریچه ادراری دارد.

در نوع ثانويه پيدايش يك حادثه يا فشار رواني براي كودك مانند جدایي از پدر و مادر یا تولد فرزند ديگري در خانواده علت مهمي است.

علت‌های دیگری كه براي اينگونه موارد مي‌توان برشمرد عبارتند از : عفونت ادراري، حساسيت دستگاه ادراري به مواد شيميايي مانند صابون، بيماري قند در كودك.
 چنانچه كودك به عفونت ادراري دچار باشد داراي نشانه‌هاي ديگري مانند سوزش ادرار، و ادرار كردن پی‌درپی (تکرر) است.
به طور كلي چنانچه پس از هفت سالگي مسئله خواب‌ادراري وجود داشته باشد، مشورت با پزشك الزامي است.

 درمان:
پس از انجام آزمايش ادرار و كشت ادرار براي رد كردن عفونت ادراري برنامه‌ی زير توصيه مي‌گردد. البته معمولاً تا پيش از شش سالگي درماني سفارش نمي‌گردد زيرا ميزان بهبودي خودبخود بسيار بالاست .
كودك بايستي در اين زمينه خود نقش فعالي را به عهده گيرد، به او اجازه دهيد كه در اين مورد با پزشك صحبت نموده و راهنمايي بخواهد. شبها پس از خيس نمودن بستر، خودش لباسها و بسترش را تعويض كند. پس از شام، نوشیدنی و خوراكيهاي آبكي مانند هندوانه نخورد. پيش از خواب به دستشويي برود.
والدين نبايد با خشم يا تنبيه كردن با اين مسئله برخورد كنند زيرا ممكن است نتيجه معكوس داشته باشد، بلكه شایسته است در اينگونه موارد با كودك به ملايمت رفتار شود.

 مي‌توان براي كودك يك تقويم يا دفترچه خريد و از او خواست كه براي هر شبي كه خود را خيس مي‌كند نماي ابر و باران و براي شبهايي كه اين مسئله وجود ندارد يك خورشيد رسم كند، آنگاه براي هر شب خشك يك ستاره و براي هفت شب خشك پياپي يك جايزه به او بدهيد.

يكي از سودمندترين وسائلي كه در اين زمينه بكار مي‌رود‌، دستگاه زنگ و تشكچه است. به محض اينكه اولين قطره‌های ادرار سرازير مي‌شود زنگ آرام دستگاه به صدا درآمده و كودك را از خواب بيدار مي‌كند تا بتواند خود را نگه دارد. ميزان موفقيت اين دستگاه بالاست ولي استفاده از آن حوصله كافي مي‌خواهد (استفاده از دستگاه براي چندين ماه).

براي كنترل ادرار از دارو درماني نيز مي‌توان بهره جست. دارويي كه پزشكان بكار مي‌برند «ايمی پيرامين» است كه در هفته اول پاسخ خوبي ديده مي‌شود ولي از آنجائي كه پس از قطع دارو دوباره مسئله بي‌اختياري برمي‌گردد، دارو براي درازمدت تجويز مي‌گردد. يك ماه پس از رفع بي‌اختياري، دارو را بايستي كم‌كم قطع كرد. لازم به يادآوري است كه استفاده از دارو حتماً بايستي زير نظر پزشك باشد.

داروی درمانی دیگر قطره دسموپرسین است که از راه بینی استفاده می‌شود و اثر بسیار خوبی داشته است.
از داروهای گیاهی نیز می توان به پونه اشاره کرد که در درمان شب ادراری سودمند بوده است.

روزه و پزشکی

پاره اي از مردم گمان مي كنند كه روزه داري تنها يك تكليف ديني و مخصوص مسلمان ها مي باشد ، در صورتيكه در اديان ديگر ( مسيحي ، يهودي ، زردشتي و . . . ) هم روزه گرفتن وجود دارد . افزون بر اين ، روزه نه تنها يك حكم مذهبي ، بلكه يك عملكرد بهداشتي ، درماني هم دارد و اين مسأله از نظر پزشكي اثبات شده است.

 اولين گام در روزه داري ، خوردن كامل سحري مي باشد . تغذيه كافي سحر ، انرژي مورد نياز بدن را به مدت 7 – 8 ساعت فعاليت بدني و ذهني تأمين مي كند . روزه بدون سحري ، زمان گرسنگي را افزايش داده و موجب كاهش تمركز و بازدهي ذهني همراه با ضعف مي شود . يك وعده غذاي گرم به همراه سبزي و ميوه و با نوشدن آب ميوه و چاي رقيق ، براي پيشگيري از گرسنگي و تشنگي در طول روز ، به هنگام سحر سفارش مي گردد.

باز كردن افـطـار بـايـسـتي با خوراكي هاي سبك و  ملايم باشد تا معده را براي دريافت غذاي اصـلـي آمـاده سـازد . البـته خوردن خوراکیهای سـنگـين در افطار ،دستگاه گوارش را كه چـنـديـن ساعت استراحت داشته با مشكل روبــرو مـي كـنـد.

روزه و بـيـماري قـنـد:

بـه هـنـگـام روزه داري در افـراد تـنـدرست قند خون بـراي 12 – 10 ساعت در طول روز ثابت مـي مـاند و قند لازم را براي دستگاههاي بـدن بـويـژه مـغـز فـراهـم مـي سازد .
دربـيـمـاران قـندي كه زير درمان با داروی انسولين هستند ( ديابت نوع اول ) روزه گرفتن ممكن است زيانبار باشد، ولي در بيماري قند نوع دوم كه مشكل اصلي آنها چاقي هم مي باشد روزه گرفتن بستگي به وضعيت آنها دارد .

در اين بيماران (‌نوع دوم ) در صورت مزمن شدن بيماري كه منجر به پيدايش عوارض عصبي ، كليوي ، قلبي و . . . شده است روزه گرفتن سفارش نمي شود . در بيماري قندي نوع 2 بدون عارضه ، روزه گرفتن با شرط رعايت مسائل خوراكي آنها توصيه مي گردد . يكي از اهداف روزه ، حذف يك وعده غذايي مي باشد . اين براي بيماران ديابت بسيار سودمند بوده و باعث كاهش وزن آنها مي شود . البته اگر در سحري و افطار با خوردن زياد بخواهد كم خوري روزانه را جبران كنند آنگاه روزه گرفتن خطرناك خواهد بود . اين بيماران بايد سبزي و ميوه جات رابيشتر خورده از نمك ، شيريني و چربي حيواني پرهيز نمايند.

 
روزه و درد مفاصل :
 روزه داري باعث كاهش اسيد اوريك خون و در نتيجه كاهش رسوب آن در مفصل هاي بدن مي شود ، كه خود باعث كاسته شدن از درد مفاصل و بندها مي شود . همچنين در افراد چاق در طول ماه رمضان ، با    كاهش ذخيره چربي بدن ، از وزن بدن كاسته مي شود و در نتيجه فشار كمتري به مفاصل زانو ، مچ پا ، ستون مهره ها و لگن وارد شده و از درد ناشي از ساييدگي مفاصل مي كاهد.

چربي بدن و روزه :
 افراد چاق بدليل ميزان بالاي چربي زيرپوست و شكم ، مستعد بيماريهاي گوناگون مانند بيماري قلبي ، فشارخون ، كليوي ، ساييدگي مفاصل و ديابت مي باشند . با روزه گرفتن از ميزان اين چربي ها كاسته شده و در نتيجه ميزان رويداد اين بيماري ها كمتر مي شود . از اثرات ديگر روزه ، مصرف چربي خون مي باشد . بدليل كاهش قند خون در طول روزه داري بدن به استفاده از چربي براي تأمين سوخت و ساز خود روي مي آورد . در نتيجه از ميزان چربي خون كاسته مي شود . پايين آمدن چربي خون از ميان رسوب آن بر روي ديواره رگ ها كاسته و بدنبال آن رويداد بيماري قلبي ، فشار خون و سكته قلبي و مغزي كمتر مي شود.

 
مسائل رواني و روزه:
 روزه داري باعث تحريك ترشح مواد واسطه اي در دستگاه عصبي و بويژه مغز مي شود . ترشح اين مواد باعث شادابي جسماني و روان شده كه نقش عمده اي در تندرستي جان و روان دارد . همچنين روزه داري باعث افزايش اعتماد به نفس و احساس عزت نفس مي شود.

 روزه وكليه:

در بيماران گرفتار به بيماري كليوي ( كليه هاي سنگ ساز ، نارسايي كليه ، عفونت شديد كليه ، سنگ كليه بزرگ ) روزه گرفتن توصيه نمي شود. زيرا نخوردن باعث افزايش پتاسيم بدن و نياشاميدن باعث كاهش ادرار و افزایش غلظت آن (‌به دليل باز جذب آب از كليه ) مي شود كه ممكن است در افراد با سنگ كليه بزرگ كه نياز به جراحي يا سنگ شكن دارند مشكل ساز باشد. ولي در بيماران  با سنگ كليه كوچك روزه ممکن است زياني نداشته، و امکان دارد که كليه با عمل حفاظتي از ميزان اسيداوريك و كلسيم ادرار  كاسته، در نتيجه براي كاركرد كليه و بزرگ نشدن سنگ سودمند باشد. البته اين تنها در صورتي مفيد خواهد بود  كه روزه دار از نمك زيادي پرهيز نموده تا نياز كمتري به دفع نمك و به همراه آن آب بدن خود داشته باشد.

روزه و معده:

 روزه داري باعث استراحت معده در طول روز مي شود. استراحت معده نيز به نوبه خود باعث كاهش ميزان ترشح اسيد معده مي شود و همانطور كه همه مي دانيم اسيد معده يكي از عوامل زخم معده مي باشد. بنابراين روزه گرفتن يكي از عوامل كاهش زخم معده و دوازده ( اثني عشر یا Deodonum ) مي باشد. همچنين چون روزه از پرخوري روزانه مي كاهد بنابراين گاستيريت ( ورم معده ) هم كمتر شده ونفخ شكم وسوء هاضمه بهبود مي يابد. زيرا پرخوري و خوردن وعده هاي نامنظم غذايي تحريك ترشح اسيد و پركاري معده و ورم معده را به دنبال دارد. در افراد تندرست و روزه دار، اسيد كمتر ترشح شده واسيد ترشح شده  هم توسط صفرا خنثي مي گردد. تنها در افراد بيماري كه زخم معده و دوازدهه (اثنی عشر یا دئودونوم) فعال دارند ، به دليل اينكه به هنگام گرسنگي معده خالي بوده و اسيد معده به كمك خوراك و صفرا خنثي نمي گردد، ممكن است روي زخم اثر گذاشته و زخم را تشديد كند. بنابراين در اين حالت است كه مي توان روزه نگرفت.
 
روزه و فشارخون:

روزه داري باعث كاهش فشارخون در افراد با فشارخون بالا مي شود . به دليل كاهش ميزان قند و چربي و نمك خون در طول روز ، سختي ديواره رگها كمتر شده و در نتيجه فشار كمتري به آنها وارد آمده و فشارخون پايين مي آيد. در افراد عادي روزه دار در آخر روز ممكن است فشارخون كمي پايين تر بيايد كه  زياني نداشته و باعث استراحت دستگاههاي گوناگون بدن مي شود.

يادآوري :
 1-بيماراني كه بايستي دارو را بر اساس دستور پزشك ، سر ساعت ويژه اي ( مانند هر8 ساعت يكي ) بخورند، نمي توانند روزه بگيرند. زيرا چنانچه ساعت مصرف دارو بگذرد ميزان غلظت خوني دارو در بدن پايين آمده و اثربخش بودن آن از دست مي رود. بيماران يالا در صورتي مي توانند روزه بگيرند كه پزشك درمانگر آن دارو را عوض كرده و داروي مشابهي براساس ساعاتي كه تداخلي با طول روزه داري نداشته باشد ( مثلاً هر 12 ساعت يكي ) تجويز نمايد.

2 - در زنان باردار به علت نياز جنين به موادغذايي كامل روزه سفارش نشده است . البته روزه داري تغيير در وزن و حالت مادر ندارد ، بلكه احتمال كمتر رسيدن موادغذايي لازم به جنين وجود دارد.

۳ – درزنان شيرده در 4 تا 6 ماهه اول پس از زايمان بدليل تغذيه انحصاري كودك از شير مادر ، بدليل احتمال نرسيدن موادخوراكي لازم به بدن كودك شيرخوار روزه سفارش نشده است.

 4 – در بيماري هاي غذه تيروئيد ، در زمان پركاري و كم كاري فعال غده، روزه توصيه نمي شود . ولي در صورت كنترل و مهار شدن بيماري با دارو ، روزه گرفتن اشكال ندارد . همچنين در بيماري گواتر ( بزرگ شدن غده تيروئيد ) روزه داري سودمند است.

 5-در مورد بيماراني كه به دليل جسماني نمي توانند روزه بگيرند دو شرط اصلي وجود دارد: يا اينكه پزشك درمانگر روزه را برايشان زيان آور بداند يا اينكه خودشان احساس كنند كه با روزه داري بيماري شديدتر مي شود. البته براي تمامي بيماران نمي توان يك حكم كلي داد و بايد شرايط فردي را در نظر گرفت.

پيامدهاي ناگوار تلفن همراه (Mobile)

    شاید شما خواننده‌ی گرامی یكی از كاربران تلفن همراه (موبايل) باشید، ولی آیا می‌دانید كه صحبت كردن با تلفن همراه بدون رعایت شرایط ایمنی چه زیان‌های پزشكي و عوارض جانبي را دربرخواهد داشت؟

    با توجه به زیان‌های احتمالی امواج پخش شده از تلفن‌های همراه برای تندرستی انسان، شناخت علمی این اثرها و راهنمایی راهكارهای مناسب برای ایمن‌سازی این تلفن‌ها امری ضروری و لازم می‌باشد. اكنون پژوهش‌های گسترده‌ای به وسیله‌ی سازمان‌های جهانی مانند سازمان بهداشت جهانی «WHO» در حال انجام است ولی تا قطعی شدن نتیجه پژوهش‌ها باید نكاتی را رعایت كرد چرا كه ممكن است تا آن زمان دیر شده باشد. 

     امواج قوی رادیویی و پارازیت‌ها، چون به صورت همگن در محیط پخش می‌شوند برای انسان زیان‌‌آورند. امواج پخش شده از تلفن همراه از نوع امواج رادیویی قوی هستند. این امواج در آنتن‌های فرستنده پدید می‌آیند و از سطح این آنتن‌ها تابیده می‌شوند. همچنین امواج رادیوییِ فركانس بالا برای بدن انسان مضر بوده و باعث بروز سرطان و بیماری‌های مغزی می‌شوند. امواج رادیویی معمول كه برای رادیو به كار می‌رود خطری برای انسان ندارد. از میان امواج موجود در محیط پیرامون ما بیشترین موجی كه سلامت انسان را به خطر می‌اندازد، امواج گوشی تلفن همراه است. زیرا گوشی تلفن همراه در تماس با بدن انسان می‌باشد. از طرفی عوارض استفاده بیش از اندازه‌ی تلفن همراه روی انسان در درازمدت مشخص می‌شود. 

    زیان تلفن‌های همراه از زمانی مطرح شد كه فردی در فلوریدای آمریكا در سال 1993 گرفتار تومور مغزی شده بود. امروزه پژوهشگران دریافته‌اند كه ورود سامانه‌های نوین تكنولوژی به زندگی انسان تأثیرات بیولوژیك بسیار خطرناكی بر تندرستی انسان دارد. امواج الكترومغناطیسی تولید شده از آنتن‌های رادیویی و تلفن همراه در تشكیل غدد سرطانی و رشد آن نقش دارند. 

     از سوی دیگر امواج كوتاهی كه انسان در داخل خانه و یا محل كار در معرض آن قرار می‌گیرد زیان‌های آشكار به سلول‌ها و به ویژه گلبول‌های قرمز خون وارد می‌كند. همچنین این امواج كوتاه تأثیرات زیانباری روی آنزیم‌های بدن (بویژه آنزیم‌های جگر)، غدد، ماهیچه‌ها، هورمون‌های جنسی مردانه، ضربان قلب و مغز استخوان دارند. بررسی روی موش‌های آزمایشگاهی نشان داده است كه جنین در شكم در اثر مجاورت با این امواج به سرطان خون دچار شده‌اند.

 
اثرات تلفن همراه بر بدن:
    پژوهش‌های گوناگونی در خصوص پیامدهای تلفن همراه انجام شده است. امواج پخش شده از تلفن همراه روی دستگاه تناسلی اثر گذاشته و باعث ناباروری و كاهش اسپرم در مردان، سقط در مادران و پیدایش ناهنجاری‌های مادرزادی در جنین می‌شود. این امواج همچنین دستگاه ایمنی را ضعیف نموده و با اثر بر قلب سبب افزایش فشارخون می‌شوند.

 
     از مهمترین اثرات امواج منتشر شده از تلفن همراه، ایجاد سرطان است بویژه سرطان مغزی. البته انواع گوناگونی از سرطان‌ها در افرادی كه در برابر پرتو قرار گرفته شده (مانند سرطان حلق، سینه، مری و بیضه) گزارش شده است.

    افرادی كه به میزان بیشتری از تلفن همراه استفاده می‌كنند، دچار سردرد یا دردهایی در ناحیه‌ی آرواره، گردن، بازوها و شانه‌ها می‌شوند. همچنین این افراد حالت تهوع، سرگیجه و خستگی دارند. با توجه به اینكه دستگاه عصبی در كودكان در حال رشد است، جذب انرژی در بافت سر آنها بیشتر است لذا كودكان در مقایسه با بزرگسالان در مقابل امواج آسیب‌پذیر هستند. التهاب پرده‌ی مغز و تورم عصب شنوایی در افرادی كه در برابر پرتو قرار گرفته گزارش شده است. البته دانشمندان هیچ موردی از سرطان گوش را پیدا نكرده‌اند. اگرچه نگرانی‌هایی وجود دارد كه شاید تلفن‌های همراه بر خطر گرفتاری به آن بیفزاید. چرا كه پرتو تابی امواج رادیویی پخش شده از تلفن همراه به طور سطحی در پوست و استخوان‌های اطراف گوش و از طریق جمجمه در پشت گوش جذب می‌شود.

      البته عوارض یاد شده هنوز در مرحله بررسی و پژوهش است و قطعیت نیافته. اما نباید احتیاط را فراموش كرد. 

 
مكالمه با تلفن همراه در حین رانندگی:
    در دنیای پررقابت و بازار امروزی كه در دسترس بودن امری الزامی می‌باشد، باعث می‌شود تا افراد همیشه و در همه جا، در بین راه، در اتومبیل، در كشتی و ... در دسترس باشند. یكی از بدی‌های فن‌آوری ارتباطات نوین استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی می‌باشد. بررسی‌های علمی نشان می‌دهند كه مكالمه‌ی تلفن در هنگام رانندگی خطر سانحه را تا 7 برابر افزایش می‌دهد.

     این خطر بیشتر در هنگام شماره‌گیری، اول دریافت مكالمه یا زمان پایان مكالمه كه تمركز راننده كاهش می‌یابد، روی می‌دهد. اصولاً مكالمه در حین رانندگی موجب افزایش هیجان و عصبانیت می‌شود. همچنین به لحاظ در دست داشتن گوشی تلفن همراه، چون رانندگان در پیچ‌ها قادر نیستند با یك دست فرمان اتومبیل را به اندازه‌ی كافی بچرخانند، اغلب از خط میانی متحرف شده و با خودرو روبرو برخورد می‌كنند.

     تجهیزاتی وجود دارند كه به رانندگان این امكانات را می‌دهند كه در هنگام مكالمه، نیاز به نگه‌داشتن گوشی تلفن همراه نداشته باشند. با این روش دست‌ها برای هدایت خودرو كاملاً آزاد می‌باشند، این تجهیزات در بیرون از اتومبیل نیز قابل استفاده هستند. از سوی دیگر فن‌آوری تازه باعث افزایش استفاده از تلفن‌های همراه در اتومبیل‌ها می‌شود كه خود ممكن است به افزایش تصادفات دامن بزند.

سفارش‌های ایمنی:
۱- تا حد امكان از تلفن معمولی استفاده شود.
۲- میزان مكالمه را به حداقل رساند.
۳- سعی شود از سیستم پیغامگیر استفاده شود.
۴- ترجیحاً از گوشی مجهز به (handsfree دست آزاد) بهره گرفته شود.
۵- از نصب تلفن همراه در ناحیه كمر پرهیز شود. (به دلیل اثرات زیان‌آور دستگاه تناسلی)
۶- از نگهداری تلفن همراه در مجاورت بافت‌هایی كه فعالیت الكتریكی دارند، مثل قلب و مغز پرهیز شود.
۷- سعی شود كودكان حتی‌الامكان از تلفن همراه استفاده نكنند.
۸- استفاده‌ی مادران باردار از تلفن همراه ممنوع باشد.
۹- از مكالمه در اتومبیل در حال حركت به خصوص در سرعت بالا، ترافیك بالا، تاریكی، مه‌آلود بودن هوا، لغزندگی، بارانی بودن جاده یا هوای گرگ و میش خودداری شود.
۱۰- استفاده‌ی راننده از تلفن همراه ممنوع می‌باشد.
۱۱- تلاش شود میزان مكالمه در پالس‌های بیشتر ولی با مدت زمان كوتاه‌تر انجام شود به طور مثال تأثیر منفی دو پالس یك دقیقه‌ای كمتر از یك پالس 4 دقیقه‌ای است.

    بحث بر سر ایمنی تلفن همراه در طول دهه‌ی گذشته فراز و نشیب‌های زیادی را پشت سر گذاشته است و باعث ایجاد نگرانی و سردرگمی گسترده‌ی عمومی و انجام شمار زیادی پژوهش درباره‌ی تأثیر این تلفن‌ها بر تندرستی شده است و هنوز بحث بر سر اینكه استانداردهای سخت‌تری را باید برای كاهش میزان پرتوهای این تلفن‌ها وضع نمود ادامه دارد.

حساسيت تنفسي (Allergic Rhinitis)

        رينيت به معني التهاب بيني است و به دو صورت ديده مي‌شود :          
1 – حاد و شديد، 2 – حساسيتي (آلرژيك).
     شايع‌ترين علت رينيت حاد ، سرماخوردگي معمولي است كه در نوشتاري ديگر به طور كامل در اين مورد صحبت خواهيم كرد. در اين مقاله نوع حساسيتي را كه به آن تب يونجه (Hay fever) هم مي‌گويند، بررسي مي‌كنيم.
 
تب يونجه:
        نوعي بيماري است كه ممكن است بسياري از افراد به گونه‌اي به آن دچار باشند . اين بيماري مي‌تواند به صورت حاد و فصلي يا مزمن و هميشگي ديده مي‌شود.
 
نشانه‌هاي بيماري:
     عبارتند از : گرفتگي بيني ، آبريزش رقيق و شفاف ( و گاهي سبز رنگ ) از بيني به طور برگشت‌پذير ، خارش بيني و يا گاهي اوقات خارش چشم‌ها، اشك‌ريزش، سردرد در ناحيه پيشاني.

      بيشتر بيماران مبتلا به تب يونجه از سرماخوردگي‌هاي مكرر و فراوان شكايت دارند ولي در حقيقت اين عوارض بيشتر نشانه‌هاي تب يونجه است تا سرماخوردگي . نوع فصلي بيماري به وسيله گرده گياهان ، گل‌ها ، درختان و علف‌ها ايجاد شده و هفته‌ها ادامه مي‌يابد ، سپس ناپديد گشته و سال ديگر دوباره برمي‌گردد. نوع هميشگي ممكن است به صورت متناوب پديدار شده يا اين كه نشانه‌هاي آن هميشه وجود داشته باشد. از علل آن مي‌توان به حساسيت نسبت به گرد و غبار خانگي ، روزنامه، پشم و پر، تنباكو و پاره‌اي از خوراكي‌ها اشاره كرد. نشانه‌ها در اين نوع خفيف‌تر از گونه فصلي بوده ولي درمان آن مشكل‌تر است زيرا تعيين ماده حساسيت‌زا سخت‌تر است.
 
درمان:
        بهترين درمان ، يافتن ماده حساسيت‌زا ( آلرژن ) و زدودن هميشگي آن از محيط زندگي بيمار است. چنانچه اين روش سخت باشد، آزمون پوستي انجام مي‌شود . بدين صورت كه يك سري مواد حساسيت‌زا را بر روي پوست آزمايش مي‌كنند تا عامل حساسيت‌زا مشخص گردد. سپس روش حساسيت زدايي انجام مي‌شود. در اين روش مقدار بسيار كمي از ماده حساسيت‌زا را به بيمار تزريق كرده و كم كم ميزان آن ماده را در هر تزريق پوستي بيشتر و بيشتر مي‌كنند تا بدن بيمار به تدريج در برابر آن ماده پادتن توليد نموده و نسبت به آن مقاوم گردد (اين روش در حقيقت نوعي واكسيناسيون است).

 رعايت موارد زير براي كاستن از نشانه‌هاي بيماري سودمند خواهد بود :
1) وسايل خانگي را كه روكشي پشمي دارند (مانند مبل و صندلي ) پوشانده و از پتو و پوشاك پشمي (مانند موهر) استفاده نكنيد، بالش و تشك خود را با پارچه هاي پلاستيكي بپوشانيد .
2) از خوردن كاكائو، تخم مرغ، شكلات، گوجه فرنگي و پفك تا حد امكان خودداري كنيد.
3) از ورود به محيط هاي آلوده به گرد و غبار پرهيز كرده و سيستم تهويه مناسب براي خانه فراهم كنيد، خانه را با جارو برقي جارو كنيد.
4) از لوازم آرايشي غیراستاندارد استفاده نكنيد.
5) جانوران خانگي را از محيط زندگي خود دور كنيد.
6) از بو نمودن گل خودداري كرده و گياهاني را كه نسبت به آنها حساسيت داريد در خانه پرورش ندهيد.
7) از داروهاي ضد هيستاميني و در موارد شديد از داروهاي استروئيدي، زير نظر پزشك نيز مي‌توان بهره گرفت. شستشوي روزانه بيني با محلول نمكي نيز پيشنهاد مي شود . مؤثرترين داروي پيشگيري كننده افشانه (اسپري) كرومولين سديم مي‌باشد .

 

بهداشت در ورزش

            ز نیرو بود مرد را راستی             ز سستی کژی زاید و کاستی      (فردوسی)     

              
1-  سعي كنيد در هواي آزاد و بدون آلودگي ورزش نماييد. درصورتي كه تمرينهاي ورزشي در مكانهاي سرپوشيده انجام مي‌گيرد، تهويه‌ي هواي دروني اين گونه سالن‌ها الزامي است.

۲- هنگام ورزش از پوشاك مناسب همان رشته‌ي ورزشي استفاده نماييد. هرگز با لباسهاي معمولي و روزانه‌اي خود به ورزش نپردازيد.

3- در خريد كفش ورزشي توجه بيشتري نشان دهيد و تلاش كنيد اندازه‌ي كفش را مناسب انتخاب نمائيد تا پا در آن راحت قرار گيرد.

4- در صورت امكان، جنس لباس و جوراب از نوع نخ باشد تا مانع تبادل گرما بين پوست و محيط نشود، زيرا در اثر فعاليت بدني گرما توليد شده و بدن براي دفع آن، جريان خون پوست را افزايش داده و تعريق صورت گرفته و در نهايت دماي بدن در حد طبيعي حفظ مي‌شود (اگر اين مسأله مختل شود شخص دچار گرمازدگي خواهد شد).

5- پس از پايان ورزش حتماً يك پوشاك مناسب و اضافه به تن كنيد زيرا در غير اين صورت احتمال كاهش دماي بدن وجود خواهد داشت.

6- در هنگام ورزش در زمين و يا سالنها، دقيقاً به موانع و خطراتي كه امكان دارد پيش بيايد توجه كنيد و از برجستگي و يا فرورفتگي‌هاي زمين بازي اطلاع داشته باشيد و كوشش كنيد براي همبازيهاي خود خطري ايجاد نكنيد.

7- هنگام استفاده از ابزار و وسايل ورزشي هوشيار باشيد و چگونگي استفاده از آن را بدانيد تا از ورزش خود لذت ببريد.

8- تلاش كنيد ورزش و تمرين‌ها را با توجه به فصل انجام دهيد.

9- از نوشيدن آب زياد يا آشاميدنيهاي بسيار سرد در خلال ورزش بپرهيزيد (جرعه جرعه آب بنوشيد) پيش و پس از انجام ورزش حتماً آب بنوشيد تا در اثر تعريق بدنتان دچار كم آبي نشود.

10- پس از فعاليتهاي ورزشي در معرض جريان هواي سرد قرار نگيريد زيرا احتمال گرفتاري به بيماريهاي گوناگون مانند بيماريهاي كليه و سرماخوردگي همواره وجود دارد.

11- پس از ورزش جهت نظافت بدن، دوش آب گرم را فراموش ننمائيد و از حوله‌ي مخصوص خود استفاده كنيد.

12- پس از نرمش و بازي، لباسهاي ورزشي خود را شسته و در زير نور آفتاب خشك كنيد زيرا لباسهاي ورزشي آغشته به عرق بدن، محيط مناسبي براي رشد قارچهاي بيماريزا است كه در صورت استفاده‌ي دوباره از آنها ممكن است انسان بيمار شود.

13- پيوسته اصول انساني و احترام به ديگران را مدنظر داشته و همانند يك ورزشكار واقعي رفتار نمائيد.

14- به ياد داشته باشيد كه يك قهرمان بايستي پهلوان و جوانمرد هم باشد.

 

گرمازدگی Heat Stroke

      دمای بدن توسط سوخت‌و‌ساز خوراکیها ایجاد میشود. برای اینكه دمای بدن همیشه در حد تقریباً ثابت قرار گیرد بدن حرارت اضافی را به چهار روش تنفس، تعریق، تشعشع و هدایت دفع میكند. دمای بدن تقریباً همشه روی 2/37 درجه سانتیگراد بوده و مركز تنظیم دما در مغز به‌وسیله روشهای بالا مانع از بالا یا پایین رفتن شدید حرارت بدن میشود.

       هرگاه فرد در برابر گرما قرار گیرد بدن به‌وسیله افزایش مزان تعریق و تنفس و همچنین فرستادن خون بیشتر به پوست سعی در خنك كردن بدن میكند. آسیبهای حاصل از گرما به تناسب شدت آن، به سه گروه تقسیم میشوند :
1-گرمازدگی خفف،  2-گرمازدگی متوسط،  3-گرمازدگی شدید.

گرمازدگی خفیف:
   این حالت وقتی پیش میآید كه فرد به مدت طولانی در معرض حرارت نسبتاً بالا قرار گیرد. نشانه‌های آن اغلب به صورت گرفتگی ماهیچه ها، خستگی مفرط و گاه سرگیجه و غش میباشد.
كمكهای اولیه First Aides:
1 -مصدوم را به جای خنك منتقل سازید.
2- به آسیب دیده محلول  ORS  یا محلول آب و نمك و شكر  (یک قاشق چایخوری نمك با 8 قاشق چایخوری شكر در یك لیتر آب) بدهید.
3 -ماهیچه های گرفته و گرمازده را ماساژ دهید.
4-حوله نمدار روی پیشانی و عضلات گرفتار مصدوم قرار دهد.
5- اگر نشانه ها بهبود نیافت یا وخیمتر شد بیمار را به مركز درمانی منتقل كنید.

گرمازدگی متوسط:
      این حالت به‌دلیل قرارگرفتن فرد در معرض گرمای زیاد و فعالیت بدنی شدید در محیط مانند ملوانان، كشاورزان و آتشنشانها پیش میآید. علائم آن به صورت سرگیجه و عدم هوشیاری است و به‌دنبال آن پوست رنگ پریده میشود. دیگر نشانه‌ها به صورت تنفس سریع و سطحی، نبض ضعیف، ضعف و تعریق بدن میباشد.
كمكهای نخستین:
 1- نخست مصدوم را به محل خنك و سردی منتقل كنید.
2 –آسیب‌دیده را وادار به دراز كشیدن كرده و پاهای او را بالا بیاورید.
3- به‌وسیله پارچه نمدار و بادبزن و یا هر وسیله دیگر مصدوم را خنك كنید.
4 -به مصدوم ORS (محلول آب و نمك و شكر) بدهید، مشروط به اینكه هشیار بوده و استفراغ نكند.
 5-اگر لازم شد به بیمار تنفس مصنوعی بدهید.
 6- در صورت  بهبود نیافتن، مصدوم را سریعاً به مركز درمانی منتقل سازید.

گرمازدگی شدید:
      این حالت بسیار خطرناك است و بیشتر در روزهای گرم و مرطوب اتفاق میافتد.  قیافه بیمارگرمازده تبدار بوده، پوست گرم و خشك، تنفس سطحی و نبض ضعیف میشود. درجه دمای بدن مصدوم افزایش یافته، عدم هوشیاری و احتمالاً اغما و تشنج نیز جزو دیگر نشانه‌ها میباشد.
كمكهای نخستین:
1- همه پوشاک مصدوم را درآورده و او را در حوله یا پارچه مرطوب قرار دهید. میتوان آسیب‌دیده را داخل وان یا لگن آب سرد قرار داد. مواظب باشید مصدوم غرق نشود. همچنین میتوان از قرار دادن كیسههای یخ در كشاله ران، زیر بغل، زانو، مچ دست و پا نیز استفاده كرد.
2- اگر بیمار دچار شوك است شوك را درمان كنید.

 
گرمازدگی در مسافرت:
      در هنگام مسافرت به دلیل آن كه افراد به مدت طولانی در معرض تابش نور خورشید و هوای گرم قرار دارند بیشتر از دیگر مواقع دچار تعریق و تشنگی میشوند. در چنین شرایطی كودكان و سالمندان بیش از افراد جوان و میانسال نیاز به مراقبت دارند. بنابراین بهترین كار در هنگام مسافرت این است كه تشنگی كودكان و سالمندان را از طریق خوراكی (محلول آب و شكر و نمك) جبران كنیم.

البته بهترین روش آن است که علاوه بر نوشیدن آب، در هنگام سفر چند عدد خیار و نمك در اختیار كودكان قرار دهیم تا از طریق آن تشنگی و كمبود آب  و نمک بدن خود را جبران كنند. این اقدام باعث میشود تا پایان سفر هچ عارضهای برای كودكان و سالمندان پیدا نشود. لازم  به یادآوری است كسانی كه دچار بیمارهای عصبی و قلبی هستند نیز به هنگام مسافرت یا قرار گرفتن در محیطهای گرم از روش‌های بالا بهره ببرند. چون این افراد نیز مستعد بروز گرمازدگی هستند.

 

کهیر (Utricaria)

هنگامي‌كه  پشه فردي را  نيش مي زند لكه قرمزي در محل گزش پديد مي‌آيد كه خارش دارد. اين يك واكنش كهيري است. غير از اين مورد ممكن است افرادي را ديده باشيد كه با خوردن خوراكي‌هايي مانند شكلات روي پوست بدنشان لكه‌هاي سرخ‌رنگ و خارشداري آشكار شده‌است، به اين لكه هاي برجسته كهير مي‌گويند. در اين نوشتار به بحث و بررسي در مورد كهير مي‌پردازيم.

كهير به لكه‌هاي قرمز ومتورم خار‌ش‌داري گفته مي‌شود كه چندين ساعت روي بدن مي‌مانند. اگر مدت زماني كه بیمار دچار  حمله‌های كهيري مي‌شود بين  3 تا 6  ساعت بوده وسپس بهبود يابد به آن كهير حاد مي‌گويند و در صورتي كه مدت بيماري بيش از 6 هفته بدرازا بكشد آن را مزمن مي‌گويند. گاهي اين تورم ممكن است در سراسر بدن پخش شده و حتي پلك ها نيز متورم گردد كه درآن صورت به آن كهير غول‌آسا ( Giant Utricaria) مي‌گويند. كهير به علت گشاد شدن مويرگها  وبه دنبال آن نشت خونابه از مويرگ به درون بافت پديد مي‌آيد، اين سلسله واكنش‌ها به دليل آزاد شدن ماده‌اي به‌نام هيستامين ايجاد مي‌شود.

علل:
كهير علت‌هاي گوناگوني داشته كه مي‌توان به‌روش زير آنها را تقسيم‌بندي كرد:
1- خوراكيها: ماهي، تخم مرغ، شكلات، توت فرنگي، گوجه فرنگي، شير گاو، گردو، فندق.
2- داروها: پني سيلين ، آسپيرين، مورفين، كدئين،كوتريموكسازول.
3-  عفونت: عفونت دندان، كيسه صفرا، دستگاه ادراري؛ عفونت هاي قارچي، انگلي و كرمها؛ سینوزیت.
4- مواد بويايي: گرده گياهان، گرد و غبار خانه، مواد معطر، افشانه ها(اسپري) .
5- بيماريها: پركاري تيروئيد، سرطان خون، تب رماتيسمي.
6- مواد محرك: گياهان (گزنه)، جانوران(ستاره دريايي، حشرات)، مواد شيميايي(رنگ مو، مواد آرايشي، سفيد كننده ها).
7- علل ديگر: ورزش، سرما، آب، آفتاب، فشار رواني، حاملگي، تزريق خون.

نماي باليني:
 پيش از آشكار شدن لكه هاي خارشدار كه ممكن است در هر جايي از بدن روي دهد، تحريك شديدي پديد مي‌آيد، اندازه لكه‌هاي برجسته از چند ميلي‌متر تا چندين سانتي‌متر متفاوت بوده، بين  8  تا 24 ساعت طول كشيده، سپس بدون برجا گذاشتن هيچ گونه اثري از بين مي‌رود. ممکن است برخی مواقع لکه‌های بنفش کم‌رنگ (مانند خونمردگی) پس از بهبود برجستگی‌ها جایگزین آنها شوند.  گاهي تب ، تورم ودرد مفصل‌ها، بزرگي اسپرز (طحال) وگره هاي لنفاوي هم وجود دارد.

كهيرهاي ويژه:
درموگرافي (Dermography):
پس از خارش خفيف يا كشيدن آرام يك جسم بر روي بدن يك واكنش پوستي پس از يك تا سه دقيقه روي مي‌دهد كه درماتوگرافي (پوست نگاري) ناميده مي‌شود.نخست در محل تحريك و قرمزي ايجاد شده وسپس لكه هاي كهيري آشكار مي‌شود. درزنان جوان اين مشكل بيش از ديگر افراد ديده مي‌شود. شما مي توانيد بر روي پوست اين گونه افراد با انگشت جمله اي را نوشته وآنگاه ظاهر شدن جمله خود را ببينيد.
كهير فشاري:
 اين نوع كهير در اثر فشار موضعي بر بدن (ايستادن، راه رفتن ونشستن دراز مدت، پوشيدن لباس‌هاي تنگ) پديدار مي شود. پس از چهار تا شش ساعت يك تورم عمقي همراه با خارش، سوزش و درد ايجاد مي‌شود كه پس از 8 تا72  ساعت از بين مي‌رود. گاهي تب ولرز، ضعف و خستگي و سردرد هم همراه لكه‌ها ديده مي‌شود.
كهير آبي:
اين نمونه كمياب بر اثر تماس با آب ايجاد شده وحتماً با خارش همراه است .
كهير خورشيدي:
در اثر تماس با آفتاب پديد مي آيد .
كهير سرمايي:
چند دقيقه پس از تماس با آب سرد يا هواي سرد نمايان مي‌شود. اين كهير شديد بوده وگاهي به كاهش فشار خون ومرگ منجر مي شود.
 كهير گرمايي:
دراين نوع كهير لكه‌هاي منتشر وكوچك قرمز رنگ پس از فعاليت بدني و ورزش ، افزايش درجه حرارت يا فشارهاي رواني به وجود مي آيد.
آنژيوادم (Angioedema):
به معني خيز (ادم) عروقي بوده ويك نمونه شديد وعمقي كهير است. اين بيماري شامل كهير پوستي، بادكردن لبها وپلكها، خيز ريوي (تجمع آب در ششها) وگاهي نيز شوك است. در صورت پیدایش اين واكنش عروقي، بايستي فوری به  اورژانس مراجعه كرد تا اقدامات درماني هر چه زودتر انجام پذيرد.

درمان:
نخستين مرحله دوري از ماده مشكوك است. پزشكان براي كنترل كهير از داروهاي ضد هيستاميني (آنتی‌هیستامین) كمك مي‌گيرند. چون بيشتر داروهاي ضد هيستاميني (Anti histaminic Drug) اثر خواب‌آور دارند، به هنگام مصرف دارو بايد از كارهايي كه احتياج به تمركز حواس دارند (مانند رانندگی) خودداري نموده ويا اينكه از داروهاي بدون اثر خواب‌آوري بهره گرفت. چنانچه كهير مزمن باشد در بسياري از موارد با پرهيز از مصرف پني‌سيلين ، آسپيرين وافزودنيهاي خوراكي (رنگ هاي غذايي) بيماري بهبود مي‌يابد. بيماراني كه عفونت قارچي يا سينوزيت دارند با درمان آن كهيرشان خوب مي‌شود.
در مورد كهيرهاي ويژه بايد ازعامل پديد آورنده ومساعد كننده (ضربه ، سرما،آفتاب) دوري كرد. در درمان كهير فشاري علاوه بر دروهاي ضد هيستاميني از داروهاي استروئيدي (Corticosteroid) هم استفاده مي شود.
نكته آخر اينكه فردي كه دچار كهير گرمايي است ، بايد از ورزش‌هاي سنگين خودداري كرده، يك ساعت پيش از فعاليت بدني داروي ضد هيستاميني مصرف كرده و پس از ورزش با آب خنك دوش بگيرد.

اگزما (Eczema)

در شماره‌هاي پيشين گونه خاصي از حساسيت پوستي به نام درماتيت را بررسي كرديم. در اين نوشتار در مورد واكنش پوستي ديگري به نام اگزما صحبت مي‌كنيم.
اگزما به‌معني جوشها و بثورات پوستي خارشدار است. اگزما علت دروني و زمينه اي داشته و عامل بيروني نمي‌توان براي آن پيدا كرد.در زير به چندين نمونه از اگزما اشاره داريم.

اگزماي آتوپيك:

آتوپي (Atopy) يك اختلال ژنتيكي و ارثي است و در برگيرنده گروهي از بيماريهاست كه ارتباط تنگاتنگي با يكديگر دارند. اين بيماري‌ها شامل: تب يونجه، آسم، كهير، اگزما و ايكتيوز  (بيماري كه پوست بدن همانند پوست ماهي خشك و پوسته پوسته شبيه پولك مي‌شود) است. شرح حال بيمار وخانواده او معمولاً تشخيص را آسان مي‌كند. حدود 10درصد مردم گرفتار آتوپي هستند؛ يعني ممكن است به يكي از بيماري هايي كه در بالا نام برده شد مبتلا باشند؛ البته تنها پنج درصد آنها ضايعات پوستي اگزما را نشان مي‌دهند. ممكن است یک بيمار نخست اگزما داشته و پس از بهبود ضايعات پوستي، نشانه هاي ايمني  (آسم، تب يونجه) ديده شود.
برخي از اين بيماران ممكن است نسبت به پني سيلين حساسيت شديد داشته باشند و حتی بمیرند.

نماي باليني:
اگزما در هنگام نوزادي آغاز شده و به همين دليل آن را اگزماي نوزادان مي‌نامند. از ماه سوم به بعد نماي بيماري مشخص‌تر مي‌شود. پوست سر قرمز و پوسته پوسته مي‌شود. به‌زودي اين ضايعات به گونه‌ها نيز انتشار مي‌يابد. تعدادي دانه هاي سرخ خارشدار بيرون زده كه پوسته‌دار مي‌شوند. چون كودك نمي‌تواند خود را بخاراند، سر و صورت خود را بر بالش مي‌مالد؛ در موارد شديد لكه‌ها به اندام و همچنين محل پوشك كردن بچه (Napkin rash) گسترش يافته، كودك به خاطر ناراحتي، بيقرار بوده و نخوابيده و با گريه پدر و مادر خود را بيدار مي‌كند. در موارد شديدتر تمام سطح تن گرفتار شده و ممكن است ضايعات زخمي و خون‌آلود شوند. اين نماي ترحم‌انگيز و بي‌خوابي فرزند باعث اضطراب و دل‌نگراني پدر و مادر مي‌گردد.
دگرگوني آب و هوا در سير بيماري نقش بسزايي دارد. سرما باعث بدتر شدن اگزما مي‌شود، بدين‌خاطر آماس پوستي در زمستان بيش از دیگر فصل‌هاي سال ديده مي‌شود. البته گرماي زياد نيز خود باعث مشكلات بيشتر مي‌شود كه به دليل عرق كردن كودك است.

پيش آگهي:
اگرچه اين بيماري خودبه‌خود تا دو سالگي رو به بهبود مي‌رود، اما در پاره‌اي موارد بيماري خوب نشده بلكه به جاي صورت، روي انگشتان و چين آرنج و زانو نمايان مي‌شود. به علت خارش مداومي كه شبها بدتر مي‌شود و خاراندن محل، پوست کلفت و چرمي مي‌گردد. بايستي توجه داشت كه عفونت به زخم ناشي از خارش ضايعات افزوده نگردد.

درمان:
1ـ كودكان گرفتار به اگزما، ممكن است بيش از ديگر افراد، نسبت به مواد حساسيت‌زا، حساس باشند؛ بنابراين شايسته است كه از تماس با پر و موي جانوران، گردوغبار خانه، گرده گل و گياه جلوگيري شود.
2ـ در صورتي كه نسبت به مواد خوراكي هم حساسيت وجود داشته باشد بايد از خوردن شير گاو، كره، تخم مرغ، بادام زميني، شكلات، پفک و گوجه فرنگي پرهيز شود.
3ـ تعداد دفعات حمام را بايد كاهش داد (دو بار در هفته)؛ بهتر است براي شستشو از صابون‌های گلیسیرینه (مانند اژه يا داو) و شامپوي بچه ملایم (مانند فيروز يا جانسون) استفاده شود. به هنگام حمام كردن مي‌توان محلول‌هاي روغني را به آب وان اضافه كرد تا پوست كودك به اندازه كافي چرب گردد.
4ـ براي پوشاک، لباس‌هاي 100 درصد نخي بكار رود و محيط پيرامون كودك، خنك نگاه داشته شود.
5ـ به هنگام پیدایش حمله حاد بيماري از پمادهاي استروئيدي (كورتون)  بهره گرفته مي‌شود و هنگامي كه بيماري خاموش است كرمهاي نرم‌كننده ومرطوب‌كننده بكار مي‌روند.
6ـ در صورت افزوده شدن عفونت بايد از آنتي بيوتيك (داروي ضد ميكروبي) کمک گرفت.

اگزماي ليسي:                       

اين گرفتاری رنج‌آور، مشكل فراوانی در بچه‌ها به ويژه در هواي سرد است. بيماري (Lick eczema) با ترك كوچكي در دور دهان آغاز شده و با ليسيدن آن (براي رهايي از سوزش وناراحتي) ادامه پيدا مي‌كند. دورادور لبها، ناحيه قرمز رنگي با حدود مشخص (تا جايي كه زبان مي‌رسد) ديده مي‌شود. براي درمان بايد از ليسيدن لب خودداري كرد واز داروهايي كه پزشك تجويز مي نمايد (پماد‌های ویژه) بهره گرفت.

خارش زمستانه:

اين بيماري كه به آن اگزماي خشكي پوست (Asteatotic eczema) هم مي‌گويند در پوست‌هاي بيش از حد خشك به ويژه در فصل‌هاي سرد سال و افراد پير پديد مي‌آيد و علت آن كمبود ترشح چربي مي‌باشد . شستشو با صابون باعث بدتر شدن ضايعه مي‌شود. در اين حالت پوست بدن به ويژه پشت دست و ناحيه جلويي ساق پا دچار خشكي شديد و پوسته‌ريزي شده، ترك وشكاف‌هاي ريز خارش‌داري آشكار مي‌شود. براي درمان نبايد داروي استروئيدي بكار برد و بايد از داروهاي ويژه‌اي كه خاصيت نرم‌كنندگي دارند و توسط پزشك تجويز مي‌شوند بهره گرفت. كمپرس نمدار سرد 3- 4بار در روز، هر بار به مدت 15 دقيقه خيلي مؤثر است.

درماتیت (Dermatitis)

       در بخش پيش ، در باره یکی از انواع حساسيت‌هاي پوستي يعني درماتيت و موادي كه سبب پديد آمدن آن مي‌شود صحبت كردم، در اين شماره باز هم به معرفي موارد ديگري كه سبب آشكار شدن آماس پوستي مي‌شوند و همچنين تشخيص و درمان بيماري مي‌پردازم.
 
حساسيت به گياهان:
 از ميان گياهان زيادي كه توانايي ايجاد درماتيت تماسي را دارند، گل پامچال بيشترين مورد را تشكيل مي‌دهد. به دنبال تماس با برگ‌هاي اين گياه جوش‌هايي كه خارش شديدي دارند در انگشتان و مچ دست پديد مي‌آيد. گل داوودي نيز همين حالت را ولي به صورت خفيف‌تر ايجاد مي‌كند. تاول‌هاي شديدي در نقاط رو باز بدن در كشاورزان و كساني كه به هنگام تفريح روي علف‌هاي هرز مي‌خوابند ديده مي‌شود كه از جمله اين علف‌ها مي‌توان به هويج وحشي اشاره كرد. گلنگ، جلبك‌ها، پياز گل لاله و نرگس نيز از ديگر عوامل ايجاد حساسيت مي‌باشند.
 
حساسيت مواد دارويي:
 مواد دارويي كه بر روي پوست بکار مي‌روند يكي از علل شايع درماتيت تماسي مي‌باشند. انواع كرم‌ها، پمادها، روغن‌ها، ژلها و محلول‌هايي كه بر روي پوست به كار مي‌روند و همچنين قطره‌هاي چشمي و گوشي توانايي ايجاد حساسيت را دارند. اين حساسيت‌زايي بيشتر در مورد آنتي بيوتيك‌ها (پادزی)، بي‌حس كننده‌ها و تركيبات ضدهيستاميني موضعي ديده مي‌شود. از جمله داروهاي آنتي بيوتيكي (چرك خشك كن) مي‌توان به پني سيلين، سولفاناميدها، جنتامايسين و كلرامفنيکل اشاره كرد.
 
حساسيت نسبت به نور:
 برخي مواد خود به خود سبب پديد آمدن درماتيت نمي‌شوند ولي پس از تماس با بدن چنانچه فرد در برابر نور قرار گيرد، آنگاه حساسيت وي نمايان مي‌گردد. اين نوع حساسيت بيشتر فصلي بوده و در فصل‌هاي گرم سال ديده مي‌شود. مشهورترين اين مواد رژ لب، روغن ترنج و عطرها مي‌باشند. همچنين پاره‌اي از داروها نيز همين اثر را دارند.
 
تشخيص :
حساسيت نسبت به مواد گوناگون را مي توان با توجه به طرح اختصاصي ناحيه گرفتاري مشخص كرد.
پوست سر: رنگ مو، روغن مو، روسري و چادر، كلاه گيس، تور سر.
گوش: دسته عينك، سمعك (نیوشان)‌، قطره‌هاي گوشي.
پلك و صورت: لوازم و مواد آرايشي، خميردندان، گياهان و گل (به ويژه روي بيني).

گردن: شال گردن، روسري، گردن بند، عطر و كراوات.
زيربغل: لباس و زيرپوش ، اسپري‌هاي برطرف كننده بوي عرق.
تنه: لباس، سینه بند، زیرپوش و زير پيراهني‌هاي نايلوني و مصنوعي.
ران و کمر: دكمه‌هاي فلزي از جنس نيكل و كروم به كار رفته در شلوار و كمربند.
مچ و كف پا: جوراب، كفش و چكمه پلاستيكي، خاك، گرد و غبار، گياهان.
دست و ساعد: بندساعت، انگشتر و النگو، دستكش، مواد گوناگوني كه در خانه و محل كار وجود دارد.
براي تشخيص ماده‌اي كه سبب ايجاد حساسيت مي‌گردد ، آزمايشي به نام (Patch test) آزمون تكه‌اي به كار مي‌رود. اين آزمون شامل قرار دادن مقدار كمي از ماده مشكوك بر روي پوست طبيعي ( معمولاً پشت بدن يا سطح داخلي بازو )‌ مي‌باشد. معمولاً هر بيمار را با نوارهايي داراي 20 ماده مختلف مورد آزمايش قرار مي‌دهند. نوار آزمايش را 48 ساعته در محل قرار داده، سپس نوار را برداشته و پاسخ آزمون را به صورت مثبت يا منفي گزارش مي‌كنند. اين آزمايش هنگامي كه فرد دچار درماتيت در مرحله‌ي حاد است، نبايد انجام شود.

درمان :
 اولين گام در درمان، شناخت عوامل پديد آورنده درماتيت و دوري گزيدن از آنهاست. از آنجايي كه ترس، هيجان و فشارهاي رواني نشانه ها را بدتر مي‌كند، بايستي به بيمار اطمينان و آرامش خاطر داد. در صورت داشتن حساسيت ، شستشو با صابون بايستي تنها در موارد ضروري انجام شود (آنهم تنها با صابونهای ملایم و گلیسرینه). به هنگام كار كردن بايد از دستكش‌هاي كتاني بهره گرفت و براي انجام كارهاي خانه و شستشوي ظرف‌ها و پوشاك بهتر است زير دستكش‌هاي نايلوني، دستكش كتاني پوشيد.
در درمان دارويي، از محلول‌هاي نرم كننده و كرم‌هاي مرطوب كننده استفاده مي‌شود. داروهاي ضدالتهابي يا استروئيدي نيز توسط پزشكان ( به صورت كرم و پماد ) به كار رفته است. پس از بهبودي بايستي اين داروها را كم كم كاهش داد. شايسته است از مصرف خودسرانه داروهاي استروئيدي ( مانند هيدروكورتيزون و بتامتازون )‌ خودداري شود، زيرا سبب پيدايش عوارض ناخواسته‌اي بر روي پوست (مانند نازك شدن و قرمزي هميشگي پوست)‌ مي‌گردد.
اگر درماتيت مدتي تداوم داشته باشد، پوست ضخيم شده و حالت چرمي پيدا مي‌كند. در اين هنگام فرد دچار خارش عمقي مي‌شود . بنابراين از داروهاي ضدخارش هم بايد استفاده شود. در صورت شديد بودن ضايعات ممکن است پزشك درمانگر داروهاي آرام‌بخش را تجويز ‌كند .

حساسیت پوستیِ Contact Dermatitis

       پوست به طور طبيعي بوسيله ياخته هاي شاخي شكلي كه به طور فشرده‌اي كنار هم قرار دارند با بهره‌گيري از خاصيت ارتجاعي از آسيب‌هاي گوناگون محافظت مي‌شود . خاصيت ارتجاعي لايه شاخي با ميزان آب آن فرق مي‌كند ، يعني با تبخير آب و همچنين برداشت چربي روي آن ( كه رطوبت پوست را نگه مي‌دارد ) اين خاصيت كاهش مي‌يابد.
 مواد چربي‌زدا مانند صابون اگر در مدت كوتاه و به طور زياد بكار روند سبب پديد آمدن خشكي، قرمزي، تحريك و شكاف روي پوست مي‌شوند . موادي را كه با پاره كردن يا از بين بردن لايه شاخي سبب التهاب و آماس پوست مي‌شوند مواد محرك مي‌نامند.
 چنانچه حساسيت پوستي به دنبال عوامل بيروني باشد ( مانند حساسيت به سيمان ) آن را درماتيت مي‌گويند و اگر عامل بيروني نقشي در ايجاد آن نداشته و آماس، ناشي از عوامل دروني و زمينه‌اي باشد آن را اگزما مي‌نامند.
 دانشمندان ايراني در دوران گذشته نيز با اين دو بيماري آشنايي داشته و به آن سودا مي‌گفتند.
واكنش‌هاي پوستي در اين بيماري سبب باد كردن و پاره شدن ياخته‌هاي پوستي مي‌شود . به دنبال آن پوست دچار قرمزي و تورم شده و بر روي محل دلمه و كبره مي‌بندد . سرانجام محل التهاب، دچار پوسته ريزي شده و ضايعه بهبود مي‌يابد.
 
درماتيت تماسي (ِContact Dermatitis):

      اين نوع التهاب پوست در نتيجه حساسيت به موادي كه از بيرون با پوست در تماس قرار مي‌گيرند پديد مي‌آيد . ماده حساسيت‌زا، از راه مجاري عرق و ريشه‌هاي مو به درون لايه شاخي پوست نفوذ كرده و در آنجا با مواد دروني ويژه‌اي تركيب شده و تشكيل يك پادژن فعال مي‌دهد كه سبب آشكارشدن حساسيت مي‌شود . در تماس‌هاي بعدي با ماده حساسيت‌زا ، آماس شديدتري رخ مي‌دهد . هميشه زمان نهفته‌اي بين نخستین تماس با آخرين ماده حساسيت‌زا و پيشرفت بعدي حساسيت وجود دارد . اين زمان نهفته مي‌تواند كوتاه مدت ( چند روز ) يا درازمدت ( چندين سال ) باشد . پس از اين زمان، تمام پوست فرد نسبت به ماده حساس مي‌گردد.
 مواد گوناگوني توانايي ايجاد حساسيت با درجات متفاوتي را دارند . البته حساسيت افراد به اين مواد هم فرق مي‌كند . پيش از بلوغ ، درماتيت تماسي كمياب است ، البته پوست تن نوزادان و شيرخوران و همچنين افراد پير بسيار حساس بوده و پس از برخورد با مواد حساسيت‌زا ، آماس پوستي ، بيشتري روي مي‌دهد . لازم به يادآوري است كه هيجان و فشارهاي رواني در نمايان شدن درماتيت نقش بسزايي دارند . 

مواد مستعد كننده :

       صابون و ديگر مواد شوینده ( مايع ظرفشويي ، گرد لباسشويي ) با زدودن چربي از روي لايه شاخي پوست ، باعث خشكيدگي بيش از حد و آسيب به پوست مي‌شوند . در اين مرحله پوست خشن و شكافدار بوده كه نشانه يك درماتيت خفيف مي‌باشد . آهك و سيمان هم بدین روش عمل مي كنند . عامل ديگري كه نقش مهمي دارد، صدمات خفيف و مداوم است . در نواحي از بدن انسان كه فشار یا مالش بیش از حد است مانند چين زير بغل و كشاله ران، درماتيت بيشتري روي مي‌دهد.
 
مواد حساسيت زا:

برخي فلزات مانند نيكل و كروم كه در بند ساعت و سگگ كمربند بكار مي‌رود توانايي حساسيت آفريني دارند . مواد آرايشي مانند : رنگ مو ، پودر صورت ، کرم ، روژ گونه و لب نيز قادر به ايجاد حساسيت  درمحدوده چهره مي باشند . اگرچه ممكن است بيمار سال ها انها را به كار برده باشد و نشانه اي از حساسيت نبيند زيرا ممكن است چندين سال طول بكشد تا بيمار به آن حساس گردد . لاك ناخن نيز يكي ديگر از اين مواد مي‌باشد . البته ناخن از ياخته هاي مرده تشكيل شده و واكنشي نشان نمي دهد. اما در كناره گردن، چانه و پلك ها كه ممكن است به طور اتفاقي در تماس با ناخن لاك زده قرار بگيرد واكنش آماسي ديده مي‌شود.
 حساسيت نسبت به مواد گوناگون موجود در پوشاك بويژه لباس‌هايي كه از الياف مصنوعي تهيه شده‌اند و نيز مواد رنگي بكار رفته در انها سبب درماتيت مي گردد . گرد و غبار از ديگر موادي است كه توانايي حساسيت زايي دارد . اين مورد بويژه در كارمنداني كه در كتابخانه یا بايگاني كار مي‌كنند و با كتاب ها و پرونده‌هاي پر از گرد و خاك سر و كار دارند ديده مي‌شود.
 
حساسيت متقاطع (Cross sensitisation):
 
حساسيت نسبت به مواد شیمیایی اختصاصي بوده اما گاهي مواقع بدن توانايي تشخيص بين مواد شيمايي كه ساختمان نزديكي با هم دارند را ندارد؛ بدين ترتيب ممكن است خانمي كه نسبت به رنگ مو حساسيت دارد، هنگامي كه از پمادها و داروهاي سولفاناميدي استفاده مي كند (اين دو ماده از نظر ساختمان شيميايي به يكديگر شباهت دارند) التهاب پوستي رخ دهد . در صورتي كه در گذشته هيچ سابقه استفاده از اين پمادها را نداشته است. اين گونه حساسيت را حساسيت متقاطع مي گويند .

رژیم غذایی در بیماری قند

      تاكنون با بيماري ديابت، نشانه‌ها و عوارض آن آشنا شده‌ايم و راه‌‌هاي كنترل و درمان آن را نيز دانسته‌ايم. ولي بيشتر بيماران و اطرافيان آنها به ويژه مادراني كه فرزند ديابتي دارند مايلند بدانند چه خوراكي‌هايي مي‌توانند بخورند و خوردن چه غذاهايي برايشان زيان‌آور است. در اين گفتار در مورد رژيم غذايي مناسب بيماران و خوردني‌هاي مجاز مطالبي را بيان مي‌كنيم.

برنامه خوراکی كودكان :
      بچه‌ها براي رشد و بالندگي نياز به مواد خوراكي گوناگوني دارند؛ بنابراين از رژيم
غذايي محدود كننده در كودكان استفاده نمي‌شود (براي نمونه در يك مهماني مي‌توان به كودك اجازه خوردن شيريني را كه برايش ممنوع است، داد) ولي يك سري نكات ويژه را جهت حفظ تندرستي كودك بايستي رعايت كرد:
 
1- براي كودكان، شش وعده غذايي پيشنهاد مي‌شود، سه وعده غذاي اصلي (صبحانه، ناهار، شام) و سه وعده غذاي فرعي (ساعت 10 بامداد، عصرانه، شب هنگام پيش از خواب). از خوردني‌هايي كه براي وعده فرعي مورد استفاده قرار مي‌گيرند مي‌توان به يك ليوان شير، يك بيسكويت غير شيرين، نان و پنير یا يك ساندويچ كوچك اشاره كرد.
2. خوردني‌هاي شيرين هرگز به بيمار داده نشود. (آب نبات، شكلات، مربا، عسل و شيريني‌ها)
3. از خوردن ميوه‌هاي بسيار شيرين مانند انگور، انجير، خرما، كشمش و ... خودداري شود. ميوه‌هاي ديگر را به مقدار متعادل در فواصل بين غذاها مي‌توان مصرف كرد.
4. از خوردن خوراكي‌هايي كه چربي زياد دارند، پرهيز شود. چربي‌هاي حيواني را كمتر كرده و به جاي آن بيشتر از روغن‌هاي گياهي استفاده شود. تخم‌مرغ را هفته‌اي دو يا سه عدد مي‌توان خورد.
5. غذا بايد هميشه سر ساعت معيني صرف شود. عقب افتادن ناهار يا شام و يا نخوردن غذا در فردي كه ديابت او تحت كنترل است، سبب پايين آمدن قند خون و پديدار شدن نشانه‌هاي آن در بيمار مي‌شود.
 
برنامه خوراکی بزرگسالان:
      رژيم غذايي در بزرگسالان با توجه به وزن آنها و به وسيله پزشك درمانگر تنظيم مي‌شود. خوراكي‌هايي كه مصرف مي‌شوند بايد بتوانند كالري روزانه مورد نياز بدن را فراهم سازند.

       مواد نشاسته‌اي كه براي تغذيه به كار مي‌روند، بايد بين 40 تا 60 درصد كالري و انرژي مورد نياز بدن را آماده سازند. (بطور كلي جسم آدمي براي تأمين انرژي از مواد نشاسته‌اي و چربيها استفاده كرده و براي رشد و توليد بافت‌هاي تازه، مواد پروتئيني را به كار مي‌برد.)
      مواد پروتئيني (مواد سفيده‌اي) نيز به ميزان 1 گرم در مقابل هر كيلوگرم از وزن بدن مورد نياز مي‌باشد. (به عنوان نمونه در يك فرد 70 كيلويي، استفاده از 70 گرم گوشت در روز مناسب است). خوردن قندي كه به طور معمول استفاده مي‌شود گرچه در رژيم غذايي بيمار
مجاز نيست ولي استفاده از آن در حد كم (به طور مثال همراه با 3 استكان چاي روزانه) قند خون را بالا نمي‌برد.
 
يك برنامه خوراکی مناسب:
      يك برنامه غذايي روزانه و مناسب را به صورت زير مي‌توان تنظيم كرد:
 دو قسمت شير، 7 قسمت ميوه، 12 قسمت نان، 8 قسمت گوشت، 4 قسمت چربي و مقادير نامحدودي سبزيجات.
  البته برنامه بايستي با خوردني‌هاي مجاز قابل تعويض باشد. براي تنظيم برنامه غذايي، خوراكي‌هاي مورد علاقه و در دسترس بيمار رابايد مد نظر داشت.

 برنامه غذايي را به اين صورت مي‌توان تنظيم كرد كه كالري و انرژي مورد نياز توسط:
 15% صبحانه، 35% ناهار، 30% شام و 15% غذاي آخر شب تأمين گردد.

در رژيم‌هاي انسوليني باكنترل دقيق مي‌توان برنامه غذايي را به صورت زير درآورد:
 20% صبحانه، 15% اواسط بامداد، 20% ناهار، 15% عصرانه و 30% شام.

يادآوري:
 1- مواد نشاسته‌اي در سبزيجات و ميوه‌هاي زير بين 3 تا 5 درصد است:
 كاهو، اسفناج، تربچه، خيار، گوجه‌فرنگي، باقلا، عدس، لوبيا، نخود و ...
 2- ميوه‌ها و سبزيجات زير، بين 5 تا 15 درصد نشاسته دارند:
    توت، قارچ، شلغم، بادمجان، چغندر، پياز، كدو، سيب‌زميني، هويج و ...
 3- هندوانه، پرتقال، ليموشيرين، نارنگي و گيلاس بين 5 تا 10 درصد.
 4- سيب، زردآلو، گلابي، انار و طالبي حدود 15 درصد.
5- موز، انگور، خربزه، خرمالو و ازگيل داراي 20 درصد .
6-آلبالو، انجير، خرما و كشمش در برگيرنده‌ي 70 تا 80 درصد نشاسته‌اند.

 

درمان بیماری قند

كنترل قند خون :
 در آزمايشگاههاي پزشكي، براي آگاهي از ميزان قند خون و كنترل سطح آن از آزمايش خون (قند خون ناشتا) استفاده مي‌كنند. كه اين موارد زير نظر پزشك درمانگر انجام مي‌پذيرد.
 براي كنترل قند در منزل مي توان از نوارهاي ويژه اي كه براي اندازه‌گيري قند در ادرار ساخته شده و در داروخانه‌ها در دسترس است، بهره گرفت. بيمار بايد پيش از صبحانه (ناشتا)، هنگام ناهار و شام و پيش از خواب، قند ادرار خود را آزمايش كند. براي اين كار ادرار اول را دور ريخته و پس از 15 دقيقه، نوار ويژه آزمايش را داخل ادرار نمونه دوم نموده و بيرون مي‌آورند، پس از يك دقيقه رنگ آن را با رنگهاي روي قوطي مقايسه مي‌كنند و نتيجه را در دفترچه ويژه يادداشت مي‌كنند. كنترل خوب آن است كه قند ادرار دو سـه بـار منفي و يكي دو بار مثبت باشد. چنانچه چند روز پي‌در پي قند ادرار منفي يا برعكس مثبت باشد، جهت كاهش ياافزايش انسولين دريافتي، پزشك درمانگر خود را در جريان بگذاريد.
 قند خون در شرايط ممتاز بايستي بين 70 تا 100 ميلي‌گرم در هر صد ميلي‌ليتر خون باشد؛ ولي بين 60 تا 130 هم مورد قبول است. يك ساعت پس از صرف غذا (كه ميزان زيادي قند وارد خون مي شود) نبايستي قند خون از 160 تا 200 بالاتر رود.
 
درمان ديابت وابسته به انسولين :
ديابت نوع اول هم اكنون به وسيله انسولين درمان مي‌شود. بيمار خود روزانه انسولين
را به صورت زيرپوستي يا عضلاني تزريق مي‌كند. تزريق بايستي هميشه سر ساعت معين انجام پذيرد و نبايد هر روز، ساعت آن تغيير يابد. همچنين بايد دقت كرد كه هيچ‌گاه بيمار تزريق انسولين را قطع نكند. زيرا ممكن است دچار عوارض حاد و كشنده‌اي گردد.
 انسولين‌هايي كه مورد استفاده قرار مي‌گيرند دو نوع مي‌باشند:
1- انسولين كريستال (بي‌رنگ) كه سريع اثر مي‌كند.
2- انسولين ان‌پي‌اچ (شيري رنگ) كه مدت اثر آن طولاني‌تر است.
شيشه حاوي انسولين را بايد در يخچال نگهداري كرد، به تاريخ مصرف آن توجه كرده و شيشه را پيش از استفاده چندبار به آهستگي تكان داد.

درمان ديابت غيروابسته به انسولين :
در ديابت نوع دوم كم‌كردن وزن و فعاليت بدني اهميت ويژه‌اي دارد. چنانچه با تنظيم رژيم غذايي، قند خون كنترل نشود، معمولاً قرصهاي ضدقند (مانند گلي بن كلاميد) توسط پزشك تجويز مي گردد. اگر قند خون با قرص كنترل نشده يا بيمار دچار عوارض ناخواسته بيماري گردد آنگاه مي‌تون از انسولين بهره گرفت. شايسته است كه بيماران قرص‌ها را به همان ميزاني كه پزشك تجويز مي‌كند سر ساعت مشخص بخورند. دارو را نبايد بدون نظر پزشك كم و زياد و يا قطع كرد، چنانچه نيازي به تغيير مقدار دارو باشد، پزشك درمانگر تصميم خواهد گرفت.
 از جمله اين موارد مي‌توان به كنترل نشدن قند خون در آزمايش خون يا ادرار، برطرف نشدن نشانه‌هاي بيماري، يا آشكار شدن علائم كاهش قند خون (كه در مورد اين نشانه ها و درمان آن در نوشتار پیش، نگاهی داشتیم ) اشاره كرد. اثر قرص‌ها به اين گونه است كه سبب آزاد شدن انسولين از غده لوزالمعده مي‌شود. همچنين باعث افزايش گيرنده‌هاي انسولين بر روي ياخته‌هاي بدن مي‌شود تا ميزان انسولين بيشتري براي ورود قند به ياخته وجود داشته باشد.

فعاليت در بيماران :
 ميزان قند خون علاوه بر انسولين، به ميزان فعاليت بدن هم بستگي دارد. فعاليت باعث مصرف شدن قند و پايين آمدن ميزان آن در خون مي‌شود. بنابراين پيش از فعاليت شديد يا ورزش، بيمار بايد خوراكي مناسب و كافي خورده و همچنين مواد شيرين در دسترس داشته باشد تا در صورتي كه دچار كاهش قند خون شد بتواند از آنها بهره بگيرد. بهتر است فعاليت متعادل و نرمش روزانه در تمام روزهاي هفته وجود داشته باشد. ورزش سنگين در يك روز و استراحت در روز ديگر باعث بروز نوسان در قند خون مي‌شود.

بارداري و بيماري قند :
 خانمي كه گرفتار بيماري قند است در صورتي كه تصميم به باردار شدن داشته باشد و يا چنانچه بطور ناخواسته باردار گردد، بايستي حتماً پزشك درمانگر خود و پزشك متخصص زنان و زايمان را در جريان بگذارد، زيرا كنترل ديابت در دوران بارداري بايد
با دقت و توسط انسولين انجام پذيرد.
براي تولد فرزند سالم و طبيعي شايسته است كه قند خون در حد طبيعي نگهداري شود. مراجعات پي‌درپي به پزشك درمانگر و انجام دقيق دستورات پزشكي از ايجاد عوارض و پيشامدهاي ناگوار در جنين جلوگيري مي‌كند.
 مصرف قرصهاي خوراكي ضد قند، در دوران بارداري و شيردهي ممنوع است و ممكن است سبب پيدايش عوارضي در جنين و شيرخوار گردد. بهتر است بانوان به همين تعداد فرزندي كه دارند، بسنده كرده و از بارداريهاي بيشتر خودداري كنند. در صورت تمايل به داشتن فرزند بيشتر، بهتر است بارداري در ده سال نخست شروع بيماي باشد، زيرا هر چه سابقه ديابت طولاني‌تر باشد، كنترل آن در دوران بارداري مشكل‌تر خواهد بود.

پیامدهای ناگوار بیماری قند

آيا ديابت يك بيماري ساده است و تنها مربوط به افزايش قند خون مي شود يا عوارض ناخواسته‌ و پيشامدهاي ناگواري هم در پي دارد؟ براي دانستن اين مطلب بهتر است نوشتار زير را بخوانيد.

افزايش قند خون :
در صورتيكه قند خون بيمار كنترل نشده و بالا برود بيمار دچار افزايش ادرار، تشنگي و پرنوشي، پرخوري و لاغري مي‌شود و اگر قند خون خيلي بالا برود درد شكم، استفراغ، خواب آلودگي، كاهش هوشياري و اغماء روي مي‌دهد. بيماري كه به سوي كاهش هوشياري و اغماء پيش مي رود دهانش بوي خاصي شبيه بوي دهان روزه‌داران پيش از افطار(بوی کتون) مي دهد.

كاهش قند خون :
هر گاه در اثر افزايش نابجاي انسولين يا قرص گلي‌بن كلاميد، و يا فعاليت شديد بدني (در بيماري كه قند خونش زیر كنترل مي‌باشد) قند خون پايين بيفتد نشانه‌هاي زير آشكار مي‌شود: رنگ پريدگي، عرق سرد، لرزش دست، تپش قلب،تند زدن قلب، احساس دل ضعفه و گرسنگي شديد، سردرد و ضعف ماهيچه‌اي. درمراحل بعدي ممكن است بدخلقي و رفتارهاي غيرطبيعي، گيجي، حواس‌پرتي، خيرگي چشم، نابينايي، فلج، تلوتلو خوردن، خواب آلودگي و كاهش هوشياري نمايان گردد. پايين آمدن قند خون به مدت طولاني سبب آسيب مغزي مي‌شود.

درمان كاهش قند خون :
 اگر تنها احساس گرسنگي و ضعف ديده شود بيمار بايستي غذا بخورد. اگر نشانه‌هاي ديگر هم پديدار گردد و يا بيمار بي‌اشتها باشد حدود 5 حبه قند يا معادل آن شكر را در نصف ليوان آب خنك حل كرده و بنوشد. اگر به اين نشانه‌هاي اوليه توجه نشود ممكن است بيمار دچار تشنج و اغماء گردد كه در اين صورت بايستي سريعاً به بيمارستان برده شود تا درمان مناسب كه شامل تزريق آمپول ويژه‌اي به نام گلوكاگون  يا تزريق قند غليظ درون رگي است انجام پذيرد.

عوارض دراز مدت بيماري قند :
با كنترل دقيق ديابت مي توان از پيدايش پيشامدهاي حاد (كه در بالا ذكر گرديد) و عوارض مزمن آن جلوگيري كرد. بالا بودن قند خون در دراز مدت با تخريب رگهاي خوني كوچك و بزرگ، به اندامهاي گوناگون بدن مانند چشم، كليه، دستگاه گوارش، مغز و اعصاب آسيب مي رساند. در چشم سبب آسيب به شبكيه مي شود كه به دنبال آن ممكن است كوري رخ دهد. نابينايي به علت ديابت از علل شايع كوري در جهان مي باشد. گرفتاري كليه ها سرانجام منجر به نارسايي و از كارافتادن آنها مي‌شود. گرفتاري قلب و عروق باعث سخت شدن ديواره سرخرگها، سكته قلبي و مغزي و نارسايي قلبي مي گردد.
 درگيري اعصاب بصورت گزگز كردن و مورمور شدن دست و پا، كرختي و كاهش حس در اندام، درد پاها به ويژه در شبها، فلج اعصاب، گرفتاري مثانه خود را نشان مي‌دهد. بيمار چون حس لامسه (بساوایی) نداشته و دردي را در اندام خود احساس نمي‌كند چنانچه جسم خارجي در پاي وي فرو رود يا پايش زخمي شود متوجه نشده يا اگر هم متوجه گردد چندان اهميتي به آن نمي‌دهد، ضمن اینکه ممكن است عفونت هم به زخم افزوده شده و چون خونرساني به علت گرفتاري رگها كاهش يافته، احتمال پيشرفت عفونت و در نهايت سياه شدن اندام وجود دارد كه منجر به قطع اندام مي‌شود.
ناتواني جنسي از دیگر پیامدهای بیماری است.

يادآوري :
 بهداشت و پاكيزگي پوست را بايد رعايت كرد تا از پديد آمدن زخم‌هاي پوستي جلوگيري شود. از پوشيدن كفش‌هاي تنگ خودداري نموده و ناخن‌ها را به صورت مستقيم كوتاه كنيد تا گوشه‌هاي ناخن پوست را زخمي نكند. در بيماران ديابتي عفونت ديرتر به درمان پاسخ مي‌دهد. خود چرک نيز سبب مي‌شود كه قند خون كنترل نگردد بنابراين هر عفونت كوچكي در پوست و دندان يا عفونتهاي ادراري و غيره را بايد سريع و به بخوبي درمان كرد.
 پس از هر وعده، دندانها بايستي با مسواك و خميردندان شسته شود و در صورت وجود عارضه‌اي درد دندان مراجعه به دندانپزشك فراموش نشود.
ارتباط با پزشكان درمانگر نبايد هرگز قطع شود. در صورت پديدار شدن هرگونه دگرگوني در بدن (مانند درد سينه، كاهش بينايي، درد و يا بيحسي در نقاط مختلف بدن، زخم پوستي، اسهال، گلودرد ، زردي، سوزش ادرار، پف كردن چشمها، ورم در پاها، سرگيجه و سردرد) بايستي حتماً به پزشك مراجعه کرد.در صورت رفتن نزد پزشكان ديگر براي كارهاي متفرقه‌مانند اعمال جراحي يا زايمان حتماً بايد موضوع بيماري قند را با آنان در ميان گذاشت.
شایسته است آموزگار. مربي بهداشت و مدير دبستان از بيماري قند كودك آگاهی داشته باشندتا در صورت پيدايش نشانه‌هاي پايين آمدن قند خون به بيمار آب قند دهند.

بیماری قند خون ( Diabet )

  در این هفته به بررسی جستارهای پزشکی پرداخته و موضوعهای تاریخی و فرهنگی را به هفته های دیگر واگذار می کنم.

   بيماري قند يا ديابت به بيماري گفته مي‌شود كه در آن قند خون بيمار تغيير مي‌يابد.
 در بيماري قند، ميزان قند خون كه بايستي بين 70 تا 110 ميلي‌گرم در هر درصد ميلي ليتر خون باشد، بالا مي‌رود. ادرار فرد بيش از حد عادي شده و در ادرار بيمار قند يافت مي‌شود. از اين رو به آن ديابت شيرين مي‌گويند.
 لازم است به يادآوري است كه در مقابل اين بيماري، ناخوشي ديگري وجود دارد كه در آن هم ادرار فرد افزايش مي‌يابد ولي از آنجايي كه ديگر مانند ديابت، قند در ادرار وجود ندارد به آن ديابت بيمزه مي‌گويند.
 
 ياخته‌هاي بدن انسان به ويژه سلولهاي مغز، براي ادامه زندگي، نياز به قند دارند. براي ورود قند به درون ياخته‌ها ماده‌اي به نام انسولين در بدن وجود دارد كه توسط غده لوزالمعده (پانكراس) به درون خون ترشح مي‌شود. انسولين دریچه ورودي ياخته‌ها را بر روي گلوكز كه نوعي قند است، مي‌گشايد. گوكز به درون ياخته‌ راه يافته و به وسيله اكسيژن سوزانده مي شود و مقدار زيادي انرژي و نيرو توليد مي‌كند. هنگامي كه بدن نيازي به انرژي ندارد، گلوكز درون ياخته ذخيره مي‌گردد.

آشنايي با بيماري:
 كاهش يا ايست ترشح انسولين از غده لوزالمعده و يا عدم كارايي انسولين موجود در بدن ديابت ناميده مي‌شود. بين يك تا دو درصد مردم گرفتار اين ناخوشی هستند.

 بطور كلي بيماري قند دو گونه است:

1- ديابت وابسته به انسولين – اينگونه بيماري قند كه به نام ديابت نوع اول هم خوانده مي‌شود، بيشتر در سنين زير 40 ديده مي‌شود. البته آغاز بيماري در بالاي 40 سالگي هم مي‌تواند باشد. اين افراد يك زمينه ارثي در ارتباط با ناتوانی سازمان ايمني بدنشان دارند. در نتيجه يك عامل بیرون مانند ويروسهاي بيماريزا (ويروس اوريون، آنفلونزا، سرخچه و ...) مي‌تواند باعث تحريك نابجاي ياخته‌هاي ايمني بخش بدن (از گروه گويچه‌هاي سفيد) شده وبه دنبال آن موادي به نام پادژن (آنتي‌ژن) توليد مي‌شود كه سبب ويراني سلولهاي ترشح كننده انسولين در لوزالمعده شده و فرد دچار كمبود انسولين مي‌شود.
اگر انسولين نباشد قند نمي‌تواند وارد ياخته‌هاي بدن شده و مصرف گردد. بنابراين ياخته‌ها گرسنه مانده و شخص براي جبران اين گرسنگي پرخوري مي‌كند، ولي چون قندي وارد ياخته نمي‌شود تا زيادي آن ذخيره شود، فرد با وجود پرخوري لاغر مي‌شود.
از سوي ديگر قند خون بالا مي‌رود (بالاتر از 140 ميلي گرم در هر صد ميلي ليتر خون در حالت ناشتا).
 هنگامي كه قند خون از 180 بالاتر رفت، قند در ادرار هم پيدا مي‌شود. (در حالت طبيعي نبايستي قند در ادرار يافت شود) پس از اینکه قند وارد ادرار ‌شد، چون بر غلظت ادرار مي‌افزايد، بنابراين مقداري آب هم با خود مي‌كشاند و ادرار زياد مي‌شود. شخصي كه دچار پر ادراري شده، آب بدن خود را از دست مي‌دهد و در نتيجه تشنه شده و به دنبال آن آب زيادي مي‌نوشد.

2- ديابت غيروابسته به انسولين – حدود 75 درصد مواد بيماري قند را شامل شده و ديابت نوع دوم هم ناميده مي‌شود. اينگونه از بيماري، بر خلاف حالت پيش، بيشتر در افراد ميانسال (بالاتر از 40 سال روي مي‌دهد البته دريچه‌ها هم ندرتاً ممكن است ديده شود.
 بيمان معمولاً چاق بوده و همين چاقي يكي از عللي است كه ياخته‌هاي بدن نمي‌توانند به انسولين پاسخ دهند تا دریچه ورودي سلول بر روي گلوكز گشوده شود. در ديابت نوع دوم چون سلولهاي غده لوزالمعده خراب نشده‌اند. ميزان انسولين خون، طبيعي و يا حتي ممكن است زيادتر از حد طبيعي باشد. در اينگونه هم پرخوري، پرنوشي و پرادراري وجود دارد. قند خون بالا بوده و در ادرار هم قند ديده مي‌شود. در ديابت نوع دوم نيز ممكن است زمينه ارثي نقش داشته باشد.

ماه عسل بيماري قند :
 بيمار ديابتي 2-1 ماه پس از شروع بيماري و به دنبال يك حمله حاد، وارد مرحله بهبودي گذرا مي‌شود و بيماري كه انسولين تزريق مي‌كند، نيازش به انسولين كم مي‌شود. اين دوره بهبودي گذرا را ماه عسل ديابت ‌گويند. در اين مرحله تزريق انسولين را نبايستي بكلي قطع كرد. در روزهای آینده، در مورد پیامدهای ناگوار ، درمان و رژیم خوراکی اين بيماري خواهم نوشت.
                                               تندرست باشید

سردرد میگرنی ( Migraine )

ميگرن همان طور كه همه مي دانند نوعی سردرد می باشد . سردرد شايعترين ناراحتي است كه بيمار را نزد پزشك مي كشاند . البته سردرد بيماري نيست ، بلكه نشانه ايست كه مي تواند  ناشي از يك بيماري خوش خيم مانند : سرماخوردگي ، خستگي يا فشار رواني بوده ،و ‌يا اينكه نشانه يك بيماري بد خيم باشد مانند : تومور مغزي يا خونريزي مغزي .

چرایی (علل ):
 چگونگي پيدايش سردرد عبارت است از : گشاد شدن رگهاي درون و برون جمجمه اي ، التهاب اين رگها ، التهاب یا عفونت ساختمان هاي درون يا بيرون جمجمعه اي (مننژيبت ، سينوزيت )، گرفتگي ماهيچه هاي سر و گردن ، افزايش فشار مايع مغزي نخاعي ، فشار روي اعصاب مغزي .
 در ميان انواع گونان سردرد ، ميگرن به عنوان پر دردسر ترين سردرد ، جايگاه ويژه اي دارد كه امروز به بررسي آن مي پردازيم  .
 
شناسايي :
ميگرن نوع شايعي از درد سر است كه احتمالاً از پديده هاي عروقي ناشي مي شود . ميگرن به سر درد هاي دوره اي و تپش داري گفته مي شود كه معمولاً نيمه سر را فرا مي گيرد . حدود يك چهارم مردم دچار آن بوده و در خانمها بيش از آقايان رخ مي دهد . در بيش از 70 درصد موارد ، سابقه خانوادگي ديده مي شود .

علت بيماري :
علت اصلي ميگرن هنوز در هاله اي  از ابهام است ، اما در افرادي كه شغلهاي حساس دارند و فوق العاده پر كار هستند بيشتر ديده مي شود . در خانمهايي كه قرص پيشگيري از بارداري مي خورند ، همچنين هنگام عادت ماهانه ، حمله هاي ميگرن  بيشتر روي مي دهد . البته در دوران بارداري ميگرن بهبودي مي يابد . برخي موارد ديگر كه در شروع ميگرن نقش احتمالي دارند عبارتند از :
 دود سيگار ، تغييرات آب و هوا ، مشكلات اجتماعی ،  احساسات عاطفي و فشار هاي رواني . علت پديد آورنده ميگرن (هر چه كه باشد )  باعث تنگ شدن سرخرگهاي تغذيه كننده مغز و در نتيجه كاهش اكسيژن رساني به مغز مي شود . سپس به دليل كاهش اكسيژن ، ديواره رگهاي سر به ويژه رگهاي برون جمجمعه اي شل شده ، فشار خون باعث گشاد شدن و تپش شديد رگها مي شود . اين كشش بيش از حد ديواره رگ ، سبب پيدايش سر درد مي شود .
 
نشانه هاي بيماري :
نشانه هايي را كه در زير گفته مي شود در نوع واقعي يا كلاسيك ميگرن ديده مي شود . در نوع غير معمول آن ، ممكن است تمامي اين نشانه ها وجود نداشته باشد .
حمله هاي ميگرن بين 4تا 72 ساعت گريبانگير بيمار بوده ، در میانه دو حمله بيماري ، فرد كاملاً تندرست است. هيچ نشانه اي از بيماري در او ديده نمي شود. حمله ميگرن معمولا در نيمي از موارد صبح زود آشكار مي شود . اين بيماري نخست در يك نيمه جمجه پديدار شده ، كم كم تمام سر را در بر مي گيرد. سردرد جانكاه ميگرن حالت ضربان دار داشته ، تپش آن مانند اين است كه با چكش به سر بيمار مي كوبند. اين گرفتاري در طول روز با فعاليت هاي عادي و روزمره بدتر مي شود و معمولا با تهوع و استفراغ همراه است. در چنين شرايطي بيمار از سر و صدا ، نور و برخي بوها در عذاب بوده باعث تشديد سردردش مي شود. گاهي قبل از پديدار شدن نشانه هاي اصلي بيماري ، علايم اختلالات بينايي بصورت تاري ديد ، جرقه هاي نوراني در ميدان بينايي و نابينايي چشمك زننده آشكار مي شود.
نشانه هاي اوليه ديگر عبارتند از: خستگي ، تحريك پذيري ، افسردگي يا شيدايي (شادي بيش از حد)

درمان:
درمان شامل دو مرحله است. مرحلة نخست به هنگام آغاز حمله انجام مي شود. از آنجا كه حمله هاي ميگرن از الگوي ويژه اي در بيمار تبعيت مي كند ، با مشاهده نخستين نشانه هاي هشدار دهنده مي توان با مصرف دارو از بروز حمله ميگرن جلوگيري كرد. چندين داروي ويژه در اين نوع درمان بكار مي رود . اصل مهم درمان اين است كه به محض شروع نشانه ها ، داروها ي تجويز شده توسط پزشك بكار برده شود و اندازه دارو نيز كافي باشد. ،چنانچه حمله ميگرن از مرحله اوليه بگذرد چندان تأثير نخواهد داشت .
مرحله دوم درمان ، پيشگيري كننده است . در افرادي كه از حمله هاي پي در پي و آزار دهنده رنج مي برند مي توان از روان درماني كمك گرفت . دارو درماني با داروهاي گونانگون نيز كاربرد دارد . سپس به مدت 6 ماه كم كم دارو را كاهش داده ، سپس آن را قطع مي كنيم . لازم به ياد آوري است مصرف قرصهاي ضد ميگرن (از گروه ارگوتامينها ) با چاي يا قهوه اثر بيشتري خواهند داشت . يكي از راههاي درماني اين است كه بيمار در اتاقي كاملاً تاريك و بدون صدا به استراحت بپردازد . از جمله داروهايي كه براي درمان ميگرن به كار مي روند ، عبارتند از : مسكنها (مانند استامينوفن ، آيبو پروفن ) ، داروهاي گروه ارگو تامين ، داروهاي متوقف كننده‌ي گیرنده بتا (بتا بلاکرها)و گياهان دارويي (مانند علف چاي يا قطره  هايپيران ، بيد  ).

آنفلوانزای مرغی

آنفولانزاي مرغي پرندگان را گرفتار مي‌كند و عامل پدیدآورنده آن ويروسي است كه با ساختار فيزيكي و بدنی پرندگان اهلی و وحشی سازگار شده است.
با وجود اينكه اين بيماري ویژه ماكيان است، اما در سالهاي اخير اين ويروس به گونه‌هاي َديگر جانوران نيز منتقل شده و موجب گرفتاری انسان‌ها به اين بيماري شده است.

شناسایی:
ويروس آنفولانزاي مرغي اغلب در فضولات پرندگان يافت مي‌شوند و مرغداراني كه اين ويروس را تنفس مي‌كنند ، به سادگی به آن دچار مي‌شوند. طيور وجود ندارد امكان شيوع آن نيز وجود دارد.
مشكل اصلي مرغداري‌هايي كه با آنفلوآنزاي مرغي در گيرند باز بودن محل نگهداري ماکیان است و چون در ايران هم به همين روش از مرغها نگهداري مي‌شود و سيستم كنترل شده‌اي براي حفاظت وجود ندارد احتمال آلودگی  بالا خواهد بود.

انتقال بيماري از انسان به انسان بسيار کم اتفاق مي‌افتد. آنچه اين بيماري را براي انسان خطرناك مي‌كند، اينست كه ويروس آن به شكلي دچار جهش ژنتيكي و تغيير رفتار شود كه بتواند از انساني به انسان ديگر منتقل شود و او را بیمار سازد .
در نتيجه اين امر، شيوع بيماري بسيار گسترده خواهد شد. خطرناكتر از اين وضعيت آنست كه ويروس مرغي بتواند فردي را آلوده كند كه همزمان به بيماري آنفولانزاي انساني مبتلاست.
در صورتي كه ژن‌هاي ويروس‌هاي مرغي و انساني در اين شرايط با يكديگر تركيب شوند ويروس مي‌تواند از فردي به فرد ديگر منتقل شود و در نتيجه يك آنفولانزاي عالم‌گير شايع خواهدشد.
تقريبا هيچ فردي به طور طبيعي در برابر ويروس جديد ایمنی نخواهد داشت. در حالي كه اين ويروس میتواند ظرف 6 ماه به همه مناطق جهان مسکونی برسد.
هيچ كس نمي‌داند ما چقدر به زمان اين اپيدمي احتمالي جهاني نزديك هستيم، اما بسياري از دانشمندان مي‌گويند كه ما به اين نقطه خواهيم رسيد، چرا كه به نظر مي‌رسد همه‌گيري آنفولانزا در سيكل‌هاي 25 ساله به وقوع مي‌پيوندند و آخرين دوره آن در سال 1968 بوده است. در صورت شيوع و همه گيري آنفلوآنزاي مرغي در هر جامعه 25 درصد افراد دچار آن مي‌شوند كه ممکن است درصد بالايي از آنها ‌بميرند.

آنچه نگراني‌ها را در اين اواخر بيشتر كرده اينست كه ویروس آنفولانزاي مرغي آلوده كردن پستانداران گوناگون را از جمله پلنگ‌ها ، شیرها و ببرها را آغاز كرده است.
يك بررسي اخير آزمايشگاهي نشان داد كه ويروس آنفولانزاي مرغي مي‌تواند در ميان گربه‌ها نيز رد و بدل شود. همچنين اين ويروس توانسته مرغابی ها را بدون پیدایش بيماري و نشانه های ظاهري آن،آلوده كندکه درصورت رخداد،  خطر آلودگي مرغداران افزايش مي‌یابد.

نشانه های بیماری :
 در مورد نشانه های بيماري بايد يادآور شد كه بیماری نخست با يك تب خفيف، سردرد و درد مفصلهاآغازمي‌شود.
تب بيمار ممكن است در عرض يك روز فروكش كند. بيمار به سختي تنفس مي‌كند و به تدريج سرفه‌ها آغاز مي‌شود که نشانه گرفتاری شدید ششها می باشد ،بیماری ممکن است با نشانه های گوارشی حاد مانند اسهال هم همراه باشد.
پس از آن با كم رسيدن اكسيژن به مغز در اثر اشكال در تنفس ،حالت اغما و مرگ را به دنبال خواهد داشت. از آنجا كه نشانه های آنفولانزاي مرغي بسيار مشابه آنفولانزاي معمولي است، خطر در اينست كه ممكنست پزشكان نتوانند تفاوت آنها را تشخيص دهند.
اما در صورتي كه اين بيماري ظرف 48 ساعت تشخيص داده شود و بيمار زیر درمان ویژه بيماري مانند مصرف داروي ضد ويروسي (Tamiflu) قرار گيرد، بيمار معمولا بهبودي كامل می یابد.

پیشگیری:
تا كنون به منظور توقف اين بيماري ميليون‌ها مرغ، جوجه و مرغابی در كشورهاي آلوده شده آسيايي  (مانند تركيه) ، آفریقا واروپا به منظور كاهش خطر گرفتاری در ميان پرندگان و انسان‌هاي سالم، كشتار و سر به نیست شده‌اند. نجات و پاكسازي در مناطق مستعد و آسيب‌پذير مانند مرغداري‌ها و کشتزارها افزايش يافته است.
برای از میان برداشتن ویروس بیماریزا ، سوزاندن لاشه پرندگان مشکوک ومرده ، ضد عفونی کردن مواد و تجهیزات آلوده به وسیله محلولهای موثر و پلشت بر سفارش می شود.
همچنين از پزشكان خواسته شده تا نسبت به نشانه های بيماري در بيماران كنجكاوتر بوده و آنها را زیر نظر و كنترل دقيق و علمی داشته باشند.
با اين حال سازمان جهاني بهداشت هشدار داده كه اگر در حال حاضر اين بيماري شايع شود، هيچ كشوري براي مقابله با آن چه به لحاظ دارويي و چه به لحاظ واكسينه كردن آماده نيست.
در زمينه تهيه واكسن اين بيماري لازم به یادآوری است كه دانشمندان در مراحل بسيار آغازین پژوهش بر روی يك واكسن آزمايشي عليه زنجيره H5N1 از آنفولانزاي مرغي هستند كه ویروس آن در آسيا در حال  حاضر  در   حال  گردش وبیماری زایی است .
بهتر است فعلا تا واکسن آنفلوانزای مرغی به تولید انبوه می رسد در مرحله نخست واکسن  انسانی آن تزریق شود  تا دست کم به هنگام همه گیری میزان تلفات کمتر گردد.چرا که اگر يك حالت عالم‌گير از اين بیماری در سال آينده و سالهاي بعد رخ دهد، ميليونها تن در اروپا و آمريكا و ميلياردها تن ديگر در سایر نقاط جهان به اين واكسن دسترسي نخواهند داشت.
به علاوه دولت‌هاي هر كشور بايد تصميم بگيرند چه گروهي از مردم رابراي تزريق اين واكسن در اولويت قرار دارند
سازمان جهاني بهداشت در يك درخواست قطعي از  همه دولت‌ها خواسته است تا براي مقابله با اين ويروس در جهت توليد و توزيع واكسن بيماري اقدام كنند.
هم اكنون درحدود 10 شركت در حال پژوهش بر روي تهيه واكسن اين بيماري هستند و انتظار مي‌رود كه در سال جاري آزمايشهاي باليني در اين زمينه را آغاز كنند.
 امكان انتقال بيماري از راه خوردن گوشت پخته شده مرغ آلوده وجود ندارد ، البته اين  تنها در صورتي است كه گوشت كاملا پخته شده و خام نباشد.
براي رفع وجود احتمالي ويروس آنفلوآنزاي پرندگان، بايد خوراکی های دارای گوشت ماكيان رابا‪۷۰‬درجه سانتيگراد و حداقل به مدت ‪ ۳۰‬دقيقه پخت .  براي پيشگيري از بيماري آنفلوآنزاي پرندگان از مصرف تخم‌مرغ نيم‌پز ، خام و عسلی نيز پرهيز شود . شایسته است همه افراد احتياط‌هاي لازم را بكنند و بویژه خانمهاي خانه دار مرغها را با دستكش بشويند و از تماس مستقيم باآن بپرهيزند.
همچنين در صورت ديدن پرنده تلف شده درمحل زندگي خود، بلافاصله آن را به نزديكترين مركز بهداشتي درماني و ياخانه بهداشت اطلاع داد.
مهمترین راه جلوگیری از ورود این ویروس به کشور ، ایجاد قرنطینه در مناطق هم مرز با کشورهای همسایه آلوده ،کنترل مسافران وجلوگیری از ورود پرندگان وماکیان مشکوک به آلودگی می باشد.

+ انفلونزا

 

ژیاردیا ( Giardia )

در دنباله بررسي بيماري هاي انگلي به بررسي يك گونه ديگر از انگل ها مي پردازيم .اين انگل هم به شكل كرم نبوده بلكه به صورت تك ياخته است و در رودة كوچك زندگي مي كند .اندازه اين تك ياخته بين يك صدم تا دو صدم ميلي متر بوده و به شكل گلابي است. ژيارديا كه به آن انگل خونخوار هم مي گويند داراي يك صفحه مكنده می باشد که با کمک آن مي تواند به ديوارة روده بچسبد. هنگامي كه شرايط زندگي براي انگل نامساعد بشود تاژك هاي مو مانند خود را از دست داده ، به شكل گرد در مي آيد.

انتقال بيماري:
ژيارديا انتشار جهاني دارد و باعث آلودگي انسان، سگ و موش می‌شود. به دليل حساسيت ويژه بچه ها انگل بيشتر در بچه هاي مدرسه رو ديده مي شود . با اين حال در بزرگسالان و افراد با تغذيه خوب و حتي ورزشكاران هم ديده شده است.
انتقال به وسيله آب يا خوراك آلوده به انگل انجام مي شود. آلودگي منابع آب آشاميدني شهر با فاضلاب و خوراكي هاي دستمالي شده با دست آلوده از مهمترين راههاي انتقال هستند.

نشانه هاي بيماري:
افراد گوناگون از نظر پاسخ به آلودگي با انگل با يكديگر تفاوت دارند. عده اي بدون علامت هستند، در برخي ديگر بيماري حاد و با آغازي ناگهاني است.اسهال با فشار ، مدفوع آبكي بسيار بدبو و گازدار، تهوع و استفراغ، بي اشتهايي، نفخ و دل درد از نشانه هاي بيماري است. در پاره اي ديگر بيماري به صورت مزمن در مي آيد اين اسهال دير پا ماهها به درازا كشيده ، خود را به صورت سوء جذب ويتامين ها و چربي ها نشان مي دهد .كاهش وزن ،نفخ و بزرگي شكم ، دل درد ، اسهال نامنظم و چرب ، گاهي ورم و زخم روده از ديگر نشانه هاي آن است.

تشخيص:
به دليل دفع متناوب انگل ، آزمايش مدفوع بايد سه بار انجام بپذيرد تا انگل در زير ميكروسكوپ ديده بشود.

درمان:
داروهاي گوناگوني مانند فورازوليدن، مترونيدازول، كيناكربن و تينی دازول در درمان انگل خو نخوار به كار رفته است. مدت درمان و ميزان داروي دريافتي (دوز دارو) به وسيله پزشك درمانگر تعيين می‌شود.

آمیب ( Amoeba )

آميب گونه اي از انگل هاي تك ياخته اي است كه با اندازه اي در حدود يك صدم تا سه صدم ميلي متر باعث اسهال خوني مي شود. اين انگل تنها انسان را به عنوان ميزبان خود آلوده و به ديگر جانوران كاري ندارد.

 شناسايي انگل:
انگل به دو شكل سيست (كيسه اي) كه حالت آلوده كننده آميب بوده و نيز به شكل متحرك كه حالت مهاجم و عفوني آميب است وجود دارد. شكل متحرك توانايي آلوده كردن انسان را ندارد و خيلي زود در محيط بيرون از بدن نابود می‌شود. عفونت از راه آب و خوراك آلوده، سبزيجات نشسته يا از طريق دست فرد آلوده به ديگري منتقل می‌شود. مگس نيز در انتقال آلودگي از مدفوع به مواد خوراكي نقش مهمي را ايفا مي كند. اين انگل بر خلاف ژيارديا دركودكان بسيار كم بوده ، بيشتر در بزرگسالان ديده مي شود. هنگاميكه شكل كيسه اي آميب (سيست) وارد بدن شود، پس از گذشتن از معده، در روده تبديل به شكل متحرك و مهاجم می‌شود. انگل مهاجم و عفوني مي تواند زخمي كوزه مانند را در پوشش روده پديد آورده، از آنجا خود را به جگر يا ديگر دستگاههاي دروني بدن برساند.

نشانه ها بيماري:
بيشتر بيماران بدون علامت هستند. اين افراد اگر شناخته نشوند به دليل پخش انگل از راه مدفوع ، در انتشار آلودگي نقش مهمي خواهند داشت. برخي بيماران دچار اسهال آبكي و دل پيچه مي شوند . در پاره اي ديگر نشانه ها به صورت اسهال چركي يا خوني ، تب ولرز ، سردرد ، دل درد و دل پيچه خود را نشان خواهد داد. اگر درمان انجام نگيرد ، بيماري بصورت دوره اي ممكن است برگشت پيدا كند، يعني بيماري خودبخود خوب شده اما پس از چند هفته به دليل وجود انگل در روده دوباره برمي گردد. گاهي اوقات انگل ديواره روده را زخم يا سوراخ كرده ، باعث خونريزي روده اي مي شود . اگر انگل همراه با جريان خون به جگر برسد ، باعث پديد آمدن آبسة كبدي می‌شود كه داراي نشانه هايي به صورت تب، بزرگي و دردناك شدن جگر، نفخ و بزرگي شكم و دل درد  می‌شود.

تشخيص:
آميب روده اي را مي توان با آزمايش مدفوع تشخيص داد، اما در مورد آميب كبدي بايد آزمايش خون، سونوگرافي يا سي تي اسكن از جگر(کبد) انجام شود.

 درمان:
براي شكل روده اي يا كبدي داروهاي گوناگوني وجود دارد. مانند مترونيدازول، يدوكینول، ديلوكسانايد، اميتن، كلروكين،‌ پارمومايسين.

 

پيشگيري:
1 – رعايت بهداشت فردي و اجتماعي
2 – سالم كردن آب آشاميدني شهر و منابع آن
3 – درمان افراد ناقل
4 – رعايت كليه مسائل بهداشتي

 

بیماریهای انگلی ( Parasite )

انگل‌هاي روده‌اي گونه‌هاي بسيار با عوارض مختلف دارند. در اينجا به بررسي گونه‌ي مهم آنها مي‌پردازيم:

كرمك كه به آن اكسيور Oxyure يا كرم سنجاقي هم مي‌گويند به صورت انگل روده در تمام جهان ديده مي‌شود. اين انگل تمام گروههاي گوناگون اجتماعي و اقتصادي را گرفتار مي‌كند. در يك خانواده، همه افراد به ويژه كودكان درگير آن مي شوند. زندگي دسته‌جمعي و شلوغ باعث مستعد شدن افراد نسبت به اين بيماري مي‌شود.

نشانه‌هاي کرمک:
 بهترين نشانه، خارش شبانه مقعد و بي‌خوابي است كه در اثر مهاجرت كرم ماده بارور از سوراخ نشيمن‌گاه به بيرون آشكار مي‌شود. در نتيجه بيرون آمدن كرم و جنب و جوش آن در ناحيه نشيمن‌گاه، تحريك و خارش پديد مي‌آيد. به همین دلیل به آن کرم نشيمن‌گاهی هم مي‌گویند. خارش معمولي خيلي شديد بوده و هنگام شب بيشتر مي‌شود. خارش شبانه باعث بي‌خوابي كودك شده، در اثر آن پيامدهاي عصبي مانند خستگي، دندان قروچه شبانه، بي‌قراري و عصبانيت روزانه روي مي‌دهد. در دختر بچه‌ها گاهي ‌كرم‌ به‌ ناحيه‌ شرمگاهي ‌هم‌ مهاجرت‌كرده و باعث ‌خارش ‌شديد ‌آن ‌ناحيه‌ مي‌شود.

راه انتقال  کرمک:
 1) در اثر خاراندن نشيمن‌گاه، تخم انگل در زير ناخن‌ها جمع شده، يا به انگشتان كودك مي‌چسبد. اگر بچه انگشت خود را به دهان ببرد يا با آن خوراكي بخورد، تخم انگل وارد دستگاه گوارشي او شده و در آنجا تبديل به كرم مي‌شود. اين عمل را خودآلودگي مي نامند.
 2) كودك با دست آلوده، مواد خوراكي را آلوده ساخته، ديگران با مصرف آن، مبتلا به انگل مي‌شوند.
3) اين انگل به وسيله آب و خوراك آلوده، رختخواب و ملحفه آلوده، لباس و ظرف آلوده، هوا و خاك آلوده هم سرايت مي‌كند. 4) تخم انگل بسيار ريز بوده، مي‌تواند به صورت گرد و غبار در هوا پخش شده، خوراكي‌ها را آلوده كند.

تشخيص کرمک:
 انگل يا تخم آن را مي‌توان با آزمايش مستقيم مدفوع در زير ميكروسكوپ ديد. همچنين هنگامي كه تعداد انگل زياد باشد، كرم‌هاي سفيد ريز نخ‌مانند را مي‌توان با چشم نيز در مدفوع ديد. روش آزمايش ديگر با چسب سلوفان صورت مي‌گيرد. چسب را شب هنگام بر روي نشيمن‌گاه چسبانده، صبح روز بعد چسب را در زير ميكروسكوپ بررسي مي‌كنند.

درمان کرمک:
 بهترين دارو و قرص «مبندازول» است كه به صورت يك قرص داده مي‌شود (از دو سال به بالا ميزان دارو براي همه افراد يكسان است). دارو را 15 روز ديگر بايد تكرار كرد، تا چنانچه تخم انگلي پس از اين مدت تبديل به كرم شده باشد نابود بشود.از داروهاي ديگر مي‌توان به «پيرانتل پاموات»، «پيرونيسيوم پاموات» و «پي‌پي‌رازين» اشاره كرد.لازم به يادآوري است كه درمان براي همه افراد خانواده چه نشانه بيماري داشته باشد و چه نداشته باشند بايد انجام پذيرد.

پيشگيري:
 عمل كردن به موارد زير به پيشگيري از مبتلا شدن به بيماري‌هاي انگلي كمك زيادي خواهد كرد:
1) شستشوي درست دستها با آب و صابون بويژه پس از رفتن به دستشويي و پيش از غذا خوردن.                 2) كوتاه نگهداشتن ناخن‌ها.
3) جوشاندن آب آشاميدني در جاهائيكه آب لوله‌كشي وجود ندارد.
4) جوشاندن ظرفها و لباسها در خانواده‌اي كه فرد مبتلا در آن وجود دارد، (براي از بين بردن تخم انگل‌ها).
 5) جلوگيري از بازي كودكان با خاك آلوده و همچنين واداشتن آنها به شستن دستها با آب و صابون پس از هر بازي كردن.
6) خودداري از خوردن آب آلوده و غذاهاي مشكوك.
7) نخوردن سبزي خام در مناطق آلوده.
 8) استفاده نكردن از كود انساني در كشتزارهاي سبزي، جاليزها، صيفي‌كاريها و باغهاي ميوه.
 9) خودداري از اجابت مزاج در بيرون از دستشويي.
10) در صورت آلوده شدن، مراجعه به پزشك و دقت در درمان درست بيماران.
11) درمان همزمان همه افراد خانواده‌اي كه فردي از آنها مبتلا به انگل است.
12) جوشاندن لباسهاي زير و ملحفه‌هاي رختخواب در روزهاي درمان.
13) شستشوي كامل سبزيجات و ميوه‌هاي خام و ضدعفوني كردن آنها پیش از مصرف.

کارگران مواظب پوست خود باشند

يكي از مسايل عمده‌اي كه كارگران با آن سر و كار دارند بروز ناراحتي‌ها و بيماري‌هاي پوستي

 

است كه در اثر كار كردن و برخورد با مواد ويژه‌اي كه پيرامون آنها وجود دارد پديدار مي‌شود . از

 

آنجايي كه كارگران زحمتكش درصد قابل توجهي از جمعيت کشور  را تشكيل مي‌دهند ، بر آن

 

شدم تا در اين نوشتار بيماري‌هاي پوستي آنها را بررسي كنم .

 

1-آماس پوستي (التهاب) :

 

بيش از دو سوم  درماتيت ها(حساسيت پوستي ) در كارگران به دنبال آسيب مستقيم پوست

 

 به وسيله تماس با گرد مواد ساينده مانند : زغال سنگ ، آجر ، پشم شيشه ، پودرسنگ و يا

 

مواد محرك از قبيل اسيد ، قليا و مواد سوزاننده پديد مي‌آيند . اگر اين مواد شيميايي غليظ

 

 بوده و به مدت زيادي با پوست در تماس باشد ، به ياخته‌هاي پوستي آسيب مي‌رسانند .

 

 مواد قليايي عبارتند از  : مواد چربي‌زداي ساده ( صابون ) ، آهك ، آب نمكدار ، روغن‌هاي مايع

 

 و سرد كننده‌ها .

 

و مواد سوزاننده مانند : پارافين ، تتراكلريد كربن ، بنزين ، سفيد كننده‌ها و تينر .و مواد اسيدي

 

مانند : اسيد سولفوريك و اسيدكلريدريك .

 

2-درماتيت تماسي :

 

      بسياري از موادي كه در صنعت به كار مي‌روند توانايي حساسيت‌زايي دارند ؛ البته تعداد

 

كمي از كارگران در خطر درماتيت قرار دارند . نمونه‌هاي شايع مواد حساسيت‌زا عبارتند از :

 

موادي كه در لامپ‌سازي به كار مي‌روند ، محلول‌هاي حاوي فلزات كروم و نيكل ( كه اين مواد

 

در كارخانه‌هاي سيمان و معادن كروميت يافت مي شوند)و اتيلن دي‌آمين   . بهبودي ضايعه در

 

تعطيلي آخر هفته و برگشت تدريجي آن در طول هفته مي‌تواند در تشخيص  بيماري كمك كند .

 

3-پوست خسته :

 

 پس از گذشت  سال‌ها تماس پوست با گردها و مايعات محرك امكان دارد  اين حالت پديد  آيد .

 

در ايـن بيماري پـوست ضـخيـم و چرمي شده،  خـطـوط روي دســـت بيشتر و‌عميق‌ترمي‌شود

 

و يـك سـري خــراش و تــرك‌هـاي پـوستي بــر روي آن آشــكـار شده كه خارش خفيفي هـم

 

دارنـد . اين حالت در كـارگـران قـديمي مـعادن زغـال سنگ و كـارگـران ساختمـاني ( به ويژه در

 

اثر تماس با سيمان ) ديده مي‌شود .

 

4-جوش صنعتي :

 

جو‌ش‌هاي چركي ( آكنه ) روي تنه ، اندام و چهره  به دنبال تماس با بخار نفتالين ، روغن‌هاي

 

مكانيكي و فنل هاي  كلردار ( سموم علف‌كش ) پديد مي‌آيند . بعضي از اين مواد شيميايي

 

 آنچنان قوي هستند كه حتي زن و فرزندان كارگر نيز ممكن است دچار آكنه شوند . آكنه

 

روغني در كارگران جوان غيرماهري كه لباس‌كار آنها به روغن آلوده مي‌شود بيشتر بوجود

 

مي‌آيد . از مواد ديگري  كه موجب نمايان شدن جوش مي‌شوند ، مي‌توان از قطران زغال

 

 وروغنهای  غيرمحلول برشكاري با نقطه جوش بالا ( بر روي ساعد و ران ) نام برد .

 

 5-سرطان پوست :

 

      برخي مواد شيميايي كه با گذشت زمان باعث دگرگوني در ياخته‌هاي پوستي مي‌شوند،

 

 مي توانند منجر به بروز سرطان شوند. قطران ، روغن‌هاي معدني،  قير و قيرصنعتي مهمترين

 

 اين مواد هستند . ضايعات معمولاً در سطح تماس با پوست آشكار مي‌شوند؛ ولي

 

نقطه ديگري كه غالباً از دید چشم پنهان مي‌ماند بر روي پوست بيضه مي‌باشد .

 

6-آسيب پوستي به دنبال پرتو تابي :

 

       تماس با مواد هسته‌اي  ( راديواكتيو) و پرتو ايكس باعث سوختگي ، زخم شدن ، التهاب

 

 مزمن و ايجاد ترك در پوست مي‌شود . دگرگوني‌هاي بدخيمي نيز ممكن است روي دهد . نور

 

 خورشيد نيز در درازمدت ممكن است همين اثرات را در افرادي مانند كشاورزان و كارگران

 

معادن روباز داشته باشد .

 

7-بيرنگ شدن پوست :

 

      تماس با  برخي مواد شيميايي سبب از بين رفتن رنگدانه‌هاي پوستي مي‌شود . از

 

جمله‌ي اين  مواد مي‌توان به هيدروكوئينون ( در صنايع داروسازي ) و پي تي بي پي ( در

 

محلول‌هاي ضدعفوني و چسب‌ها ) اشاره كرد . مواد ضد اكسيداني كه در دستكش‌هاي

 

 لاستيكي وجود دارند نيز موجب از بين رفتن رنگدانه‌ها (در دست كارگراني كه اين دستكش‌ها

 

را مي‌پوشند) مي‌شوند .

 

8-عفونت پوست :

 

       عفونت قارچي انگشتان در معادن و سنگبري‌ها ممكن است به وسيله حمام‌هاي

مشترك و خيس بودن طولاني اندام‌ها انتشار يابد . سياه زخم در كارگراني كه با دام ها  و

 فراورده‌هاي آنان سر و كار دارند ديده مي شود . (توجه داشته باشيد كه غير از اين مورد بقيه

موارد هرگز واگيردار نيست . )

*بهداشت كار:

 

      شايسته است كارگران تا آنجايي كه امكان‌پذير است با مواد محرك و حساسيت‌زا تماس

 

نداشته باشند. در مواقعي هم كه امكان جلوگيري از تماس وجود ندارد، بايد از لباس هاي

 

محافظ ، پيش‌بند ، دستكش و چكمه استفاده شود  . دستكش‌هاي لاستيكي بايد لايه دروني

 

پارچه‌اي داشته باشند يا اين كه در زير آنها دستكش نخي جداگانه‌اي پوشيده شود . لباس كار

 

آلوده به روغن يا گرد و غبار بايد مرتب شسته شود . پيش از شروع به كار مي‌توان از

 

 كرم‌هاي محافظ  ( اگرچه اثر كامل حفاظتي ندارند )‌استفاده كرد . در پايان كار هم مي‌توان از

 

 كرم‌هاي نرم كننده استفاده كرد(پس از شستشو ) . در صورت پديدار شدن ضايعات ، مشاوره

 

با پزشك جهت درمان و پيشگيري از بروز ضايعات بعدي الزامي است .

 

 

        .

کارگران مواظب ششهای خود باشند

      گرد و غبار به علت ايجاد بيماريهاي ويژه، از زمانهاي پيشين گريبانگير انسان بوده است.  اين

 

بيماري چنانچه ریه ها را درگیر سازد به نام پنوموكونيوز خوانده مي‌شود که اهميت زیادی دارد.

 

      وجود معادن و كانسارهاي سنگ چيني وسیلیس ، كارخانه‌هاي سنگبري، سنگ‌كوبي و توليد 

 

شن و ماسه باعث پديد آمدن گرد و غبار در اثر خرد كردن سنگ‌ها مي‌شود. شكستن، 

 

برش،ساییدن،مته كردن، تركاندن و كوبيدن باعث به وجود آمدن ذرات ريز و خاكه

سنگ مي‌شود كه همراه با تنفس وارد شش‌ها شده و در دراز مدت كارگر را بيمار وناتوان

 

مي‌سازد.

 

  البته لازم به يادآوري است كه مواد ديگري مانند گرد و غبار ناشي از گندم، آرد، پشم، 

 

حشره کش ها ،دود و آلودگي هواي شهرها نيز باعث ايجاد بيماري مي‌شود. اين بيماريها يكي از 

 

مهمترين علل غيبت كارگران از كارگاه و كارخانه مي‌باشد.

 

 

چه عواملي در ايجاد بيماري مؤثرند؟

 

     هر چه تراكم ذرات بيشتر باشد يعني هوا غبارآلود‌تر باشد، بيماري خطرناك‌تر مي‌شود. اندازه 

 

ذرات نيز بايد بسيار ريز باشد تا بتواند به شش‌ها رسيده و آنها را آزرده سازد. ذرات  درشت در  

 

بيني وراه‌هاي تنفسي بالاگير افتاده و به شش‌ها نمي‌رسد. سيگاريها و افراد پير نيز بيشتر در  

 

معرض خطرهستند.هر چه كارگر زمان بيشتري در معرض گرد و غبار باشد پيشرفت بيماري بيشتر

 

است.

 

      چه كارگراني در معرض خطر بيماري هستند؟

 

1- كارگران كانسارهاي قلع، طلا، مس و كروميت.

 

2- كارگران معادن سنگ‌هاي تزئيني ساختمان

 

3-حجاران (نقش آفرینان بر روی سنگ)

 

4- كارگران كارخانه‌هاي سنگبري گرانيت (سنگ خارا) و با شدت كمتر سنگ چيني.

 

5- كارگران سفال‌سازي، كوزه‌گري و  سراميك سازي.

 

6- كارگران كارخانجات شيشه‌سازي، فولادسازي و توليد پودرهاي لباسشويي و پاك‌كننده‌ها.

 

7- كارگران شن‌زني (كسانيكه در كارگاه‌هاي توليد شن و ماسه‌شويي كار مي‌كنند).

 

8- کارگران ساختمانی

 

نشانه‌هاي بيماري:

 

      بيماري با شروع آرام و پيشروي آهسته مي‌باشد. در موارد بسيار كمي ممكن است بيماري در

 

 عرض چند ماه پيشرفت سريع كند. پس از مدتها برخورد با گرد و غبارو تنفس در هواي غبارآلود،

 

 بيماري باتنگي نفس آغاز مي‌شود كه نخست خفيف بوده و كم‌كم به هنگام فعاليت بدتر مي‌شود.

 
بيمار ممكن است سرفه‌هاي كمي داشته باشد كه نخست خشك بوده و سپس ممكن است

 

 همراه باخلط شود. با پيشرفت بيماري،توانايي شش‌ها كاهش يافته و قدرت كارآيي فرد كم

 

مي‌شود.

 

 

      درمان و پيشگيري:

 

      از آنجائيكه هنوز درمان خاصي براي بيماري پيدا نشده است بنابراين، اصل مهم در اين گونه 

 

بيماري‌ها پيشگيري مي‌باشد. درمان تنها شامل درمان سرفه و تنگي نفس است. نكته اساسي 

 

درپيشگيري، جلوگيري از آلودگي محيط كار به گرد و غبار مي‌باشد.

 

      اقدامات كلي عبارتند از:

 

1- كاهش يا كنترل گرد و غبار به وسيله نصب فيلتر و استفاده از آب به هنگام برش و ساب.

 

2- حفاظت فردي در كارگران با استفاده از ماسك در محيط پرگرد و غبار.

 

3- آزمايش و اقدامات پزشكي به صورت دوره‌اي.

 

 

زورافزایی (دوپینگ) Doping

---

 هنگامي كه سخن از داروهاي نيروزا مي‌رود شايد به طور ناخودآگاه ، دوپينگ يك قهرمان نامدار در مسابقات جهاني  را در ذهن زنده كند، شايد هم به ياد جوان خوش ‌اندامي بيفتيد كه براي پرورش اندام  و بدنسازي از آن ترکیبات بهره‌مي گيرد. اما در هر صورت داروهاي نيروزا مانند شمشير دولبه و هستند که مصرف غيرپزشكي آنها مي‌تواند خطرناك باشد.

 

 پیرامون واژه:

واژه دوپینگ از زبان آفریقای جنوبی گرفته شده‌است و در اصل اشاره به یک نوشیدنی الکلی باستانی دارد که به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده می‌گردید. کم‌کم این واژه استقاده گسترده‌تری پیدا کرد و در ورزش امروز به یک گرفتاری تبدیل شده‌است. در پارسی واژهٔ «زورافزایی» توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی برابر واژهٔ دوپینگ تصویب شده‌است.

داروهاي زورافزا به مو ادي گفته مي‌شود كه با افزا يش سوخت و ساز بدن توان جسمي و تحمل فرد را  تقويت مي‌كنند. اين د اروها موتورخانه درون سلولي را فعال كرده و سبب افزا يش سوخت چربيها مي‌شوند. امروزه افزون بر ا نرژي‌زايي، از  آنها  براي درمان بسياري از بيماري‌ها نيز كمك گرفته مي‌شود.
 مانند: حذف چربيهاي زائد بدن، تجديد قوا و توان جسما ني در افرادي كه دوره نقاهت يك بيماري را مي‌گذرانند، در سالمنداني كه قواي بدني آ نها تحليل رفته است، در بيماران دياليزي، بيماران باكم‌خوني مزمن و بيماران سرطاني.

 

انواع داروهاي نیروزا:
     داروهاي نيروزا چند نمونه هستند: قسمت عمده آنها از يك ماده پيش‌ساز پروتئين (يا همان ماده ساختما ني ماهيچه يعني اسيد آمينه) تشكيل شده‌ا ند كه ميزان قابل توجهي از ويتامين‌هاو مواد معدني (مانند و يتامين ث. ب. كلسيم، روي و … ) به آ نها افزوده شده است. اين داروهااز نظرپزشكي سودمند بوده ودرسراسر جهان بوسيله پزشكان (والبته زيرنظرآنها) تجويز و مصرف مي‌شوند. ا ين گروه از داروها منع مصرف پزشكي يا ورزشي یافدراسيونی ندارند.    
   
گروهي ديگر ازداروها كه اصطلاحاً آنابوليزان، آندروژن و محرك ناميده مي‌شوند از نظر قوانين ورزشي ممنوع بوده و ازنظر پزشكي نيزمصرف خودسرا نه آ نها ممكن است زيانبارباشد؛ و چنانچه ورزشکاری پیش ازشركت درمسابقات ازاين داروها مصرف كند مقام بدست آمده بدون اعتبار خواهد بود.
 

از گروه اول مي‌توان به داروهاي كراتينی اشاره كرد. در گروه دوم نيز داروها يي مانند اكسي ‌متولون، تستوسترون و آمفتامين وجود د ارد. از گروه دوم تنها در موارد ويژه و فقط بر اساس صلاحديد پزشك وآنهم برخي از آ نها تجويز مي‌شود. البته لازم به يادآوري است در گروه اول نيز مصرف بي‌رويه و بيش ازحد مجاز نيز زیانبار است و نه تنهاسودمند نخواهد بود بلكه مشكلات را تازه‌اي را برای ورزشكار بوجود خواهد آورد.

 

 عوارض دوپینگ:

در این بخش به برخي از پيامدهاي زيانبار مصرف غيرمجاز داروهاي گروه دوم یعنی داروهای زورافزا شاره مي‌شود.

 در پسران نابالغ: جوش صورت. بلوغ زودرس و تيرگي پوست بدن.

 در مردان: درد دستگاه تناسلي ، كاهش توانايي جنسي ، ورم پستانها، احساس دفع فوري ادرار و كوچك شده بيضه‌ها .

 در مردان سالخورده: تحريك جنسي مزاحم ، بزرگ شدن پروستات و اشكال در دفع ادرار .

 

 در زنان: افسردگي، چرب شدن پوست، جوش صورت، ريزش موي سر، عادت ماهانه نامنظم ،كلفتي صدا و بزرگ شدن دستگاه تناسلي.

 

پیامدهای مشترك: ناخوشيهاي كبدي مانند زردي و سرطان جگر، برافروختگي و سرخي صورت، كاهش هوشياري، تنگي نفس، خارش بدن،گلودرد و درموارد کمی مرگ.

 

  نكته ديگري كه يادآوري آن لازم است اينكه پس از مصرف دراز مدت بسياري از اينگونه داروها، قطع ناگهاني آنها نيز عوارض ناخواسته‌اي بدنبال خواهد داشت؛ يعني حالتي شبيه به اعتياد كه دچار پيامدهاي ترك خواهند شد. بنابراين چنانچه فردي به خوردن اين داروهاي غيرمجاز عادت داشته باشد، ترك آن نيز بايستي زير نظر پزشك بوده و كم‌كم دارو را قطع نمايد.

 

آکنه Acne (جوش جوانی)

مو از پيازهاي مو كه در داخل پوست قرار دارد بوجود آمده و به سوی سطح رشد مي‌كند. هر پياز مو داراي يك غده چربي (غده سباسه) است. وظيفه اين غدد توليد و ترشح چربيهاي گوناگون مي‌باشد كه در امتداد مجراي مو به سطح پوست راه مي‌يابند. خاصيت اين چربيها (سبوم) چرب كردن موها و سطح پوست است. اين غدد بجز در كف دست و پا، در تمام نقاط بدن بويژه بيني و پيشاني، وسط سينه و پشت يافت مي‌شوند.

 آكنه  ( Acne ) شايع‌ترين بيماري التهابي پوستي است كه به صورت جوشهايي بر روي صورت، پشت و سينه و شانه‌ها در دوران بلوغ نمايان مي‌گردد. اين بيماري با افزايش فعاليت غدد چربي بدنبال آغاز فعاليت ترشحي غدد جنسي در دوران بلوغ بوجود آمده و تا زماني كه غدد جنسي فعال هستند ادامه مي‌يابد. نسبت پيدايش آكنه در دختران و پسران تقريباً برابر است، ولي شدت بيماري در آقايان بيشتر بوده و در مقابل، نگراني و مراجعه به پزشك در دختر خانمها بيشتر است. شدت آكنه در سالهاي آخر دهه دوم عمر كاهش مي‌يابد و در اكثر مبتلايان در اوائل دهه سوم يعني حدود 20 سالگي متوقف مي‌شود ولي بر خلاف عقيده رايج، با رسيدن به بلوغ كامل براي هميشه از بين نمي‌رود. در يك شكل خانوادگي كمياب، بيماري آكنه در سنين بالا، حتي تا دهه ششم زندگي، ديده مي‌شود.
در مردان ممكن است آكنه تا سنين مياني در پشت باقي بماند كه احتمالاً ناشي از يك حساسيت ارثي نسبت به آن است. البته نوعي جوش بنام آكنه شيرخوارگي نيز وجود داردكه در شيرخواران پسر مشاهده مي‌شود.

يافته‌هاي باليني:
ممكن است دانه‌هاي قرمز، جوشهاي چركي، زخم سطحي خفيف همراه با درد يا خارش وجود داشته باشد در اطراف اين ضايعات ، گاهي دانه‌هاي سرسفيد يا سرسياه و روزنه‌هاي بزرگ ديده مي‌شود. كيستهاي آكنه‌اي از عوارض آكنه است. ناراحتي  فكر و آشفتگي ناشي از جوش جواني ممكن است آزار دهنده‌ترين شكايت بيمار باشد.

عوامل مرتبط با جوشهاي جواني:

1-هورمونهاي جنسي: يكي از وظايف هورمونهاي جنسي مردانه (تستسترن) كنترل غدد چربي است. اين هورمون هم در مردان و هم  در خانمها وجود دارد ولي اندازه آن در خانمها ناچيز است. ميزان هورمونهای جنسي در كودكان بسيار اندک است. در دوران بلوغ هورمونهاي مردانه در پسران افزايش شديدي يافته و در دختران نيز مقداري افزايشمي‌يابد. و اين مسئله سبب افزايش ميزان فعاليت غدد چربي و رخداد آكنه مي‌شود.

2-فشارهاي رواني: فشارهاي رواني باعث بدتر شدن جوشهاي جواني مي‌گردند. بعنوان نمونه مي‌توان به بدتر شدن آكنه در مواقع امتحانات، نگرانيها و هيجانات شديد روحي اشاره كرد. در دختران نيز تشديد آكنه قبل از قاعدگي وجود دارد. شدت آكنه در افراد مبتلا به صرع نيز قابل توجه است.

3-آب و هوا و محيط : آب و هوا در ايجاد شدت ضايعات مؤثر است. قرار گرفتن در برابر نور خورشيد يا جريان باد سبب كاهش شكل‌گيري دانه‌هاي سرسياه مي‌شود. بنابراين آكنه در نقاط ابري و كم آفتاب بيشتر از نقاط آفتابي است. اصولاً آكنه در زمستانها شدت يافته و در تابستانها بهبود مي‌يابد. اماكن پرجمعيت، تنگ، كم فضا و شلوغ زمينه‌ساز بروز آكنه است.

4-آكنه و رژيم غذايي: بر خلاف نظريه همگاني، مواد خوراكي (مانند غذاهاي چرب و سرخ كرده و شيريني‌جات) اهميت زیادی در رخداد آكنه ندارند. خوراكيها چندان نمي‌توانند تعداد جوشها را افزايش دهند و افزایش چربي صورت و پوست چندان ربطي به خوردن چربي و شيريني ندارد.

انواع آكنه:
 
1-آكنه خفيف:
شايع‌ترين نوع آكنه كه تعداد زيادي از نوجوانان درسنين 1 تا 19 سالگي به آن دچارمي‌شوندآكنه خفيف است.اين جوشهابيشتربرروي پيشاني،چانه وفك پائين ظاهرشده واغلب بدون درمان بهبودمي‌يابند. ولي هرچند وقت يكبار، دوباره بروز كرده حتي تا سالها ممكن است به اين ترتيب ادامه يابد.

2-آكنه ميانه:
گرفتاری به اين نوع آكنه درجوانان18تا 2۰ساله وبعدازآن مي‌باشد.نزدیک به 10% افراد به اين نمونه دچار مي‌گردند. تعداد جوشها نسبتاً زياد بوده و علاوه بر صورت، در شانه‌ها و سينه نيز يافت مي‌شوند.

3-آكنه سركش:
درمردان بيشترازبانوان بوده وحتي پشت وبازوهاراگرفتارمي‌سازدولی تنها 2 تا 3 درصد افراد گرفتار اين نمونه مي‌شوند اين جوشها بسيار بزرگ و دردناك بوده ناراحتي زيادي را بوجود مي‌آورند.

درمان جوش جواني:

آكنه درست در زماني بوجود مي‌آيد كه شخصيت اجتماعي فرد در حال شكل‌گيري است و بنابراين بسياري ازنوجوانان وجوانان دچارناراحتي وآشفتگي فكري مي‌گردندكه متأسفانه اثرناخوشايندي برروي شخصيت ورفتارآنهادارد.درحاليكه آكنه يك ناراحتي پوستي جزئي و شايع به هنگام بلوغ است وآنقدرمسئله حادي نيست كه بخاطرآن كسي دچارنگراني يا گوشه‌گيري شود. حتي عده‌اي آكنه رابيماري نمي‌دانند و آنراجوش غرور مي‌نامند.بنابراين درمان در وهلة اول بايد از خود فرد آغاز گردد.

به هيچ وجه نبايد درصدد كندن و فشاردادن جوشها و خراشيدن صورت بود زیرا باعث می گردد در آینده جای جوشها گود یا لکه شود. بايدازفشارهاي شديدرواني وهيجانات بي‌موردكه سبب پيچيده‌تركردن ضايعات مي‌شود پرهيز نمود. از نگراني بيش از حد در مورد آكنه نيز به همين دليل بايد خودداري شود.

 يكي ازنكات مهم اين است كه برخي خانمهاجهت پوشاندن اين ضايعات ازوسايل آرايشي روغني استفاده مي‌كنند كه به هيچوجه عاقلانه نبوده وخود سبب تشديدضايعات مي‌گردد. شستشوي روزانه با آب و صابون و خشك كردن آنها سودمند است.

براي خشك كردن صورت نبايدحوله راروي آنهاكشيد.صابون مورداستفاده مي‌تواندصابون معمولي، نوتروژن، ،T.C.C گوگردي يا گليسيرينه باشد. براي ضدعفوني كردن جوشها می توان ازمحلولهايي ضد ميكروب مانند ترکیبات آنتی بیوتیکی در الكل استفاده كرد.

 همانگونه كه يادآوري شد از كاركردن در آشپزخانه گرم و سرخ كردن غذا، قرار گرفتن در فضاهاي گرم و بخار دار، محيط‌هاي چرب و نه چندان تميز بايد دوري شود.از خوراکیهای به اصطلاح گرمی ،سرخ کردنی وچرب باید کمتر استفاده کرد. 

تراشيدن ريش در هنگام بروز ضايعات،كاري اشتباه است وسبب تشديدآكنه مي‌گردد.گذاشتن ريش کوتاه  اشكالي ندارد. تماس ساده با نور خورشيد نيز در بهبودي آكنه مؤثر است . در صورت شديد بودن ضايعات بايد به پزشك مراجعه كرد تا داروهای خوراکی آنتی بیوتیکی (پادزی) تجویز گردد.

مارگزیدگی Snake Bite

مارگزیدگی از مواردی است كه خیلی باید در مورد آن هوشیارانه و با دقت عمل كرد چرا كه هر گونه غفلت ممكن است منجر به عوارض خطرناكی برای فرد مسموم شود. همانطور كه می‌دانید كلیه مارها سمی نبوده و در واقع مارها به دو دسته سمی غیر سمی تقسیم می‌شوند. مارهای سمی، از نظر میزان زهر یكسان نبوده و با هم فرق دارند. همچنین از نظر شكل ظاهر نیز مارهای سمی و غیرسمی تفاوت‌های آشكاری دارند كه برخی از آن‌ها در جدول زیر آورده شده است:

مارهای سمی: بین چشم و بینی حفره دارند و مردمك چشم آن‌ها بیضوی شكل است. شكل سر در این نوع مارها مثلثی شكل پوشیده از پولك‌های ریز می‌باشد. طول آن‌ها كوتاه‌ و دندان نیش و پیش آن‌ها بلند است. مارهای افعی، كبری، زنگی و جعفری از این دسته هستند.
مارهای غیر سمی: بین چشم و بینی حفره ندارند و مردمك چشم آن‌ها گرد است. طول این‌ نوع مارها طویل و دندان نیش و پیش آن‌ها كوتاه می‌باشد. مارهای بوآ، پیتون و مارآبی‌ از این دسته‌اند.

نشانه‌های مارگزیدگی:
هنگامی كه كسی توسط مار سمی مورد گزش قرار می‌گیرد، علائمی در او ظاهر می‌شود كه بسته به نوع زهر و میزان ورود آن به بدن، به دو گروه خفیف و شدید تقسیم می‌شوند:
نشانه‌های نوع خفیف: تورم، تغییر رنگ، درد كم، احساس قلقلك، ضربان سریع، ضعف عمومی، تهوع، استفراغ، اختلال دید
نشانه‌های نوع شدید: تورم و كرختی بدن، درد، مردمك سنجاقی، به خود پیچیدن، هذیان، شوك، تشنج، فلج، عدم وجود نبض.

درمان:
بیمار مارگزیده را باید هر چه سریع‌تر به بیمارستان رساند، البته به عنوان مقدمه می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:
1 -از حركت فرد مارگزیده جلوگیری كرده و وی را آرام كنید.
2 -اندام آسیب دیده را بی‌حركت كرده و پایین‌تر از سطح قلب قرار دهید.
3 -در صورتی كه رساندن مسموم به پزشك بیش از 5-4 ساعت طول بكشد، موارد زیر را انجام دهید:
الف) بالاتر از محل گزش را به وسیله باند ببندید.
ب) در صورت شدت علائم بر روی پوست، محل گزیدگی را برش طولی دهید. سپس شروع به مكیدن آن نموده تا از غلظت سم كاسته شود. این كار را به مدت 20 دقیقه ادامه داده و با هر بار مكش، آب دهان را بیرون بریزید. توجه داشته باشید كه ضروری‌ترین كار، رساندن مسموم به پزشك است.
4 -در بیمارستان، نخستین كار پس از كنترل نشانه‌های حیاتی (قلب، تنفس، خون) تزریق پادزهر (سرم ضد مار) می‌باشد. پس از آن مسكن، آنتی بیوتیك (پادزی) و داروی ضد حساسیت تجویز می‌شود.

 

گزش حشرات Insect Bite

در روزهای گذشته، در مورد مسمومیت‌های گوارشی، پوستی و تنفسی نوشتیم. امروزبه بررسی دیگرمورد مسمویت‌ یعنی تزریقی می‌پردازیم.

گزش حشرات:
گزش حشره Insect در بدن انسان معمولاً علائم حادی را ایجاد نمی‌كند و فقط موجب قرمزی، خارش، سوزش و تورم محل گزش به طور جزئی می‌گردد. بنابراین اقدامات ما تنها منحصر به درآوردن نیش حشره (اگر در محل گزش حشره مانده باشد) و گذاشتن یك كیسه یخ روی محل گزش می‌شود تا از درد و التهاب آن كاسته شود. در صورت شدید بودن نشانه‌ها مانند زنبورگزیدگی، فرد را هر چه سریع‌تر باید به پزشك یا مراكز درمانی مجهز رساند؛ زیرا تأخیر در رساندن بیمار ممكن است باعث شوك حساسیتی و مرگ بیمار شود. در بیمارستان با تزریق داروهای ضدحساسیت، به بهبود بیماری كمك می‌شود.
البته لازم به یادآوری است كه در مورد حشرات و بندپایان خطرناك مانند رتیل و عقرب باید همچون مارگزیدگی كه توضیح آن در پی می‌آید، برخورد كرد.

عقرب‌گزیدگی:
كژدم  Scorpion یكی از حشرات خطرناك از خانواده عنكبوتیان است كه هشت پا و چهار قلاب در جلو دارد و به وسیله‌ی قلاب‌ها اشیاء را می‌گیرد. کژدم به رنگ‌های مختلف سیاه، زرد و قهوه‌ای وجود دارد. بر عكس آن چه مردم تصور می‌كنند، عقرب‌های زرد و كوچك از عقرب‌های سیاه و عقرب‌های جراره كه دمشان را روی زمین می‌كشند، بسیار خطرناك‌ترند. كژدم حشره‌ای است كه بیشتر، شب‌ها به دنبال یافتن غذا از محل خود خارج می‌شود و به همه جا می رود و بیشتر زمانی انسان را می‌گزد كه ندانسته روی آن پا گذاشته و لگد شود. آنچه مسلم است این است كه وضع كسی را كه دچار عقرب‌گزیدگی از نوع خطرناك شده، نباید بی‌اهمیت تلقی كرد چرا كه ممكن است این گزیدگی منجر به مرگ شود.

نشانه‌های عقرب‌گزیدگی: درد و سوزش شدید در محل گزش، تب، حالت تهوع، بی حس شدن یا سوزن سوزن شدن محل گزیده شده، درد معده، تشنج، شوك و عدم توانایی حرف زدن.
برای درمان شخص عقرب‌زده كه دچار نشانه‌های شدید شده است، باید او را به پشت خوابانید و محل گزیده شده را پایین‌تر از سطح قلب قرار داد و مانع جنب و جوش بیمار شد. چرا كه این كار گردش خون او را تسریع كرده و سم را زودتر به جریان خواهد انداخت. محل گزیده شده را باید با آب و صابون شستشو داد و چهار یا پنج سانتی‌متر، بالاتر از محل گزیده شده را با یك باند لاستیكی یا كمربند بست تا گردش خون به سمت قلب كند شود. البته این كار باید به نحوی انجام شود كه یك انگشت، زیر باند لاستیكی یا كمربند برود . اگر بعد از نیم ساعت، محل گزیده شده متورم شد، باید یك باند یا كمربند را هفت هشت سانتی‌متر بالاتر از محل اولیه بسته و باند نخستین را باز كرد. بالاخره بعد از نیم ساعت دیگر، باند دوم نیز باید باز و روی محل گزیده شده كیسه‌ی یخ گذاشته شود.این كار در تسكین درد و كند كردن گردش خون مؤثر است. اگر بیمار در این مدت دچار اختلال تنفسی شد، باید به او تنفس مصنوعی داد. به هر حال بیمار عقرب زده را باید نزد پزشك برد تا مدتی به طور منظم تحت نظر پزشك باقی بماند تا اگر شرایط حیاتی او وخیم‌تر شد، نسبت به تزریق پادزهر (سرم ضد عقرب) اقدام گردد.

گزش رتیل:
رتیل Tarantula, Crab Spider عنكبوت چاق و پشمالویی است كه نسبت به سایر عنكبوت‌ها، ترس بیشتری در مردم ایجاد كرده است. رتیل به رنگ‌های مختلف زرد، زرد پررنگ، قهوه‌ای كمرنگ و خرمالویی تند مایل به سیاه وجود دارد و پشم‌های آن، گاهی خیلی كوتاه‌ و گاهی كمی بلند می‌باشد. گزش این حشره، بر عكس آن چه مردم فكر می‌كنند به اندازه عنكبوت بیوه سیاه خطرناك نیست؛ حتی در بعضی از نقاط جهان برخی از افراد، رتیل را به شكل یك حیوان دست‌آموز نگهداری می‌كنند. البته نباید تمام رتیل‌ها را بی‌خطر دانست. آن چه مسلم است این است كه بعد از هر گزشی به وسیله هر عنكبوت یا رتیلی، باید بیمار ر ابه پزشك برسانید. قبل از آن بیمار را به پشت خوابانیده، رویش یك پتو بیندازید و قسمت گزیده شده را پایین‌تر از سطح قلب قرار دهید و محل گزیدگی را با آب و صابون بشویید. گاهی گزش عنكبوت یا رتیل باعث ایجاد حالت آلرژی و حساسیت می‌شود؛ در این حال باید محل گزیدگی را با محلول یا پمادهای ضد حساسیت آغشته كرد و برای تسكین درد، به بیمار، قرص استامینوفن خوراند. دادن قرص آسپیرین به بیماری كه دچار گزیدگی عنكبوت بیوه سیاه یا رتیل شده است، به صلاح نیست؛ چرا كه آسپرین باعث تشدید علائم گزیدگی می‌شود. بهتر است در بالای محل گزیدگی، یك باند لاستیكی ببندید تا جریان خون كندتر شود. در محل گزیدگی، باید یك كیسه‌ی یخ قرار داد كه به تسكین درد و كندتر كردن گردش خون كمك كند. اگراحیاناً بیمار دچار اشكال تنفسی شد، باید بلافاصله به او تنفسی مصنوعی داد و بالاخره همانطور كه گفته شد در مواقعی كه این علائم به مدت زیادی ادامه پیدا كند، حتماً باید بیمار به پزشك رسانیده شود.

نوشته رابایادآوری یک ضرب المثل قدیمی به پایان می برم: رتیل پس از آنکه نیش می زند به گورستان می رود و در آنجا به انتظار قربانیش می نشیند.

                                             

مسمومیت‌ها و درمان آن (2) Others Poisoning

در نوشتار پیش، مسمومیت‌ (زهرناکی، زهرداری) با مواد خوراكی را توضیح دادیم. در این نوشتار به بررسی انواع دیگر مسمویت‌ها یعنی تنفسی، پوستی و تزریقی می‌پردازیم.

1 - مسمویت‌های تنفسی Gas Poisoning:
گازهای سمی اساساً شامل منواكسید كربن، گازهای جنگی و بخارهای ناشی از مایعات فرار (چون نفت، بنزین، مایعات سبك، سریش‌های پلاستیكی، سقز و زنگ‌ها) می‌باشند و سالانه تلفات جانی زیادی در اثر مسمویت‌ با این گازها رخ می‌دهد. این گازها می‌توانند از منابع مختلف تولید شده و موجبات مسمومیت را فراهم سازند؛ مانند: 1- منوكسید كربن و دی‌اكسید كربن ناشی از سوختن ذغال (در كرسی و بخاری) و یا اگزوز ماشین‌ها 2- گازهای آمونیاك و دی‌اكسید گوگرد و كلر مورد مصرف در یخسازی‌ها و تصفیه آب 3- گازهای بیهوش‌كننده مثل اتر، كلرفرم، اكسید نیترو و غیره 4- گازهای جنگی مانند: گاز خردل، عامل اعصاب، عامل خون.
هر كدام از این مواد، با توجه به نوع و مقدار مصرف، موجب ایجاد علائم خاصی می‌شوند. سوزش چشم و گلو از مشخصات بارز بعضی از این سم‌هاست. مسمومیت با منوكسید كربن باعث تغییر رنگ پوست به كبودی مایل به گلی رنگ می‌شود. گازهای جنگی نیز هر كدام بوی ویژه‌ای مانند بوی سیر یا بادام تلخ دارند.
كمك‌های نخستین:
كمك‌های اولیه كه برای این مسمومیت‌ها انجام می‌گیرد، عبارتند از: 1- دور كردن مسموم از منبع سم 2-كنترل و برقرار كردن تنفس 3- شل كردن لباس‌های شخص مسموم 4- انتقال به مركز درمان.
توجه: به دلیل وجود خطر مسمومیت امدادگر در صحنه آلوده به گازهای سمی، حفاظت شخصی در جلوگیری از مسمویت تنفسی حائز اهمیت است. در مناطق جنگی، استفاده از ماسك ضدگاز و در صورت در دسترس نبودن ماسك، استفاده از پارچه خیس دور دهان و بینی پیشنهاد می‌شود.

2 - مسمومیت‌های پوستی (تماسی):
زهرهای جذب شونده از طریق پوست، معمولاً موجب تحریك یا آسیب محل جذب می‌شوند. هر چند در بعضی موارد ممكن است سم، با آسیب كم یا بدون آسیب جذب پوست شود؛ اما چنین مواردی نادر است. برای تعیین نوع زهر می‌توان از خود مسموم كمك گرفت و یا وسایل موجود در اطراف مسموم را جهت یافتن نوع سم بررسی كرد. در برخورد با چنین مسمومی، خود را از منشاء سم دور كنید و محل را با آب، شستشو دهید، سپس لباس‌های آلوده فرد مصدوم را درآورده و پس از شستشوی دوباره، مسموم به مركز درمانی منتقل گردد.

3 ـ مسمومیت‌های تزریقی:
شایع‌ترین و بیشترین نوع مسمومیت تزریقی، گزیدگی توسط حشرات و خزندگان می‌باشد كه موجب مسمومیت‌های خفیف و شدید در افراد می‌شود. به ویژه در كشور ما كه با وضع جغرافیایی خاص خود و اختلاف جوی، دارای جانوران سمی فراوان و گوناگونی است كه شناسایی آن‌ها برای پیشگیری و درمان ضروری است. انواع جانوران مثل: عنكبوت‌ها، مارها، عقرب‌ها، كرم‌ها و حشرات مختلف می‌توانند موجب ترشح زهر شوند كه در بسیاری موارد چندان خطرناك نیستند؛ با وجود این در بعضی موارد ممكن است موجب عوارض خاصی شوند. یك امدادگر در برخورد با فردی كه مورد گزش حشره یا خزنده‌ای قرار گرفته است ابتدا باید برآوردی از وضعیت و علائم ایجاد شده در شخص مسموم نموده و میزان شدت و حدّت آن را حدس بزند تا بتواند اقداماتی را كه برای مسموم لازم است انجام دهد. در روزهای آینده در مورد انواع مسمومیت‌های تزریقی یعنی مارگزیدگی، عقرب‌گزیدگی و گزش حشرات خواهیم نوشت.

مسمومیت‌ها و درمان آن (1) Poisoning

مسمومیت‌ها Poisoning شاخه‌ای از اورژانس‌ها و فوریتهای امدادی، درمانی را تشكیل می‌دهند كه گاهی دیركرد چند دقیقه‌ای در درمان آن‌ها ممكن است عواقب ناگواری را در پی داشته باشد. بنابراین اقدامات سریع و فوری، جهت نجات جان بیمار ضروری می‌نماید.

شناسایی:
1- زهر: به هر ماده‌ای كه هنگام ورود به بدن و یا تماس با پوست، موجب اختلال در تندرستی و یا موجب مرگ شود «زهر» (سم، شرنگ، پویزون) می‌گویند.
2- مسمومیت (زهرناکی، زهرداری): عبارت است از اختلالات و آسیب‌هایی كه توسط مواد زهرآلود در دستگاه‌های گوناگون بدن پدید می‌آید و ممكن است به طور تصادفی، یا در اثر بی‌احتیاطی و یا در مواردی به خاطر اقدام به خودكشی به وسیله مواد سمی ایجاد ‌گردد. لازم به ذكر است كه علاوه بر موادی كه ذاتاً برای بدن زیان‌آور هستند، عناصر مفید برای بدن نیز در صورت مصرف بیش از حد و نادرست، تبدیل به مواد مسموم‌كننده و زیان‌آور می‌شوند. به عنوان نمونه آب از ضروری‌ترین مواد مورد نیاز بدن است كه در صورت استفاده بیش از حد، باعث بروز اختلالی به نام مسمومیت با آب می‌شود.

 راه‌های ورود سموم به بدن:
انواع سم‌ها با توجه به حالتشان، از راه‌های مختلف وارد بدن می‌شوند. به طور كلی راه‌های ورود زهر به بدن عبارتند از:                                                                                                                      1-گوارشی 2- تنفسی 3- جذب پوستی 4- تزریقی.
اكنون به طور خلاصه به بررسی هر كدام از این مسمومیت‌ها و كمك‌های اولیه می‌پردازیم.

مسمومیت‌های گوارشی Food Poisoning:

وقتی ماده زهرآلود از راه دهان وارد بدن می‌شود، با توجه به قدرت و نوع زهر مصرف شده، بعد از مدتی شروع به ایجاد علائم و نشانه‌هایی در شخص می‌كند كه این علائم با توجه به نوع سم، نسبت سم مصرفی به جثه شخص و طول مدتی كه سم خورده شده، متغیر است. در محیط ما مواد بسیاری وجود دارد كه می‌تواند موجب مسمومیت از را گوارشی گردد. این مواد به پنج دسته تقسیم می‌شوند و عبارتند از: الف) مسمومیت غذایی ب) مواد شیمیایی سوزاننده پ) داروها ت) مواد نفتی ث) گیاهان سمی ج) سم‌های آفت‌كش.
در هنگام مسمومیت‌ با هر یك از مواد، علائم خاص آن ظاهر می‌شود و ما می‌توانیم تا حدودی نوع سم را از روی علائم تشخیص دهیم. لازم به یادآوری است كه بیشترین موارد مسمومیت گوارشی به وسیله داروهای موجود در خانه و نیز مواد نفتی ایجاد می‌شود؛ به همین علت باید در مورد نگهداری مواد مذكور دقت عمل بیشتری به عمل آید.

كمك‌های نخستین:

اصول كلی این اقدامات بر اساس رقیق كردن سم بدون تلف كردن وقت و رساندن بیمار به بیمارستان یا پزشك می‌باشد. البته چگونگی انجام این موارد در حالت‌های مختلف فرق می‌كند. به عنوان مثال كمك‌های اولیه برای شخصی كه هوشیار است و با ما همكاری لازم را دارد، با فرد غیرهوشیار فرق می‌كند. برای اختصار مطلب در این جا فقط طریقه برخورد با مسموم هوشیار را ذكر می‌كنیم:
1- از باز بودن مجاری تنفسی، برقراری تنفس و ضربان قلب اطمینان حاصل كنید.
2- به وسیله وادار كردن مسموم به خوردن مقداری آب یا شیر، سم موجود در بدن او را رقیق كنید.
3- مریض را وادار به استفراغ كنید. البته توجه داشته باشید كه این كار را در مواقع مسمومیت با نفت و مواد اسیدی و قلیایی انجام ندهید!
4 -وضعیت بیمار باید به گونه‌ای باشد كه از برگشت مواد استفراغ شده به داخل ریه‌ها جلوگیری كند.
5- رساندن بیمار به بیمارستان.

یادآوری:
الف) مسمومیت غذایی: با خوردن خوراكی‌های آلوده به زهر مترشحه از میكروب‌ها به وجود می‌آید كه باعث اسهال، استفراغ و سرگیجه می‌شود. خطرناك‌ترین زهر، بوتولیسم است كه در غذاهای كنسرو شده (با علامت مشخص برآمده شدن سر كنسرو) پدید می‌آید و به راحتی انسان را می‌كشد. برای از بین رفتن زهر، بایستی كنسرو دربسته را 20 دقیقه در آب جوشاند.
ب) مواد شیمیایی سوزاننده: شامل مواد پاك كننده مانند وایتكس (سفید كننده‌ها) جوهر نمك (اسید كلریدریك) و بلیچ می‌باشد. در صورت استفراغ پس از مسمومیت، دهان، مری و حلق دچار سوختگی شدید می‌شود.
پ) داروها: در مسمومیت با برخی از داروها، تزریق پادزهر در بیمارستان، جان بسیاری از آن‌ها را نجات می‌دهد.
ت) مواد نفتی: در صورت مسمومیت با مواد نفتی، استفراغ می‌تواند باعث برگشت مواد نفتی به راه‌های تنفسی و شش‌ها شده و باعث بیماری پنومونی (سینه پهلو یا ذات‌الریه) شود.
ث) گیاهان سمی: گیاهان سمی عبارتند از: اقاقیا، پیاز گل نرگس، غده گل شیپوری، آلاله، خرزهره، شاهدانه، دارواش، كرچك، قارچ‌های سمی، دیفن باخیا (سمبرك) و میوه داردوست (عشقه).
ج) سم‌های آفت‌كش: شامل حشره‌كش‌ها، مرگ موش و سموم ارگانوفسفره كه برای سمپاشی باغی و كشتزارها به كار می‌رود، می‌باشد. بیشتر این مواد دارای پادزهر می‌باشند كه بایستی در اولین فرصت به مسموم تزریق گردد.
چ) اقدامات درمانی در بیمارستان: شامل شستشوی معده (در موارد مجاز)، رقیق كردن سم با تزریق سرم، افزایش كار كلیه برای دفع زهر یا سم، تزریق پادزهر و اقدامات نگهدارنده (تنظیم فشار خون، تنفس، ضربان قلب، پیشگیری از خونریزی معده و ...) می‌باشد.

                                                                                دنباله دارد